Wat is de invloed van werken met tablets op de lichamelijke ontwikkeling en de leeropbrengsten van cluster 4 leerlingen?

 PO | (V)SO | ICT | Leer- & gedragsproblemen
Auteursrecht: Kisialiou Yury
Beeld: Kisialiou Yury, Shutterstock

Langdurig werken met tablets kan leiden tot lichamelijke klachten. Daarnaast lijkt nabijwerk, activiteiten die gedaan worden op korte werkafstand, bijziendheid te kunnen veroorzaken. Nabijwerk kan echter ook het lezen van een boek zijn, of het maken van huiswerk. Zorgen voor afwisseling met buiten spelen is vaak het advies. Onderzoek naar de effecten van werken met tablets op de leeropbrengsten van cluster 4 leerlingen toont eerste positieve resultaten. Maar meer onderzoek is nodig om deze te bevestigen.

De fysieke gevolgen voor de spieren en gewrichten door het werken met tablets is eerder onderzocht door de Kennisrotonde. De conclusie is dat het werken met tablets inderdaad kan leiden tot lichamelijke klachten en dat geldt voor alle leerlingen. De risico’s zijn te beperken door leerlingen regelmatig te laten pauzeren en veel te laten bewegen.

Het aantal bijzienden in westerse landen is de laatste jaren enorm gestegen. Het vermoeden bestaat dat dit te maken heeft met veel werken op bijvoorbeeld tablets. Er is echter geen een-op-een verband tussen het werken met tablets en bijziendheid.

Bijziendheid wordt veroorzaakt door een wisselwerking tussen genetische aanleg en omgevingsfactoren. Omgevingsfactoren zijn bijvoorbeeld het opleidingsniveau en de tijd besteed aan buitenspelen. Maar ook zogenoemd ‘nabijwerk’, activiteiten die gedaan worden op een korte werkafstand. Nabijwerk is bijvoorbeeld werken met een tablet, maar ook een boek lezen, schrijven of huiswerk maken. Advies is om kinderen minimaal twee uur per dag buiten te laten zijn. De leesafstand zou niet kleiner mogen zijn dan dertig centimeter en zo werken mag niet langer dan een half uur.

Leeropbrengsten van cluster 4 leerlingen

Onderzoek in het reguliere basisonderwijs laat zien dat tabletprogramma’s kunnen bijdragen aan betere leerprestaties, maar de effecten zijn klein en heel uitlopend. Lees daarover meer in een uitgebreider antwoord van de Kennisrotonde.

De weinige onderzoeken naar het werken met tablets in cluster 4 onderwijs zijn voorzichtig positief. Werken met interactieve boeken op de iPad door kinderen met autisme, vergroot het tekstbegrip van deze leerlingen. Leraren blijken positief te zijn over de meerwaarde van werken met iPads voor kinderen met autisme, met aandachtstekorten en met beperkingen van de fijne motorische controle. Vooral bij de vakgebieden taal en rekenen zijn de ervaringen positief. Daarnaast noemden leraren een sterkere leermotivatie van leerlingen en instructievoordelen als bijkomstige voordelen.

Andere voordelen die zijn genoemd:

  • de technologie maakt individueel onderwijs mogelijk
  • er wordt minder negatieve aandacht van medeleerlingen getrokken
  • veel leraren, ouders en leerlingen hebben al een mobiel apparaat waardoor het gebruik daarvan steeds makkelijker wordt
  • de mobiele apparaten zijn makkelijk mee te nemen

Onderzoek naar de invloed van digitaal lesmateriaal op de sociale competenties en/of executieve functies van leerlingen met gedragsproblemen/psychische stoornissen laten positieve resultaten zien.

Voorwaarden

Om goed met tablets te kunnen werken, geldt een aantal voorwaarden:

  • training voor leraren en ouders op het gebied van technologie
  • professionele ontwikkeling van leraren met betrekking tot het integreren van technologie in de instructie
  • aanschaf en onderhoud van de apparaten en hun toepassing
  • samenwerking tussen school en thuis over omgaan met ict
  • toepassing van mobiele apparaten in verschillende omgevingen (zoals school, thuis)

Uitgangspunt dient altijd te zijn dat het werken met de tablet niet afleidt, maar juist bijdraagt aan de leerervaringen van de leerlingen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere relevante artikelen:

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Lisette Uiterwijk (kennismakelaar).

Onderwijssector
PO, (V)SO

Vraagsteller
vso-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
 PO | ICT
Goed geïmplementeerde tabletprogramma’s kunnen bijdragen aan betere leerprestaties. Er zijn effecten maar die zijn vrij klein en heel uitlopend.
Lees verder
Heeft digitaal lesmateriaal invloed op de sociale competenties en/of executieve functies van leerlingen met gedragsproblemen/psychische stoornissen, bijvoorbeeld ASS of ADHD?
 PO | VO | (V)SO | ICT | Leer- & gedragsproblemen
Digitaal lesmateriaal biedt voordelen voor leerlingen met ADHD of ASS, omdat het structurerend is en voorspelbaar. Daardoor helpt het lesmateriaal deze kinderen om te gaan met beperkt ontwikkelde executieve functies. Bovendien heeft digitaal lesmateriaal met game-elementen een positieve invloed op de motivatie. Dat executieve functies ook verbeteren door het gebruik van digitaal lesmateriaal, is niet aangetoond. Met dat doel zijn er speciale trainingsprogramma’s ontwikkeld: Cogmed en Braingame Brian. Deze trainingen hebben voor kinderen met ADHD een positieve invloed op verschillende executieve functies, zowel op de korte als de middellange termijn. Voor kinderen met ASS is de effectiviteit niet aangetoond. Onderzoek naar de invloed van digitaal lesmateriaal op sociale competenties is niet aangetroffen.
Lees verder
Is het wenselijk om tabletgebruik door jonge kinderen af te stemmen op hun lichamelijke kenmerken of ontwikkeling?
 PO | ICT
Werken met een tablet belast bepaalde spieren zwaar. In combinatie met een verkeerde houding kan dat leiden tot lichamelijke klachten, zeker bij jonge kinderen. Zij zijn nog volop in de groei en nemen niet altijd vanuit zichzelf een betere houding aan. De risico’s zijn te beperken als kinderen regelmatig pauzeren en veel bewegen op andere momenten van de dag. Leraren kunnen letten op goede, afwisselende zithoudingen bij leerlingen. Daarnaast zijn er ergonomische hulpmiddelen, zoals tabletstandaards en op maat afgesteld meubilair.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag