Hoe kan het middelbaar beroepsonderwijs het uitvalrisico van werkende volwassenen die een vervolgopleiding doen verlagen?

 MBO | Schoolloopbaan

De beslissing om met een studie te stoppen, is de uitkomst van een afwegingsproces waarin meerdere factoren een rol spelen. Op persoonlijk vlak is vooral studiemotivatie bepalend voor het afronden van een opleiding. Daarnaast zijn steun in de sociale omgeving en een goede aansluiting van de opleiding bij het niveau van de student belangrijke factoren. Opleidingen kunnen het studierendement verhogen met studiebegeleiding en een onderwijskundige vormgeving die past bij het leven van werkende studenten. Verder helpen goede docenten en investeren in de betrokkenheid van studenten bij de opleiding uitval te voorkomen.

Een uitvaller is iemand die stopt met een opleiding. Er is weinig bekend over uitval van werkende volwassenen die een mbo-opleiding volgen. Er is wel kennis over deze groep in het hoger onderwijs, met het accent op onderwijsrendement in relatie tot uitval en studievertraging.

Risico’s en kansen van volwassen studenten

Onder studenten met veel zelfvertrouwen en een hoge intrinsieke motivatie is de kans op uitval laag. Studenten die hun studiezaken goed regelen en planmatig te werk gaan, hebben meer kans op studiesucces dan studenten die uitstelgedrag vertonen. Ook resultaatgerichtheid, doorzettingsvermogen, ambitie en zelfdiscipline hebben een sterke relatie met studiesucces. Om uitvalrisico te verkleinen, moet de vooropleiding goed aansluiten op de in de vervolgopleiding veronderstelde voorkennis.

Studenten die weinig steun krijgen vanuit hun werk, gezin of sociale omgeving, lopen een grotere kans om uit te vallen. Hetzelfde geldt voor studenten zonder vaste werkplek en vaste studiemomenten. Een drukke baan of veranderende gezinssamenstelling verhogen het risico op uitval.

Geen van de kenmerken is op zichzelf een doorslaggevende reden voor uitval. Aan de beslissing om te stoppen gaat vaak een fase van de voor- en nadelen afwegen vooraf. Daarin kan voor de ene student de beslissing anders uitvallen dan voor een andere. Er is in dat opzicht geen duidelijk onderscheid tussen uitvallers en blijvers.

Risico’s en kansen vanuit de opleidingen

Opleidingen hebben geen invloed op iemands persoonlijke omstandigheden of persoonskenmerken. Ze kunnen het afwegingsproces van studenten om al dan niet door te gaan, wel beïnvloeden door een omgeving te scheppen die hun motivatie verhoogt. Zo helpt betrokkenheid van een student bij de opleiding uitval te voorkomen. Voor veel studenten is de sfeer in de opleidingsgroep een factor om de studie al dan niet voort te zetten. Het is belangrijk dat de opleiding al bij aanvang van de studie contactmomenten organiseert om een basis te leggen voor academische en sociale integratie.

Studiebegeleiding, bijvoorbeeld aanvullende instructie over moeilijke onderwerpen van een cursus, heeft een gunstig effect op het onderwijsrendement. Ondersteunende workshops in het eerste studiejaar hebben eenzelfde effect. Persoonlijke leer- en studiebegeleiding helpt de student om te gaan met een ‘schools’ ritme en het verbeteren van leervaardigheden. Met proefstuderen maken studenten op concrete wijze kennis met de inhoud en vereisten van een opleiding.

Opeenvolgende programmering van onderdelen maakt het voor studenten makkelijker om hun studie te plannen. Als de opleiding onderdelen na elkaar programmeert, concurreren ze niet om de tijd van de student. Dat geldt ook voor grote zelfstudieopdrachten zoals het schrijven van een paper. Als die parallel geprogrammeerd worden, gaat de tijd die studenten in de opdrachten steken ten koste van de tijd voor andere studieonderdelen.

Last but not least: de kwaliteit van de instructie doet ertoe. Er is een directe relatie tussen de studievoortgang en de kwaliteit van de instructie, vooral het structureren en organiseren van de lesstof door de docent.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anneke Westerhuis (antwoordspecialist) en Melissa van Amerongen (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - kwaliteitsmanager

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag