Wat zijn effectieve aanpakken van verzuim in het vavo?

 VO | MBO | Schoolloopbaan

Begeleid Leren en M@zl (medische advisering ziekgemelde leerlingen) op het voortgezet onderwijs en mbo zijn effectieve interventies om verzuim en voortijdig schoolverlaten terug te dringen. Deze aanpakken lijken ook voor het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs kansrijk te zijn.

Regelmatig schoolverzuim in het vo en mbo verhoogt het risico op voortijdig schoolverlaten. Spijbelaars vallen driemaal vaker uit dan niet-spijbelaars. Voortijdig schoolverlaters zijn kwetsbaar, ze hebben een grotere kans op werkloosheid, een slechtere gezondheid en komen eerder met criminele activiteiten in aanraking. Over risicofactoren in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) zijn geen gegevens bekend.

Kenmerken van vavo-deelnemers

Vavo-deelnemers vormen een heterogene doelgroep. Hun leeftijd loopt uiteen van zestien jaar tot boven de 65. De leerroutes die ze voor het vavo hebben afgelegd, varieert enorm. Er zijn volwassenen die vavo gebruiken als tweedekansonderwijs. Na voortijdig in het reguliere onderwijs te zijn afgehaakt, willen ze alsnog een diploma halen. Vaak zijn deze deelnemers erg gemotiveerd.

Een andere groep deelnemers zijn minderjarigen die een ononderbroken leerroute kennen, maar die een alternatieve route moeten of willen volgen. Een subgroep zijn de zogeheten Rutte-leerlingen. Dat zijn zestien- en zeventienjarigen die bij een reguliere vo-school staan ingeschreven, maar onderwijs aan een vavo volgen. Er zijn ook deelnemers met een diploma. Zij willen ‘stapelen’ of maken een nieuwe studiekeuze.

Het vavo heeft de laatste decennia een gestage groei doorgemaakt. Deze groei zit vooral in de groep jongere deelnemers en op havo/vwo-niveau. Verder is er een toename van het aantal zorgleerlingen, vluchtelingen en andere migrantengroepen.

De aantrekkingskracht van het volwassenenonderwijs

Een keuze voor het vavo is voor deelnemers soms noodgedwongen, omdat zij geen toegang meer krijgen tot regulier onderwijs. Veel deelnemers maken een positieve keuze. Zij zien het vavo als een frisse start met een volwassen aanpak. De resultaatgerichtheid en een omgeving met gemotiveerde deelnemers ervaren zij als stimulerend. Zij voelen zich aangesproken door de grote flexibiliteit in het onderwijs. Zo zijn er mogelijkheden om in deeltijd of via avondonderwijs te kunnen leren, je eigen studietempo te bepalen en certificaten te sprokkelen.

Veel deelnemers vinden het positief dat het vavo meer zelfdiscipline, zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid verwacht dan in het regulier voortgezet onderwijs het geval is. Die deelnemers geven aan bereid te zijn om hard te werken en begeleiding te vragen als ze daar behoefte aan hebben. Een deel van de deelnemers is daar juist ontevreden over. Zij vinden dat ze te veel zelf moeten uitzoeken, en dat het tempo te hoog ligt. Als verdere knelpunten noemen ze dat de communicatie en de organisatie van de school niet altijd op orde zijn. Zo zijn er vaak gaten in het rooster, of juist dubbele roostering. De sociale binding met school ervaren zij als gering.

Effectieve aanpakken om verzuim in het vavo terug te dringen zijn niet bekend. Mogelijk dat kennis hierover opgedaan in het mbo aanknopingspunten biedt.

Meer weten?

  • Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen
  • Materiaal en verdere informatie over de interventie Begeleid Leren
  • Informatie over de interventie M@zl op het mbo

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Georgia Vasilaras (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VO, MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - trajectbegeleider/coördinator

Gerelateerde vragen:

Wat zijn effectieve aanpakken van verzuim in het mbo?
 MBO | Schoolloopbaan
Scholen kunnen verzuim en voortijdig schoolverlaten tegengaan door te investeren in een positief leerklimaat en een goede zorgstructuur. Daarbij moet het netwerk van de student worden betrokken. Belangrijk is dat de registratie van verzuim en uitval op orde is, en dat de school een consequent verzuimbeleid uitvoert. Een integrale aanpak werkt beter dan een aanpak gericht op een enkele risicofactor.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag