Wat is bekend over de voortijdige uitstroom van pabo-studenten en startende leerkrachten in het primair onderwijs?

 PO | Werkdruk | Ook interessant

Sinds 2014 is de uitval van pabo-studenten afgenomen. In het studiejaar 2015/2016 stopte 13 procent van de voltijdstudenten voortijdig en 28 procent van de deeltijdstudenten. Het gaat vooral om mannen, studenten met een niet-westerse achtergrond en studenten met een mbo-vooropleiding. Ook onder startende leerkrachten neemt de uitval de laatste jaren af. Na 1 jaar houdt ongeveer 8 procent het voor gezien, na 3 jaar zo’n 15 procent. Redenen om te stoppen liggen op het persoonlijke vlak of hebben te maken met gezondheid. Andere redenen zijn werkdruk en stress, minder goede relaties met collega’s en leidinggevenden, en gebrek aan doorgroeimogelijkheden.

Inzicht in de oorzaken van uitval van pabo-studenten en startende leerkrachten kan helpen hen te behouden voor het onderwijs. Dat is hard nodig. De verwachting is dat het primair onderwijs in 2024 tegen de 2000 leerkrachten en directeuren tekort komt, niet in de laatste plaats door vergrijzing. Als er niets verandert, loopt dit tekort waarschijnlijk op tot meer dan 8000 in 2029.

Dalende uitval van pabo-studenten en van startende leerkrachten

De uitval van pabo-studenten is de afgelopen jaren vergelijkbaar met de uitval bij andere (bachelor)opleidingen in het hoger onderwijs. Cijfers over diplomarendement laten zien dat van de pabo-studenten die startten in 2010 en die na het eerste studiejaar de opleiding vervolgden, 65 procent binnen 5 jaar een diploma had behaald.

Het percentage startende leerkrachten onder de 30 jaar dat in de eerste 5 jaren stopt, neemt sinds 2013 af. Dit geldt zowel voor uitvallers na een jaar (een kwart uitval in 2013, 8 procent in 2017), na 2 jaar (11 procent in 2016) en na 3 jaar (15 procent in 2015). Van de bevoegde afgestudeerden uit 2013 die binnen een jaar gingen lesgeven, was 12 procent na 5 jaar niet meer werkzaam in het onderwijs.

De uitvalcijfers van leraren die beginnen aan een onderwijsbaan maar binnen 5 jaar na afstuderen uitvallen, zijn vergelijkbaar voor primair en voortgezet onderwijs. Een vergelijking met andere zogeheten frontlinieberoepen – de zorg en de politie – is bij gebrek aan gegevens niet goed te maken. Wel blijkt dat werkdruk bij zorg en politie een belangrijke reden is om te stoppen, voor zowel startende als meer ervaren werknemers. 

Persoonlijke en contextfactoren zijn redenen voor uitval starters

Persoonlijke omstandigheden en gezondheidsproblemen zijn belangrijke redenen voor uitval van starters in het onderwijs. Verder noemen ze kenmerken van het beroep en van de school als reden om af te haken. Het gaat dan om werkdruk, stress, een laag salaris, onduidelijke verwachtingen, het ontbreken van doorgroeimogelijkheden, en slechte interne communicatie. De uitvallers missen steun en feedback, en goede relaties binnen de school, met zowel collega’s als leidinggevenden.

Daarnaast zijn enkele achtergrondkenmerken relevant. Zo zijn een jaar na het afstuderen van de pabo mannen vaker dan vrouwen in het onderwijs aan het werk. Daarnaast is de kans om na een jaar in het onderwijs te werken als je in het westen van het land woont groter dan in het noorden. Deze kans is ook groter voor afgestudeerden zonder migratieachtergrond. Een deel van de afgestudeerden van de pabo staat overigens een jaar na afstuderen nog ingeschreven als student in het hoger onderwijs. Waarschijnlijk volgen zij op dat moment een andere opleiding.

Scholen kunnen veel doen om uitval onder startende leerkrachten te voorkomen. Zo verkleint het aanbieden van introductieprogramma’s de kans op afhaken. Begeleiding van starters draagt bij aan de werktevredenheid.

 Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Ander relevant Kennisrotonde-antwoord:

Om welke redenen stoppen leraren voortgezet onderwijs binnen vijf jaar?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Julia van Leeuwen (antwoordspecialist) en Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Om welke redenen stoppen leraren voortgezet onderwijs binnen vijf jaar?
 VO | Professionalisering | Werkdruk | Ook interessant
De persoonlijke situatie, bijvoorbeeld problemen met gezondheid, is een belangrijke reden voor beginnende leraren in het voortgezet onderwijs om binnen vijf jaar uit het onderwijs te stappen. Andere redenen hebben te maken met het beroep (bijvoorbeeld werkdruk en stress), de school (bijvoorbeeld weinig doorgroeimogelijkheden en gebrekkige communicatie) en verstoorde relaties met collega’s en leidinggevenden.b
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag