Hoe kunnen mbo 3/4 -studenten in een versneld programma succesvol een diploma halen?

 MBO

Voor mbo-instellingen is het vooral inhoudelijk een uitdaging om een versneld programma aan te bieden. Er zijn verschillende aspecten waarmee rekening moet worden gehouden: selectie van studenten, opbouw van de opleiding en herziening van het lesprogramma. Ook moet er worden nagedacht over de onderwijsactiviteiten en het toetsprogramma, en de vaardigheden van docenten.

Mbo-instellingen zijn ervan overtuigd dat meer maatwerk en flexibiliteit wenselijk en zelfs noodzakelijk is. Roc’s kennen immers een diverse groep studenten met elk hun eigen leervragen en loopbaanperspectieven. Het versnellen van een programma (dat ook een vorm van flexibiliseren is) vraagt enerzijds kennis van de wettelijke kaders en anderzijds van de organisatorische en inhoudelijke aandachtspunten.

Wet- en regelgeving bieden de instellingen voldoende ruimte om de organisatie van hun onderwijs af te stemmen op flexibilisering. Onderwijskundig is de overstap naar verkorte trajecten echter ingrijpender. Het curriculum moet worden aangepast. Waar nodig worden nieuwe werkvormen en manieren van toetsing ontwikkeld. In veel gevallen betekent dit ook dat docenten meer complexe vaardigheden moeten ontwikkelen en inzetten.

Professionalisering

Flexibilisering vraagt van docenten dat zij goed de verschillende leerbehoeften en ontwikkelingsniveaus van leerlingen in kunnen schatten. En dat ze de leerinhoud inhoudelijk en qua niveau daarop kunnen afstemmen. Voorbeelden van differentiatie zijn leerlingen begeleiden en coachen in plaats van direct leerstof overbrengen. Een complicerende factor in het mbo is dat niet alleen docenten verantwoordelijk zijn voor het onderwijs maar in toenemende mate ook instructeurs, bedrijfsbegeleiders en studiebegeleiders. Waar sprake is van versnelling en flexibilisering, is aandacht voor professionalisering van al deze ‘onderwijsgevenden’ noodzakelijk.

Digitale middelen

Differentiatie, bijvoorbeeld in de vorm van een versneld traject, gaat gepaard met aanpassingen in het curriculum. Lesmethoden moeten mogelijk worden losgelaten. Elektronische leeromgevingen en een meer modulair onderwijsaanbod bieden goede mogelijkheden om een (in inhoud of doorlooptijd) flexibel onderwijsprogramma te realiseren. Technologie maakt het mogelijk persoonlijke leerroutes in te vullen en tegemoet te komen aan de verschillen tussen leerlingen. Met behulp van ict kunnen leerlingen op hun eigen niveau oefenen of zelfstandig werken. Ict kan ook inzichtelijk maken waar leerlingen staan, en hun sterke en zwakke punten en leergedrag in kaart brengen. Daarnaast zijn er adaptieve ict-programma’s die feedback en leerstof op maat bieden.

In alle gevallen is het belangrijk te bekijken welk(e) doel(en) je als onderwijsinstelling hebt met het aanpassen van een programma, en welke vorm van differentiatie passend is voor de studenten. Dat zou versnellen kunnen zijn, maar een andere vorm van maatwerk is ook mogelijk.

Praktijkvoorbeelden

Er zijn verschillende voorbeelden van onderwijsinstellingen die al verkorte trajecten aanbieden. Een voorbeeld daarvan is het programma van het Groene Lyceum voor studenten die een havoadvies hebben, maar het havo te theoretisch vinden. Het Lyceum biedt een gecombineerd vmbo/mbo-programma van 6 jaar (in plaats van 8). Onderzoek naar door- en uitstroom van studenten aan het Groene Lyceum laat zien dat het programma er in slaagt leerlingen sneller en succesvol te laten doorstromen van vmbo naar mbo en hbo.

Een tweede voorbeeld is Talentontwikkeling Techniek bij Da Vinci in Dordrecht. Dit is een doorlopende route vmbo-theoretische leerweg ® mbo niveau 4 ® hbo. Deze route is bedoeld voor leerlingen met een affiniteit voor techniek en een meer praktische instelling. Doel is niet zozeer versnellen maar een aantrekkelijk alternatief bieden voor de havoroute, zowel qua duur als inhoudelijk. Door overlap uit de route te halen ontstaat ruimte voor verdieping.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Femke Timmermans en Edith van Eck (Kennismakelaars Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag