In hoeverre draagt een intensieve toetsweek bij aan examensucces in het vmbo?

 VO | Toetsen & feedback

Een intensieve toetsweek in het vmbo, waarbij leerlingen meerdere toetsen op een dag moeten maken, draagt niet zonder meer bij aan betere examenresultaten. Onderzoek naar het effect van de intensieve toetsweek in het vmbo is niet voorhanden, maar in andere sectoren is gezien dat leerlingen laat beginnen met voorbereiden, waardoor ze vlak voor de toetsweek keuzes maken welke examenstof ze gaan leren. Het herhaald, cumulatief toetsen van de examenstof (waar een toetsweek onderdeel van zou kunnen zijn) kan wel helpen voor leerlingen om zich beter voor te bereiden op het examen. Door het herhaald toetsen slaan de leerlingen de stof beter op in hun geheugen.

Bij toetsen gaat het in principe om meten en beoordelen en niet om oefenen. Toch kunnen toetsen ook gebruikt worden als instrument om te leren. Het ophalen van informatie uit het geheugen, zoals bij een toets, kan zelfs effectiever zijn dan herhalen van het lesmateriaal. Het kan bij leerlingen leiden tot beter geheugen voor de examenstof en minder snel vergeten. Tevens kan het leiden tot betere generalisaties en het toepassen van het geleerde in nieuwe situaties. Leerlingen ervaren daarnaast minder verwarring over de lesstof. Een toets brengt scheiding aan in de lesstof, en vermindert inmenging van informatie van voor en na de toets. Foute antwoorden brengen foutieve informatie aan het licht, en leiden tot beter geheugen voor het goede antwoord. De docent krijgt bovendien meer kennis over wat de leerling wel of niet weet.

Voorbereiding op het examen

De belangrijkste voorbereiding op het examen is dat de examenstof behandeld is in de les. Als de lesstof het uitgangspunt is, en niet de toetsopgaven, zullen studenten waarschijnlijk eerder hun kennis toepassen. Het principe van gespreid leren is een effectieve leerstrategie. Hierbij wordt de lesstof opgedeeld in een aantal korte sessies, zodat leerlingen de stof beter opslaan in het geheugen. Verder hebben leerlingen baat bij tussentijdse (oefen)toetsen. Leerlingen hoeven dan niet ‘alle stof in een keer op het laatste moment’ te leren. Daarnaast krijgen ze inzicht in wat ze al kennen en wat nog niet. Op deze manier zijn toetsen dus een instrument om te leren.

Wat betreft de voorbereiding op de vorm van examens, is volgens docenten en leerlingen het maken van complete examens belangrijk om vertrouwd te raken met de vragen en opdrachten. Verder noemen docenten en leerlingen begeleiding in leren leren van belang, evenals het ordenen van de gegevens uit de vraag en het verwerken en beantwoorden van de vraag. Leerlingen die examentrainingen hebben gevolgd, zeggen dat ze een goed overzicht van de stof krijgen. Verder waarderen ze de extra aandacht die ze krijgen en het oefenen met examenopgaven.

Niet alle soorten examenvoorbereidingen zijn in het belang van de leerlingen. Wanneer het examen de inhoud van het onderwijs gaat beïnvloeden, is sprake van het zogenaamde backwash of washback effect. Als alleen onderwerpen in het onderwijs aan bod komen die in het examen terugkomen, is sprake van gereduceerd leren. De leerlingen worden dan specifiek getraind op het behalen van een hoge score op de toets. De toets zegt dan niets over de feitelijke beheersing van de stof.

Toetsweek

Indien het bij een toetsweek gaat om stof die al eerder is geëxamineerd, is er sprake van herhaald ofwel cumulatief toetsen van de examenstof. Alle stof van de voorgaande toetsen worden gevoegd bij de nieuwe, uitgebreidere toets. Herhaald toetsen verbetert het geheugen voor de examenstof. Belangrijk is wel dat leerlingen tussentijds feedback krijgen op hun eerder gemaakte toetsen. Maar, meerdere examens op een dag gedurende een week, is niet effectief als het gaat om het verwerven van de examenstof. Leerlingen beginnen te laat en maken door tijdgebrek altijd keuzes, waarbij ze zich concentreren op die vakken waar ze niet goed voor staan. Toetsen in een toetsweek worden zo elkaars concurrent. In die zin is het effectiever om leerlingen vaker een (korte) toets voor te leggen. Mogelijk draagt ervaring in een toetsweek bij aan het leren plannen en leren omgaan met stress die met een examenperiode gepaard kunnen gaan, maar gericht onderzoek hiernaar ontbreekt.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Annemarie Groot (ecbo) en Ingrid Christoffels (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Liesbeth Baartman (HU) geconsulteerd.

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Gerelateerde vragen:

Wat maakt een examentraining in de exacte vakken in het voortgezet onderwijs effectief?
 VO
Een goede examentraining sluit aan op de lesstof en is afgestemd op de vorderingen van de leerlingen. Leraren moeten hiervoor de inhoudelijke structuur van testen en examens (her-) kennen en de vereiste prestatieniveaus moeten helder zijn. Op basis van prestaties van leerlingen op eerdere (formatieve) toetsen, kan de leraar verbanden leggen met de beschikbare leerstof en aangepaste instructies en oefeningen geven. Hierdoor ontstaat een positieve 'teaching-to-the-test'.
Lees verder
Wat is er bekend over de effecten van formatief evalueren bij leerlingen en bij docenten?
 VO | Differentiatie | Toetsen & feedback
Formatieve evaluatie kan bijdragen aan betere leerprestaties, hogere motivatie en meer eigenaarschap van leerlingen. Cruciale elementen hierbij zijn de focus op groei en ontwikkeling, het zinvol inzetten van diverse vormen van toetsing op meerdere momenten tijdens het leerproces, en het geven en krijgen van feedback. Docenten dienen de leerdoelen helder voor ogen te hebben, evenals een beeld van waar de leerlingen staan. Vervolgens moeten ze gerichte instructie en feedback kunnen geven om nog niet behaalde leerdoelen te bereiken.
Lees verder
Wat is het effect van een resultaatverplichting versus een deelnameverplichting bij toetsen op het kennisniveau van mbo-studenten?
 MBO | Toetsen & feedback
Het belang dat een student hecht aan een toets is een van de voorspellende factoren voor de prestatie op de toets. Studenten hechten meer waarde aan een toets als de prestatie meetelt voor hun cijfer. Een resultaatverplichting bij een toets draagt dus bij aan een hogere prestatie dan alleen een deelnameverplichting. De prestatie op een toets en het behaalde kennisniveau zijn niet exact hetzelfde maar liggen wel dicht bij elkaar. Bij goed beantwoorde vragen op een toets (=prestatie) is de kans namelijk groter dat de student op lange termijn nog steeds over de getoetste kennis beschikt (=kennisniveau).
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag