Op welke wijze draagt thematisch onderwijs bij aan het behalen van het gewenste taalbeheersingsniveau van leerlingen in groep 4-8?

 PO | Schoolloopbaan | Taal | Vakken

Thematisch onderwijs kent verschillende vormen. Sommige vormen zijn specifiek gericht op hogere orde vaardigheden lezen en schrijven. Bij de meeste is echter onvoldoende bekend wat de effectiviteit is op de ontwikkeling van de afzonderlijke taaldomeinen schrijven, spreken, luisteren en taalbeschouwing.

Bij thematisch onderwijs zijn inhoudelijke concepten uitgangspunt voor de leeractiviteiten. Een thema biedt een betekenisvolle context voor het oefenen van lees-, schrijf- en luistervaardigheden. Taalvaardigheden worden dan op een functionele en holistische manier ingezet, bij voorkeur in authentieke contexten.

Verschijningsvormen van thematisch taalonderwijs

Voorbeelden van vormen van thematisch taalonderwijs zijn ankergestuurde instructie, taalgericht vakonderwijs, genregericht onderwijs en ontdekkend leren. De kernwoorden die bij vrijwel alle verschijningsvormen terugkomen zijn: authentieke leerinhouden en betekenisvolle contexten, integratie en inhoudelijke samenhang.

Voor iedere verschijningsvorm is er specifiek bewijs van de werkzaamheid bekend. Zo hebben taalgericht vakonderwijs en genregericht onderwijs effect op woordenschat en leesbegrip. Ankergestuurde instructie (waarbij de leraar aan het begin van de les een ‘anker’ inbrengt, iets dat de leerlingen aanspreekt) en genregericht onderwijs bieden meerwaarde voor schrijfvaardigheid. Ontdekkend leren zorgt voor positieve resultaten bij mondelinge taalvaardigheid. En een geïntegreerd curriculum, waarin diverse vormen van thematisch taalonderwijs bij elkaar komen, verhoogt de resultaten op gestandaardiseerde taaltoetsen.

Naast de leeropbrengsten die thematisch onderwijs voor de taalvaardigheid kan hebben, blijkt dat een thematische geïntegreerde aanpak tot positieve houdingen bij leerlingen leidt. Dit geldt zowel voor lezen als voor andere vakken. Ook de leesmotivatie kan toenemen.

Betekenis voor het onderwijs

In thematisch taalonderwijs zouden zes componenten aandacht moeten krijgen om een samenhangend curriculum voor leerlingen te creëren. Het gaat om thema’s of centrale concepten, teksten of bronnen, onderwerpen, verbindingen, aanbod van lees-, luister-, spreek- en schrijfactiviteiten en geprogrammeerde instructie.

Een succesvolle aanpak van thematisch onderwijs moet verder voldoen aan een aantal randvoorwaarden. De activiteiten binnen een thematische aanpak moeten op een coherente manier met elkaar verbonden zijn. Ze moeten voor alle leerlingen uitdaging bieden om hun kennis te verbreden en te verdiepen, aansluitend op het niveau van ieders vaardigheden en mogelijkheden. Het is daarbij belangrijk om de metacognitieve vaardigheden van de leerlingen aan te spreken. Zo worden ze actief uitgedaagd om verbanden te leggen tussen de concepten die in het thematisch onderwijs aan bod komen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Inspirerende voorbeelden voor leerkrachten:

 Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Judith Stoep en Marian Bruggink (antwoordspecialisten) en José van der Hoeven (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag