Welke efficiënte en betrouwbare werkwijzen zijn er om het startniveau en de ontwikkeling van de spreekvaardigheid van volwassen NT2-leerders te meten?

 VOLWASSENEDUCATIE | Taal | Vakken

Om de spreekvaardigheid van volwassen NT2-leerders te meten, is een brede toetsinhoud nodig, die aansluit bij concrete taalsituaties. Mogelijke toetsvormen zijn de kandidaat-examinator toets, de toets in tweetallen en de groepstoets. De laatste twee lijken iets geschikter te zijn voor het toetsen van mondelinge bekwaamheid, omdat er meer ruimte is voor interactie. Getrainde beoordelaars moeten die toetsen afnemen.

Voor mondelinge taalvaardigheid van NT2-leerders zijn twee vaardigheden te onderscheiden: spreken en gesprekken voeren. Spreken bestaat uit een monoloog afsteken en een publiek toespreken. Onder gesprekken voeren vallen informele gesprekken, vergaderingen, zaken regelen en informatie uitwisselen. Het toetsen van deze vaardigheden vereist dat de opgaven bestaan uit een niveau-aanduiding, situatiebeschrijving en opdracht.

Vier soorten spreekvaardigheidstoetsen

Om het spreekniveau te beoordelen en vast te stellen, is een brede en concrete inhoud van belang. Het al dan niet vloeiend spreken in verschillende taalsituaties geeft aan in welke mate de NT2-leerder de taal beheerst. Vooral de snelheid en lengte van het spreken, en het aantal pauzes, doen er toe. Er zijn drie soorten toetsen om de spreekvaardigheid van NT2-leerders te meten: de kandidaat-examinator toets, de dyadische toets en de groepstoets. Een vierde toetswijze is zinsreproductie.

De kandidaat-examinator toets

Deze toets bestaat meestal uit drie delen. De deelnemer omschrijft een afbeelding, houdt een ononderbroken rede en voert een conversatie. De kandidaat-examinator toets is iets minder geschikt om de mondelinge bekwaamheid vast te stellen, aangezien mogelijkheden voor interactie beperkter zijn. De deelnemer kan evenmin het onderwerp initiëren of tijdens het gesprek veranderingen in gang zetten. De toets zorgt wel voor een betere standaardisatie van de toetsprocedure.

De dyadische toets

Deze toetsvorm, met twee deelnemers, bootst de natuurlijke conversatie redelijk goed na. Eventuele niveauverschillen tussen de deelnemers zijn niet expliciet van invloed op hun individuele scores. Een deelnemer op hoger niveau ondervindt vrijwel geen hinder van het samenwerken met een deelnemer van een lager niveau. Omgekeerd behaalt de lagere niveaudeelnemer geen betere score. Toch moet er kritisch gekeken worden naar de impact van de andere gesprekspartner en het perspectief van de beoordelaar.

De groepstoetsen

Bij groepstoetsen zijn er meestal drie of vier deelnemers. De beoordelaar lokt alleen een groepsinteractie uit; hij doet verder niet mee. Van elke deelnemer kan hij de mate van complexiteit, accuraatheid en vlotheid van spreken vaststellen, evenals de interactie en communicatieve effectiviteit. Een groepsgrootte van drie lijkt aan te bevelen, dan is de interactie natuurlijker en minder ‘mechanisch’. Ook bij deze toetsvorm is het goed kritisch te kijken naar impact van de andere gesprekspartners en het perspectief van de beoordelaar.

Zinsreproductie

Zinsreproductie – het laten nazeggen van tien tot vijftig zinnen – is een volwaardige manier om spreekvaardigheid te toetsen. De scores die deelnemers op ‘open’ spreektoetsen halen (hun taalvermogen), hangen goed samen met scores op zinsreproductie. Als een deelnemer de zin goed kan herhalen, heeft dat een voorspellende waarde voor zijn mondelinge competentie. Deze toetsvorm lijkt het geschiktst als controlemiddel of als incidenteel alternatief. Een goede score houdt namelijk niet in dat de deelnemer in andere omstandigheden net zo vlot spreekt.

De kwaliteit van de beoordelaar

Beoordelaars die consequent toetsen zorgen voor een grotere betrouwbaarheid van de toets. Dit is naast validiteit (meten we wat we willen meten) en haalbaarheid (werkbelasting en technische mogelijkheden) een belangrijk criterium voor toetsing. Soms is de eigen spreekvaardigheid van een beoordelaar van invloed op beoordelingen, net als diens achtergrond en houding. Het trainen van beoordelaars op onder meer deze punten kan de betrouwbaarheid van beoordelingen vergroten.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-antwoorden:

Wat is er bekend over het effectief en efficiënt formatief beoordelen?

Wat is er bekend over de effecten van formatief evalueren bij leerlingen en bij docenten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VOLWASSENEDUCATIE

Vraagsteller
volwasseneducatie - docent

Gerelateerde vragen:

Wat is er bekend over de effecten van formatief evalueren bij leerlingen en bij docenten?
 VO | Differentiatie | Toetsen & feedback | Zelfregulerend leren
Formatieve evaluatie kan bijdragen aan betere leerprestaties, hogere motivatie en meer eigenaarschap van leerlingen. Cruciale elementen hierbij zijn de focus op groei en ontwikkeling, het zinvol inzetten van diverse vormen van toetsing op meerdere momenten tijdens het leerproces, en het geven en krijgen van feedback. Docenten dienen de leerdoelen helder voor ogen te hebben, evenals een beeld van waar de leerlingen staan. Vervolgens moeten ze gerichte instructie en feedback kunnen geven om nog niet behaalde leerdoelen te bereiken.
Lees verder
Wat is er bekend over het effectief en efficiënt formatief beoordelen?
 MBO | Toetsen & feedback
Er zijn verschillende definities van formatief toetsen en het wordt op evenzovele verschillende manieren en doelen ingezet. Afhankelijk van de gebruikte methode heeft het effect op leeropbrengsten, schrijfvaardigheid, de motivatie, de houding en/of het zelfregulerend vermogen van studenten. Formatief toetsen is het meest effectief voor het leerproces als docenten een formatieve toetscyclus van vijf fases geheel en vaker doorlopen. De fases zijn: doelen verhelderen, studentreacties ontlokken, studentreacties analyseren en interpreteren, met studenten communiceren over resultaten en tot slot vervolgactiviteiten ondernemen. Er is geen onderzoek met uitspraken over efficiënt (dat wil zeggen met minimale inzet door de docent) formatief beoordelen.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag