In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?

 VO | Taal | Vakken
shutterstock_48733798

Leerlingen in het voortgezet onderwijs die tweetalig onderwijs volgen, beheersen vooral het Engels op hoger niveau. Dat levert een blijvende voorsprong op ten opzichte van leerlingen die alleen in het Nederlands les krijgen. Tweetalig onderwijs gaat niet ten koste van andere vakken zoals Nederlands, geschiedenis en aardrijkskunde.

Tweetalig onderwijs
Nederland kent een systeem van tweetalig onderwijs (tto) waarbij op regulier bekostigde scholen voor voortgezet onderwijs leerlingen een deel van het onderwijs in een andere taal volgen; meestal is dit Engels. In de onderbouw havo/vwo is dan minstens de helft van de lessen in de andere taal. In de onderbouw vmbo is dit dertig procent. Leerlingen van tto-scholen doen in het Nederlands eindexamen; ze halen een gewoon vwo-, havo- of vmbo-diploma. Daarnaast krijgen de leerlingen een certificaat waaruit de extra competentie blijkt. Het soort certificaat hangt af van het deel van de opleiding dat leerlingen in een vreemde taal hebben gevolgd.

De docenten hebben een speciale tto-opleiding gehad met daarin aandacht voor taalvaardigheid en didactiek. Verder geldt dat het onderwijs in de vreemde taal niet ten koste mag gaan van de taalontwikkeling voor Nederlands. Daarnaast moet de school de leerlingen internationale activiteiten aanbieden, bijvoorbeeld taalreizen, uitwisselingen of workshops.

Nederland telt ruim 120 scholen voor tweetalig voortgezet onderwijs. Daarvan bieden er 115 tweetalige programma’s aan op vwo-niveau, 45 op havo-niveau, en 22 op vmbo-niveau. Tot en met 2019 loopt een pilot tweetalig primair onderwijs op achttien basisscholen waar dertig tot vijftig procent van het onderwijs in het Engels wordt gegeven. De kwaliteit van tto-scholen wordt bewaakt door EP-Nuffic (www.epnuffic.nl).

Effecten
Naar de effecten van tweetalig onderwijs is onderzoek gedaan. Het gaat echter om een groep leerlingen die niet zomaar vergeleken kan worden met niet-tto-leerlingen, omdat zogenoemde selectie-effecten optreden. Verspoor e.a. (2010) concluderen bijvoorbeeld dat leerlingen tot het tto worden toegelaten op grond van een positieve instelling tegenover het leren van een vreemde taal en dat ze relatief hoge scores op de Citotoets (einde basisonderwijs) behalen. De onderzoekers vergelijken drie groepen: tto-leerlingen, reguliere leerlingen op tto-scholen en reguliere leerlingen op niet-tto-scholen. Wanneer ze corrigeren voor verschillen in cognitieve vaardigheden (vanwege het selectie-effect), dan blijkt dat tto–leerlingen de taal anders leren dan reguliere leerlingen. Verder bouwen tto-leerlingen snel een significante voorsprong op als het gaat om woordenschatkennis en schrijfvaardigheid (Engels), terwijl in het begin van het eerste leerjaar nauwelijks verschillen meetbaar waren. De leerlingen in de tweetalige opleiding gebruiken langere zinnen, complexere zinnen, meer verschillende werkwoordstijden, moeilijker en minder frequente woorden, en ze maken minder fouten. Deze opgebouwde voorsprong wordt na het derde leerjaar niet veel groter, maar hij blijft wel in stand gedurende de rest van de schoolloopbaan. Het gaat dus om een blijvend positief leereffect – tto-leerlingen bouwen een voorsprong op die niet meer in te halen is. Dat sluit aan bij wat Van der Kooij (2015) vindt: masterstudenten met een achtergrond in het tweetalig onderwijs leveren op bepaalde onderdelen van geschreven, academische, Engelse teksten betere kwaliteit af dan masterstudenten die in het voortgezet onderwijs alleen in het Nederlands zijn onderwezen.

Uit onderzoek van Admiraal (2006) komt naar voren dat leerlingen in het tweetalig onderwijs niet alleen over een betere Engelse taalbeheersing beschikken dan andere leerlingen, maar ook dat dit niet ten koste gaat van de beheersing van de vakken geschiedenis, aardrijkskunde en Nederlands.

Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg.

Onderwijssector
VO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Gerelateerde vragen:

Wat is er bekend over de verschillen in schoolprestaties van leerlingen op internationale scholen of in het tweetalig onderwijs (TTO) en van leerlingen op reguliere scholen?
 PO | VO | Schoolorganisatie | Taal | Vakken
Nederlands onderzoek naar de effecten van internationale onderwijsprogramma’s is niet beschikbaar. In de V.S. blijkt dat een internationaal onderwijsprogramma als het International Baccalaureate een betere voorbereiding op het undergraduate programma (college) lijkt dan een regulier curriculum. Leerlingen in het tweetalig onderwijs (TTO) in Nederland beheersen vooral het Engels op een hoger niveau wat een blijvende voorsprong oplevert ten opzichte van leerlingen zonder TTO. Verder blijkt TTO niet ten koste te gaan van andere vakken als geschiedenis en aardrijkskunde.
Lees verder
Verbetert bij tweetalig mbo de taalvaardigheid in de tweede taal en zorgt dat voor een beter arbeidsmarktperspectief?
 MBO | Taal | Vakken
Tweetalig onderwijs wordt behalve in het voortgezet onderwijs ook op mbo-scholen aangeboden. Het is aannemelijk dat tweetalig onderwijs op het mbo positieve effecten heeft op taalvaardigheid in de tweede taal. Wat betreft een beter arbeidsmarktperspectief van de studenten: bij internationaal georiënteerde beroepen is het van meerwaarde om meerdere talen goed te beheersen, zo blijkt uit een enkel onderzoek.
Lees verder
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen) in een vreemde taal?
 PO | VO | Differentiatie | Taal | Vakken | Vernieuwingsonderwijs
Dat er een effect is van aandacht voor verschillende leerstijlen en/of meervoudige intelligentie op de leesvaardigheid (begrijpend lezen) in een vreemde taal wordt niet bevestigd op basis van een literatuurstudie. Wat eerder een positief effect lijkt te hebben als uitvoerbare en effectieve onderwijsinterventie bij de ontwikkeling op leesvaardigheid, is het gebruik van leesstrategieën.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag