Wat zijn effectieve aanpakken van verzuim in het mbo?

 MBO | Schoolloopbaan
shutterstock_145330747

Scholen kunnen verzuim en voortijdig schoolverlaten tegengaan door te investeren in een positief leerklimaat en een goede zorgstructuur. Daarbij moet het netwerk van de student worden betrokken. Belangrijk is dat de registratie van verzuim en uitval op orde is, en dat de school een consequent verzuimbeleid uitvoert. Een integrale aanpak werkt beter dan een aanpak gericht op een enkele risicofactor.

Regelmatig schoolverzuim verhoogt het risico op voortijdig schoolverlaten. In het mbo vindt uitval vaak in het eerste leerjaar plaats. Oververtegenwoordigd in de groep vroege mbo-uitvallers zijn jongens, studenten met een migrantenachtergrond, met schulden, met een drugsverslaving en uitwonende studenten.

Preventieve maatregelen

Scholen met een hoog uitvalcijfer profiteren het meest van preventieve maatregelen, zoals het stimuleren van goede leerprestaties en het bevorderen van een positief klimaat in de klas en op school. Andere scholen hebben meer baat bij maatregelen rond de zorgstructuur van de student. De mentor, de ouders en externe professionals maken deel uit van deze structuur. Voor alle betrokkenen geldt dat een flexibele benadering van een probleem, aangepast aan de persoonlijke omstandigheden van de student het beste helpt. Mbo-instellingen kunnen spijbelen en afhaken deels voorkomen door te zorgen voor een soepele overgang voor leerlingen uit het vmbo.

Interventies op schoolniveau

Op nagenoeg alle roc’s is schoolmaatschappelijk werk ingebed in de interne zorgstructuur van de mbo-instelling. De kwaliteit van de samenwerking met studieloopbaanbegeleiders, zorgcoördinatoren en professionals uit de tweede lijn wordt zeer gewaardeerd. Schoolmaatschappelijk werk verkleint de stap naar externe ondersteuners, en houdt tegelijkertijd de student verbonden bij de opleiding.

Docenten zouden aanwijzingen voor dreigende uitval kunnen signaleren. Zij zijn echter beter in het voorspellen van studiesucces, dan van uitval. Docenten richten zich waarschijnlijk vooral op wat studenten doen en presteren. Signalen van andere orde merken ze dan niet op. Multidisciplinaire samenwerking tussen docenten, hulpverleners en wetshandhavers kan een goede stap in de richting zijn.

Een interventie die scholen kunnen inzetten nadat er problemen zijn gesignaleerd, is intensieve coaching. Parttime coaches begeleiden groepen studenten bij persoonlijke problematiek, leggen huis- en stagebezoeken af en helpen bij studiekeuzetrajecten. Deze vorm van coaching zorgt er ook voor dat meer studenten voor het onderwijs behouden blijven door doorstroom naar een andere studie. De effecten van coaching zijn het grootst bij risicostudenten en oudere studenten.

Interventies op studentniveau

Ongeveer een op de vijf uitvallers stopt met de studie door problemen met de (geestelijke) gezondheid. Een succesvolle interventie op dit vlak is Begeleid Leren. Jongeren in de leeftijd van 17-25 jaar die door hun psychische beperking belemmerd worden bij het studeren, krijgen ondersteuning op maat. Dat kan individueel en in groepsverband. Het doel is dat deze jongeren met succes en tevredenheid een reguliere opleiding kunnen kiezen, verkrijgen en behouden. Voorwaarde voor succes is dat de student een opleiding wil volgen.

Een andere interventie is M@zl, dat staat voor medische advisering ziekgemelde leerling. M@zl is een samenwerkingsverband tussen scholen, ggz-instellingen en de gemeente. De interventie heeft als doel om het ziekteverzuim onder mbo-studenten te verlagen. Wanneer er sprake is van zorgwekkend ziekteverzuim voert de school het eerste gesprek met de student en zijn ouders. Samen kijken ze dan naar welke ondersteuning de school kan bieden. Hier kan ook worden achterhaald of de student daadwerkelijk ziek is, of dat er andere redenen zijn voor de ziekmelding. Op verschillende roc’s is ervaring opgedaan met M@zl. Vergeleken met de controlegroep waren er minder ziekmeldingen en scoorden de studenten beter op de thema’s ‘voor jezelf zorgen’ en ‘vrienden’. Zowel de jeugdartsen als de studenten waardeerden de onderlinge gesprekken hoog.

Meer weten?

  • Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
  • Materiaal en verdere informatie over de interventie Begeleid Leren
  • Informatie over de interventie M@zl op het mbo

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Georgia Vasilaras (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - docent en verzuimcoördinator

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag