Wat is de invloed van het dagelijks werken met meerdere leraren per groep op de ontwikkeling van jonge leerlingen?

 PO | Schoolorganisatie

Wanneer meerdere professionals zich dagelijks met dezelfde groep leerlingen bezighouden, zoals gebeurt in het unitonderwijs, zijn het werken vanuit een gedeelde visie en een gedeeld pedagogisch beleid essentieel. Vooral het samen betekenis geven aan goed onderwijs, goed leren en goed lesgeven zijn daarbij belangrijke factoren. Welke invloed deze werkwijze heeft op de ontwikkeling van jonge leerlingen van vier tot zes jaar is echter niet bekend.

Het unitonderwijs kent geen traditionele klassen, maar grote units van zeventig tot negentig leerlingen uit verschillende leeftijdsgroepen. Leerlingen krijgen in de unit elke dag te maken met meerdere leraren en onderwijsassistenten. Die werkwijze leidt niet tot betere Cito-scores voor taal (spelling en begrijpend lezen) en rekenen. Onderzoek naar de invloed van het werken met meerdere leraren op de ontwikkeling van specifiek jonge leerlingen ontbreekt. Wel is bij deze thematiek het belang bekend van eensgezindheid. Professionals in het team hebben een gedeelde visie en streven één pedagogisch beleid na. Dergelijke conclusies komen overigens in vrijwel alle onderzoeken naar de effectiviteit van onderwijskundige vernieuwingen naar voren. Bevindingen uit drie andere onderwijscontexten: Integraal Kindcentrum, voorschoolse educatie en co-teaching, kunnen mogelijk enig licht werpen op de ontwikkeling van jonge kinderen wanneer zij te maken krijgen met meerdere professionals per dag.

Integraal Kindcentrum

Een relatief nieuwe organisatievorm waarbij meerdere professionals samenwerken aan de ontwikkeling van kinderen is een Integraal Kindcentrum (IKC). In een IKC worden onderwijs, kinderopvang, buitenschoolse opvang en welzijnsvoorzieningen gecombineerd in één organisatie met een integrale visie. Onderwijs en opvang lopen vloeiend in elkaar over. Naar de mening van medewerkers en ouders heeft het werken vanuit één pedagogisch beleid een positief effect op de continuïteit in het leven van kinderen. En ze verwachten een positief effect op de veilige hechting van kinderen met de medewerkers van het IKC. Voor de huidige vraag betekent dit dat het belangrijk kan zijn om als lerarenteam vanuit één pedagogisch beleid te handelen.

Voorschoolse educatie

Kinderen van 2,5 tot 4 jaar met een (risico op een) onderwijsachterstand kunnen voorschoolse educatie volgen. Dit wordt aangeboden op de kinderopvang. Op een groep van maximaal zestien peuters staan minimaal twee beroepskrachten. Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat de verhouding van het aantal kinderen per medewerker invloed heeft op de kwaliteit van interacties. Dit geldt zowel voor sociale, emotionele en fysieke interacties als voor educatieve elementen van interacties. Voor de huidige vraag betekent dit dat voor kinderen van vier tot zes jaar een veranderde verhouding aantal leerlingen – aantal leraren geen grote invloed zal hebben op de kwaliteit van interacties tussen medewerker en kind.

Co-teaching

De term co-teaching wordt veel gebruikt voor een vorm van onderwijs waarbij twee of meer leraren samenwerken, bijvoorbeeld bij inclusief onderwijs. Bij deze onderwijsvorm staat een gedeelde visie op goed onderwijs, goed lesgeven en goed leren voorop. De gezamenlijke reflectie door leraren op onderwijskundige en pedagogische doelen heeft een positieve invloed op leerkrachtgedrag. Gelijkwaardigheid en een veilig klimaat zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden. Bepalend voor een goede samenwerking van leraren zijn onderlinge communicatie, flexibiliteit, respect en organisatie. Voor de huidige vraag leidt dit tot handvatten over samenwerking binnen een team van professionals. Het geeft geen zicht op mogelijke effecten op de ontwikkeling van leerlingen.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Gerelateerde antwoorden van de Kennisrotonde:

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Lisette Uiterwijk (Kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Gerelateerde vragen:

Wat is bekend over duobanen in het onderwijs?
 PO | VO | MBO | Professionalisering | Leer- & gedragsproblemen
Succesvolle implementatie van duobanen in het onderwijs hangt onder meer af van de cultuur en organisatie van de school en van afspraken over de taakverdeling. Daarnaast is een soepele samenwerking en een goede onderlinge verstandhouding tussen beide collega’s essentieel. Een juiste inrichting van duobanen biedt voordelen voor zowel docenten als de organisatie.
Lees verder
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie in het primair onderwijs en wat zijn de effecten?
 PO | 21e-eeuwse vaardigheden | Differentiatie | Professionalisering | Schoolorganisatie | Ook interessant
Vormen van vakspecialisatie waar leerkrachten in het primair onderwijs zelf taal en rekenen geven aan een eigen groep en zich daarnaast specialiseren in de andere vakken en daarin les geven aan meer groepen, komen weinig voor. Vormen van vakspecialisatie worden vooral ingezet om de prestaties van leerlingen te verbeteren. De verwachte positieve effecten blijken soms wel, soms niet op te treden. Een nadeel van vakspecialisatie is dat de leerkrachten, omdat ze dan met meer leerlingen te maken hebben, hun onderwijs minder goed pedagogisch-didactisch kunnen afstemmen op de behoeften van individuele leerlingen. Dit doet met name bij probleemleerlingen soms afbreuk aan hun prestaties.
Lees verder
Zijn er verschillen in leeropbrengsten en de ontwikkeling van leerlingen in unitonderwijs ten opzichte van klassikaal onderwijs?
 PO
Bij unitonderwijs worden de reguliere klassen vervangen door units van zeventig á negentig kinderen. Leerkrachten werken in deze units in een gedifferentieerd team samen met mensen van binnen en buiten de school. Uit evaluatieonderzoek blijkt dat unitonderwijs niet leidt tot betere Cito-scores voor taal en rekenen. De ervaringen van leraren met deze vorm van organiseren zijn evenwel positief. Er is volgens hen meer ruimte voor maatwerk en een betere uitleg. Leerlingen leren meer van elkaar, ervaren meer autonomie en zijn meer eigenaar van hun eigen leerproces. Bovendien leren leerlingen samenwerken, ict gebruiken en presenteren. En ze ontwikkelen metacognitieve vaardigheden, zoals leren leren.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag