Welke taalactiviteiten hebben een bewezen effect op de taalontwikkeling van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong?

 LERARENOPLEIDING | Differentiatie | Taal | Vakken | Ook interessant

Taalactiviteiten die de taalontwikkeling van kleuters in het algemeen stimuleren, zijn interactief voorlezen, mindmapping en dialogische gesprekken voeren. Leerkrachten kunnen veel van deze activiteiten voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong richten op hogere cognitieve vaardigheden. Daardoor worden deze kleuters uitgedaagd en verwerven ze nieuwe inzichten.

Kleuters met een taalontwikkelingsvoorsprong zijn meestal op tweejarige leeftijd al in staat om hele gesprekken te voeren, en lange en complexe zinnen te gebruiken. Ook beschikken ze over een grote woordenschat. Volgens schattingen kan de helft van de kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong al lezen voordat ze naar school gaat.

Taalactiviteiten in het kleuteronderwijs

Onderzoek naar de effectiviteit van taalactiviteiten op de taalontwikkeling van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong is zeer schaars. Er is wel veel bekend over stimulerende taalactiviteiten voor alle kleuters, zoals voorlezen, mindmapping en dialogische gesprekken voeren.

Voorlezen, vooral interactief voorlezen, helpt kleuters onder meer hun woordenschat uit te breiden, verhaalstructuren te ontdekken, de literaire competentie te vergoten, en inzicht te krijgen in de relatie tussen gesproken en geschreven tekst. Het gebruik van mindmaps heeft een positief effect op verhaalbegrip, productieve woordenschat, en luistervaardigheid van kleuters. Het voeren van dialogische gesprekken heeft vooral een positief effect op de mondelinge taalvaardigheid. In deze gesprekken stimuleert de leerkracht stimuleert kleuters actief deel te nemen en naar elkaar te luisteren.

Taalactiviteiten voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

Om de motivatie van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong hoog te houden, moeten taalactiviteiten voor hen uitdagend zijn. De uitdaging kan bij (voor)lezen zitten in het stellen van hogere orde-vragen. Leerkrachten zouden kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong die al kunnen lezen moeten uitdagen om hetgeen ze hebben gelezen toe te passen en daar kritisch op te reflecteren. Probleemoplossend vermogen stimuleren en kinderen laten ontdekken dat boeken toegang verschaffen tot nieuwe informatie, ervaringen en werelden dragen eveneens bij aan de uitdaging.

Differentiatie bij het aanbieden van taalactiviteiten

Bovenstaande vraagt voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong om differentiatie bij taalactiviteiten in de groep. Klassikale taalactiviteiten zoals kringgesprekken, waarin de leerkracht differentieert door bijvoorbeeld verschillende type vragen te stellen, kunnen er voor zorgen dat de taalontwikkeling van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong wordt gestimuleerd en dat ze onderdeel blijven uitmaken van de groep.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante Kennisrotonde-antwoorden:

Wat zijn effectieve manieren voor het geven van taalonderwijs in groep 2 om te zorgen dat kinderen goed voorbereid in groep 3 instromen?

Heeft instructie en begeleiding t.a.v. begrijpend luisteren in groep 1 en 2 een positief effect op begrijpend lezen in groep 4?

Hoe kunnen leerkrachten kennis uit onderzoek over het leren van kleuters gebruiken om verrijking aan te bieden aan kleuters die al kunnen lezen?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Femke van der Wilt (antwoordspecialist) en José van der Hoeven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
LERARENOPLEIDING

Vraagsteller
lerarenopleiding - docent

Gerelateerde vragen:

Hoe kunnen leerkrachten het leren van kleuters die al kunnen lezen verrijken?
 PO | Differentiatie | Taal | Vakken
Aandacht besteden aan zowel begrijpend als technisch lezen, verhalen vertellen en hardop lezen. Daarmee verrijken leerkrachten het leren van kleuters. Verder is het belangrijk motivatie, interesse, autonomie en positieve zelfevaluaties te bevorderen. Een goede aanpak voor het leesonderwijs bij kleuters lijkt deelname aan taalsituaties en spel te zijn. Kinderen gaan samen lezen en schrijven, waardoor ze zich competent voelen en het belang van lezen en schrijven ervaren.
Lees verder
Hoe kan taalonderwijs in groep 2 ervoor zorgen dat kinderen goed voorbereid instromen in groep 3?
 PO | Taal | Vakken
Mondeling taalgebruik vormt de basis voor verdere (taal)ontwikkeling. Leerkrachten kunnen de ontwikkeling van taalgebruik bevorderen door kinderen actief mee te laten doen aan allerlei relevante gesprekken binnen voor hen betekenisvolle activiteiten. Dit vraagt organisatorische, communicatieve en observerende vaardigheden van leerkrachten. Zij kunnen bijvoorbeeld (spel)activiteiten inbedden in thema’s en kinderen stimuleren deel te nemen aan gesprekken.
Lees verder
Heeft instructie in en begeleiding van begrijpend luisteren in groep 1 en 2 een positief effect op begrijpend lezen in groep 4?
 PO | Ook interessant
Begrijpend luisteren vertoont een duidelijke relatie met begrijpend lezen. De vaardigheid begrijpend luisteren in groep 1 en 2 heeft zelfs een voorspellende waarde voor het leesbegrip op latere leeftijd. Dit komt onder meer door gedeelde subvaardigheden als het maken van inferenties (leerlingen leggen verbanden tussen de tekst en hun kennis van de wereld). Het aanleren van subvaardigheden in groep 1 en 2 kan ervoor zorgen dat leerlingen deze vaardigheden ook gebruiken bij het begrijpend lezen in groep 4.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag