Wat draagt bij aan non-formeel en informeel leren van docenten in het mbo? Hoe zijn de leeropbrengsten zichtbaar te maken?

 LERARENOPLEIDING | MBO | Professionalisering

Als een leidinggevende informeel leren ondersteunt en als collega’s elkaar in een veilige omgeving feedback kunnen geven, helpt dat docenten om te leren. Ook de mogelijkheid om aan interne of externe netwerken deel te nemen, en het belonen van informeel leren werken bevorderend. Portfolio’s, beroepsregistraties en certificaten kunnen helpen om de leeropbrengsten zichtbaar te maken.

Formeel leren is gericht op het behalen van een landelijk erkende kwalificatie, certificaat of diploma. Van non-formeel leren is sprake bij een gestructureerd programma met leerdoelen zonder landelijke erkenning, bijvoorbeeld een cursus, training of intervisie. Informeel leren is minder doelgericht en niet gestructureerd. Over die laatste twee soorten leren gaat het hier. Kennis over wat werkt komt uit het primair en voortgezet onderwijs, of onderwijs in het algemeen; specifiek over het mbo is geen onderzoek beschikbaar.

Condities die bijdragen aan informeel leren

Schoolorganisaties die minder hiërarchisch zijn ingericht, bieden meer ruimte voor informeel leren. Leidinggevenden kunnen informeel leren van docenten stimuleren door omstandigheden voor informeel leren te creëren, hen te coachen en een voorbeeldrol aan te nemen. Kennis delen, open staan voor nieuwe ideeën en docenten positieve feedback en erkenning geven, dragen ook bij aan informeel leren. Verder is een veilige schoolcultuur van belang, waarin docenten elkaar helpen en van elkaar kunnen leren. Dat geldt eveneens voor externe netwerken, docenten waarderen contacten met collega-docenten van andere scholen.

Interventies op organisatieniveau

Door het aanmoedigen van deelname aan formele leeractiviteiten stimuleert de school tevens het informeel leren bij docenten. Verder kan de school medewerkers koppelen aan een bepaalde opdracht, samenwerken leidt ook tot informeel leren. Het belonen van informeel leren door salarisverhoging en aanbieden van carrièremogelijkheden werkt eveneens. Het is voor een school belangrijk dat docenten en schoolleiders een gemeenschappelijke interpretatie van het onderwijsbeleid hebben. Echter, een gemeenschappelijke visie op onderwijs en doceren heeft geen effect op informeel leren.

Leeropbrengsten

Elke vorm van leren maakt van de docent een betere docent. Het verhoogt zijn kennis, vaardigheden en houding, en verandert zijn lesgedrag. Die kwaliteitsverhoging zorgt voor betere leerlingresultaten. Informeel leren draagt in de ogen van de docenten zelf bij aan verwerving van vakkennis, verbetering van pedagogische kennis en vaardigheden, en ontwikkeling van professionele identiteit. Beginnende docenten zeggen vooral kennis en vaardigheden op te doen die relevant zijn voor hun werk in de klas. Meer ervaren docenten zijn in staat om het verband te leggen tussen het lesgeven en een bredere school- en onderwijscontext.

Het zichtbaar maken van leeropbrengsten uit non- en informele leeractiviteiten kan leiden tot meer perspectieven op de arbeidsmarkt en betere toegang tot of verkorting van formele opleidingstrajecten. Docenten en praktijkbegeleiders in het mbo zien dat erkenning van leeropbrengsten leidt tot gedeeltelijke of volledige certificering of diplomering, en daarmee tot een (gedeeltelijke) bevoegdheid. Voor andere docenten en praktijkopleiders maken de inzichtelijk gemaakte leeropbrengsten deel uit van hun verdere professionalisering, om te komen tot een hoger diploma of bevoegdheid. Daarnaast ervaren docenten meer zelfbewustzijn en zelfvertrouwen.

Meer weten?

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Denise Bijman (ecbo), Andrea Klaeijsen (ecbo), Rena Punt (kennismakelaar Kennisrotonde) en Niek van den Berg (kennismakelaars Kennisrotonde).

Onderwijssector
LERARENOPLEIDING, MBO

Vraagsteller
mbo-instelling - docent

Gerelateerde vragen:

Hoe kan feedback docenten motiveren om te professionaliseren?
 PO | VO | HO | Professionalisering
Effectieve vormen van feedback zijn doelgericht, concreet en positief geformuleerd. Docenten moeten zich veilig voelen en zien dat de feedback aansluit op hun eigen leervragen en ontwikkelpunten. Verder moet feedback betrouwbaar en overtuigend zijn. Als aan deze voorwaarden is voldaan, kan feedback docenten motiveren tot verdere professionele ontwikkeling.
Lees verder

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag