Welke factoren maken lectoraten en practoraten succesvol? In hoeverre zijn deze factoren toepasbaar in het primair onderwijs?

 PO | Professionalisering | Ook interessant

Of een lectoraat of practoraat succesvol is, hangt af van de inrichting en doelen van de opleiding, het personeelsbeleid en de strategieën voor kennisbenutting. Over de transferbaarheid van deze factoren naar het primair onderwijs is geen onderzoek beschikbaar. Experts op het gebied van de rol van onderzoek in het onderwijs komen wel tot aandachtspunten bij een eventuele introductie van een onderzoeksfunctie in het primair onderwijs. Dat zijn de visie van de school op onderzoek, betrokkenheid van de leerkrachten, kennisbenutting en financiering.

Een lectoraat draagt bij aan onderwijskwaliteit, innovaties en professionalisering van docenten op hogescholen. De ontwikkeling van kennis gebeurt grotendeels door de kenniskring, die bestaat uit docenten en andere professionals. Onder leiding van de lector verdiepen zij de expertise op een bepaald gebied.

Practoraten zijn expertiseplatfora in het mbo. Kern is het ontwikkelen en verkennen van nieuwe beroepspraktijken. Deze praktijken verhogen de kwaliteit van het onderwijs en de professionaliteit van docenten.

Indicaties voor werkzame factoren van lectoraten

Mogelijke werkzame factoren van lectoraten zijn op te maken uit een evaluatie van een aantal lectoraten. De basis lijkt te liggen binnen de organisatie van een hogeschool. Het lectoraat moet een spilpositie hebben en centraal staan in het strategisch beleid. De hogeschool kiest het onderzoeksthema van een lectoraat na een analyse van de behoefte aan innovatie in het onderwijs en bij bedrijven en instellingen. Lectoren hebben meestal een aanstelling van 0,4 fte voor een periode van vier jaar.

De introductie van de onderzoeksfunctie van de lector is aanzet tot een aangepast personeelsbeleid. Belangrijke doelen zijn het professionele niveau van docenten versterken en curricula van opleidingen ontwikkelen. Het lectoraat voert een actieve communicatiestrategie, zowel intern als extern. De hogeschool zorgt voor voldoende facilitaire en materiële voorzieningen.

Indicaties voor werkzame factoren van practoraten

Er is evenmin onderzoek gedaan naar werkzame factoren van practoraten. Wat mogelijk werkt is vooral te halen uit een overzicht van de kwaliteitsgebieden van practoraten. Uit dit overzicht lijken dezelfde succesvolle elementen te komen, als die bij de lectoraten. Ook een practoraat dient centraal te staan in het strategisch beleid van een mbo-instelling. De introductie van de onderzoeksfunctie van een practor heeft invloed op het personeelsbeleid. De communicatiestrategie draagt bij aan activiteiten om nieuwe kennis te benutten, zowel binnen als buiten de organisatie. De mbo-instelling biedt afdoende facilitaire en materiële voorzieningen aan.

Lectoraat, practoraat, … primoraat?

Een lectoraat of practoraat in het primair onderwijs zou een ‘primoraat’ kunnen heten. Een primoraat is een expertiseplatform geleid door een primor. Voornaamste taken zijn het ontwikkelen en verkennen van nieuwe inzichten door praktijkgericht onderzoek. Zo kan een meerwaarde ontstaan voor de leerlingen (zij leren beter) en de leerkrachten (professionalisering). Het uiteindelijke doel is het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs op de basisschool.

De Beroepsvereniging Academici Basisonderwijs (BAB) is bezig om het idee voor een primoraat uit te werken. Naar verwachting zal het eerste primoraat in het schooljaar ’20/’21 van start gaan.

Er is geen kennis voorhanden over de transferbaarheid van werkzame factoren van lectoraten en practoraten naar het primair onderwijs. Een aantal onderzoekers, met expertise op het gebied van de rol van onderzoek in het onderwijs, komen wel tot aandachtspunten voor het instellen van primoraten. Als eerste zal de basisschool zich moeten afvragen of een onderzoeksfunctie past in het beleid. Vervolgens zijn besluiten nodig over het soort onderzoek en de positie van de primor in het schoolteam.

Een schoolbrede betrokkenheid lijkt essentieel, zowel voor de uitvoering van het onderzoek als voor kennisbenutting. Het doen van onderzoek is geen vanzelfsprekende activiteit en behoort niet tot de kerntaak van leerkrachten. Het benutten van kennis uit onderzoek kan extra stimulans gebruiken. En ten slotte is de financiering uiteraard een aandachtspunt.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Hannah Bijlsma (antwoordspecialist) en Lisette Uiterwijk (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben daartoe Marco Snoek, Wouter Schenke en Monique Volman (wetenschappelijk onderzoekers) geraadpleegd.

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag