Welke leeractiviteiten stimuleren het leerproces van begaafde leerlingen in groepen 6-8?

 PO

Speciale voorzieningen buiten de klas voor (hoog)begaafde leerlingen hebben een positief effect op hun cognitieve prestaties. Zo bevorderen bijvoorbeeld verrijkingsprogramma’s het leerproces van begaafde leerlingen. Vooral contact met gelijkgestemden en uitdaging zijn hierbij belangrijk. Een deel van deze leerlingen heeft hulp nodig bij ‘leren leren’, een vaardigheid die ze niet altijd vanuit zichzelf meester zijn.

Hoogbegaafde leerlingen leren meer en sneller, en op een kwalitatief hoger niveau dan andere leerlingen. Ze zien structuren, leggen verbanden, zetten metacognitieve vaardigheden en creativiteit in, en tonen intense gedrevenheid.

Verrijkingsprogramma’s

Bij het aanbieden van leeractiviteiten aan begaafde leerlingen is uitdaging essentieel. Zo zijn reguliere rekentaken niet passend voor begaafde 11- en 12-jarige leerlingen. Probleemoplossingstaken zijn nodig om hen uit te dagen en zinvolle rekenkundige leerervaringen te geven. Dit soort verrijkingsprogramma’s vergroot het creatief denken van begaafde leerlingen, hun verbale capaciteiten, probleemoplossend vermogen en motivatie.

Succesvolle leeractiviteiten komen tegemoet aan de drie psychologische basisbehoeften van de mens: autonomie, competentie en verbondenheid. Autonomie gaat over zelf keuzes kunnen maken. De schoolse context kan frustrerend zijn voor zelfsturende begaafde leerlingen, zij voelen zich in de klas ingeperkt. Competentie gaat over het gevoel een taak succesvol te kunnen uitvoeren. Succesvol zijn zonder inspanning draagt niet bij aan dat gevoel (het gaat tenslotte vanzelf) en aan de motivatie om te leren. Relaties met andere personen zorgen voor verbondenheid. Begaafde leerlingen vinden het soms lastig om verbinding met anderen te leggen. Door aandacht te besteden aan hun relatie met de leerkracht en medeleerlingen wordt een veilig pedagogisch klimaat gecreëerd.

Belangrijk in het onderwijs zijn dan ook een oplossingsgerichte manier van werken, verantwoordelijkheid durven geven en leerlingen zelf keuzes laten maken. Daarnaast helpt het begaafde leerlingen als leraren positieve verwachtingen hebben.

Metacognitieve vaardigheden

Verantwoordelijkheid kunnen nemen voor het eigen denk- en leerproces betekent het ontwikkelen van bepaalde metacognitieve vaardigheden voor ‘leren leren’. Voorbeelden hiervan zijn voorkennis activeren, plannen, monitoren en zelfevaluatie. Uit onderzoek in het voortgezet onderwijs is bekend dat bijna de helft van de zeer intelligente leerlingen zwak scoort op deze metacognitieve vaardigheden. Veel van deze leerlingen beschikken niet over dergelijke vaardigheden. Het is dus van groot belang dat leraren aandacht besteden aan metacognitieve vaardigheden.

Verder hebben (hoog)begaafde leerlingen dagelijks uitdagingen nodig, mogelijkheden om zelfstandig te kunnen werken, en handvatten voor het omgaan met medeleerlingen. Ook zijn ze gebaat bij een aanbod van gedifferentieerde lesstof.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Bruno Emans (antwoordspecialist) en José van der Hoeven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag