Is het waar dat kinderen minimaal 60 woorden per minuut moeten lezen om een tekst te kunnen begrijpen? 

 PO | Taal | Vakken

Onderzoek laat zien dat basisschoolleerlingen tussen de 50 en 70 woorden per minuut correct moeten kunnen lezen om een tekst goed te kunnen begrijpen. Als een leerling minder woorden per minuut leest, staat dit het tekstbegrip in de weg omdat hij aan het einde van de regel alweer vergeten is wat er aan het begin stond. Aandacht voor leestempo is dus belangrijk voor het technisch leesonderwijs. Maar tempo is niet belangrijker dan nauwkeurigheid; hier geldt dus: eerst goed, dan snel. Bij begrijpend lezen speelt niet zozeer het leestempo, maar de woordenschat van leerlingen een belangrijke rol.

Er is een brede discussie over nut en noodzaak van het accent op (een hoog) leestempo in het technisch leesonderwijs. Hoewel er overeenstemming is over het feit dat een zekere snelheid bij lezen nodig is, zijn de meningen verdeeld over de aandacht die leestempo in het onderwijs moet krijgen en wanneer leerlingen ‘snel genoeg’ lezen.

Vlot lezen vergemakkelijkt begrijpend lezen

De combinatie van nauwkeurigheid, snelheid en prosodie (ritme, klemtoon en intonatie) en wordt aangeduid met de term oral reading fluency (ORF), oftewel leesvloeiendheid. Leesvloeiendheid draagt bij aan tekstbegrip. Als een leerling te langzaam leest, belast hij zijn werkgeheugen te veel en is er te weinig capaciteit over om datgene wat gelezen is, ook actief te verwerken. Anders gesteld, als een leerling te langzaam leest, is hij aan het einde van de regel alweer vergeten wat er aan het begin stond omdat het decoderen van woorden te veel tijd inneemt. Deze relatie neemt overigens na verloop van tijd af.

Minimaal 50-70 woorden per minuut nodig voor begrijpend lezen

Er is niet een eensluidend en exact antwoord op de vraag welk tempo (ORF) leerlingen minimaal moeten hebben voor het begrijpen van een tekst. Wel blijkt er een richtinggevend aantal te zijn, gebaseerd op verschillende onderzoeken: basisschoolleerlingen moeten ongeveer tussen de 50 en 70 woorden per minuut correct kunnen lezen om een tekst goed te kunnen begrijpen.

Implicaties voor het leesonderwijs

Correct lezen van 50-70 woorden per minuut voor een goed tekstbegrip betekent dat het zinvol is om aandacht te besteden aan het leestempo. Vanaf de tweede helft van groep 3 verschuift het accent van het decoderen van klankzuivere woorden naar het accuraat en snel lezen van woorden met steeds complexere woordstructuren. Daarbij geldt: ’eerst goed en dan snel’. Oftewel, leerlingen moeten eerst nauwkeurig kunnen lezen, voordat ze kunnen werken aan het leestempo.
Ook in leestoetsen is de snelheid een belangrijk aspect. Veel scholen gebruiken hiervoor de drieminutentoets (DMT). Bij deze toets gaat het erom hoe snel en hoe goed (twee aspecten van ORF) leerlingen losse woorden, van toenemende moeilijkheidsgraad, hardop kunnen lezen. Daarnaast wordt de AVI-toets veel gebruikt: hier gaat het om het snel en goed hardop kunnen lezen van een tekst. In beide toetsen gaat het om zowel leestempo als leesnauwkeurigheid.

Tempo in perspectief plaatsen

Critici stellen dat het leestempo te veel aandacht krijgt in het basisonderwijs, waardoor leerlingen kunnen denken dat snelheid het belangrijkst is. Als leraren te sterk focussen op het ontwikkelen van snelheid, zullen kinderen te gejaagd gaan lezen, veel fouten maken en toetsstress kunnen ontwikkelen. Dergelijke effecten zijn uiteraard onwenselijk. Leraren kunnen dit voorkomen door de aandacht voor tempo in het juiste perspectief te plaatsen en erop te wijzen dat goed lezen voorop staat en dan pas snelheid. Ook kunnen zij leerlingen helpen het doel van en de scores op leestoetsen juist te interpreteren.

Meer aandacht voor woordenschat

Voor begrijpend lezen geldt dat leessnelheid slechts een van de aspecten is die een leerling moet beheersen. Daarbij is het niet zozeer het leestempo, maar de woordenschat die bepaalt hoe goed leerlingen een tekst begrijpen. De woordenschatontwikkeling heeft sowieso een positief effect op het leestempo en zou daarom meer aandacht verdienen in het leesonderwijs.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Cindy Kuiper (antwoordspecialist) en Martine Gijsel (kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar en taal/leescoördinator

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag