Welke interventies helpen leerlingen om afleidingen zoals gamen onder schooltijd te weerstaan?

 VOLWASSENEDUCATIE | VO | MBO | HO

Op steeds meer scholen hebben leerlingen een tablet of laptop ter beschikking als hulpmiddel bij het leren. Maar leerlingen zoeken ook afleiding. Vooral bij vrij gebruik van mobiele apparaten gaan ze naar sociale media en sites voor persoonlijke doelen. Lessen waar de docent de technologie gestructureerd inzet, lijken minder bevattelijk voor afleiding. De leerlingen gebruiken de laptop of tablet tijdens de les dan iets vaker voor leertaken.

Veel leerlingen beschikken over een eigen tablet of laptop voor schoolwerk. De mobiele apparaten gebruiken ze op school, in de lessen en thuis, voor huiswerk. Op zogeheten 1:1-scholen, bijvoorbeeld een iPadschool, hebben alle leerlingen een eigen mobiel apparaat. Een laptop of tablet geeft de leerling toegang tot de elektronische leeromgeving van de school, en tot educatieve sites en apps. Maar ook tot toepassingen die niet voor school bedoeld zijn, zoals sociale media, webwinkels en games.

Afleiding tijdens de opleiding

1:1-onderwijs levert over het algemeen positieve leerresultaten op, mits programma’s goed geïmplementeerd zijn. Over (effecten van) afleiding is weinig bekend. Wel is duidelijk dat afleiding een vraagstuk is in 1:1-onderwijs. Van brugklassers tot studenten, een groot deel van hen laat zich afleiden door de iPad. Uit meerdere studies komt naar voren dat leerlingen en studenten tijdens de les of college op internet zitten voor persoonlijke doeleinden. Er zijn aanwijzingen dat jongens vaker videogames spelen, terwijl meisjes meer chatten en op sociale netwerken zitten.

Ouders en leraren zijn overwegend positief over het gebruik van mobiele apparatuur, al is een groot deel bang dat het de leerprestaties schaadt. Het is inderdaad waarschijnlijk dat afleiding het leren belemmert. Afleiding verhoogt de cognitieve belasting en wisselen van taken kost cognitieve energie. Daardoor blijft er minder mentale ruimte over voor schoolse taken.

Strategieën om afleiding te verminderen

Leraren merken dat als leerlingen verveeld raken of opdrachten niet relevant vinden, ze Facebook openen, gaan sms’en of gamen. Leerlingen zoeken eveneens afleiding als ze taken moeten doen die te weinig uitdagend zijn of juist te moeilijk.

Doelgericht en gestructureerd gebruik van technologie kan helpen afleiding te voorkomen. Er zijn leraren in het voortgezet onderwijs die positieve ervaringen hebben met bepaalde strategieën om leerlingen ‘bij de les’ te houden. Zo geven ze opdrachten waar leerlingen actief mee bezig zijn en stellen ze scherpe deadlines; leerlingen moeten dan wel doorwerken. De leraren lopen tijdens de les rond en reageren snel op ingeleverd werk, zodat de leerlingen daarna weer verder kunnen.

Op de universiteit zijn soortgelijke, kleinschalige voorbeelden te noemen. Bij gestructureerd gebruik van laptops besteden studenten meer tijd aan aantekeningen maken en academische activiteiten. Ze zijn echt bezig met het leerproces, door oefeningen te doen op de laptop of in kleine groepjes te werken aan een opdracht. Als de docent studenten vrijlaat in of, hoe en waarvoor ze de laptop gebruiken, is de verleiding groot om te gaan e-mailen, gamen of filmpjes te kijken.

Vergelijkbare ervaringen zijn terug te vinden in het voortgezet onderwijs. Goede instructie en goed geleide activiteiten zijn voorwaarden voor succesvolle 1:1-activiteiten. Docenten laten leerlingen elektronische aantekeningen maken tijdens de les of geven ze onderzoeksopdrachtjes op de tablet. Het lijkt aan te bevelen om ervoor te zorgen dat leerlingen en studenten constant bezig zijn met de tablet voor academische taken, zodat ze weinig gelegenheid hebben om persoonlijke media en apps te gebruiken. Of gestructureerd gebruik ook de leerprestaties verbetert, is niet bekend.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Ander relevant Kennisrotonde-antwoord:
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Melissa van Amerongen (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
VOLWASSENEDUCATIE, VO, MBO, HO

Vraagsteller
vo-instelling - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag