Welke factoren zijn bepalend voor de taakzwaarte van leraren in respectievelijk het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs?

 PO | Ook interessant

Het aandeel werknemers dat te maken heeft met hoge taakeisen is in het primair onderwijs hoger dan in het voortgezet onderwijs. Ook emotioneel zwaar werk en lastige taken komen in het primair onderwijs iets vaker voor. Werkenden in het primair onderwijs hebben bovendien minder mogelijkheden om zelfstandig beslissingen te nemen over de uitvoering van hun werk. Ondanks deze verschillen in werkdruk is het aandeel werknemers met burn-outklachten in het primair onderwijs lager dan in het voortgezet onderwijs. De verzuimpercentages in beide onderwijssectoren wijken niet erg van elkaar af.

Taakzwaarte is onder te verdelen in objectieve en subjectieve werkdruk. Bij objectieve werkdruk gaat het om de gemeten werklast; daar is weinig onderzoek naar gedaan. Bij subjectieve werkdruk draait het om de door de werknemer ervaren werklast. Wanneer er sprake is van een disbalans tussen taakeisen (dat wat de werkgever van een werknemer vraagt) en regelmogelijkheden (dat wat de werknemer kan doen om aan de taakeisen te voldoen) ervaart de werknemer werkdruk. Dit kan leiden tot stress en na verloop van tijd tot verzuim en burn-out.

Werkdruk in het onderwijs hoog

De werkdruk in het onderwijs is hoger dan het Nederlands gemiddelde. Werknemers in het onderwijs vinden hun werk vaker emotioneel zwaar of moeilijk. Verzuim en burn-outklachten komen in het onderwijs bovengemiddeld vaak voor en stijgen bovendien.

De hoeveelheid werk in het primair onderwijs en de taakeisen zijn hoger dan in het voortgezet onderwijs. Van het personeel in het primair onderwijs geeft 60 procent aan dat de kwantitatieve taakeisen vaak of altijd hoog zijn, in het voortgezet onderwijs is dat 45 procent. Verder ervaart in het primair onderwijs 28 procent van het personeel het werk als emotioneel zwaar. In het voortgezet onderwijs geeft 26,5 procent dat aan. Ruim 9 op elke 10 werknemers in beide onderwijssectoren vinden hun werk moeilijk.

Regelmogelijkheden

Zowel in het primair als voortgezet onderwijs komt de combinatie van hoge taakeisen en lage regelmogelijkheden vooral voor bij leraren. In het primair onderwijs geeft twee derde van de leerkrachten aan geen of soms mogelijkheden te zien iets aan de werkdruk te doen. In het voortgezet onderwijs is die situatie iets gunstiger.

Werknemers in het primair onderwijs ervaren meer sociale steun van hun leidinggevende dan die in het voortgezet onderwijs. De percentages liggen echter niet veel uit elkaar: 91 om 86 procent. De steun van leidinggevenden kan overigens positief of negatief uitpakken. Een positieve uitleg is dat werkenden in het primair onderwijs ‘er als een team voorstaan’. Anderen noemen dat een ‘familiecultuur’, die professionaliteit in de weg kan staan.

Verzuim en burn-out

Gevolgen van een structurele disbalans tussen taakeisen en regelmogelijkheden kunnen zijn verzuim en burn-out. Het verzuimpercentage is in het voorgezet onderwijs het hoogst, al verschilt het niet veel met dat van het primair onderwijs. Ook het aandeel werknemers met burn-outklachten is met meer dan een kwart in het voortgezet onderwijs het hoogste. Daar staat tegenover dat in het primair onderwijs het percentage werknemers met burn-outklachten daar in 10 jaar tijd is gestegen van bijna 16 naar ruim 24 procent.

Risicogroep: personeel dat overwerkt

Werkdruk in het onderwijs kent een duidelijke risicogroep, namelijk werknemers die 4 uur per week of meer overwerken. Zij ervaren structureel hoge kwantitatieve taakeisen, en geven tevens aan vaker emotioneel zwaar of moeilijk werk te hebben. Bijna de helft van de werknemers in het primair onderwijs werkt meer dan een halve dag per week over. In het voortgezet onderwijs gaat het om ruim 44 procent.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Ruud van der Aa (antwoordspecialist en kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
lerarenopleiding - docent

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag