Welke instructiemethode is effectief om spellingvaardigheden aan te leren in groep 4-8?

 PO | Leer- & gedragsproblemen | Taal | Vakken | Zelfregulerend leren

Formele spellinginstructie zorgt voor betere spellingresultaten dan meer informele instructie. Daarbij is het belangrijk om regelmatigheden in spelling expliciet te maken en één spellingregel tegelijk uit te leggen. Ook moeten leerlingen de toepassing van een spellingregel zolang inoefenen tot ze deze echt beheersen. Leerlingen meer zelfstandigheid geven kan ook positieve resultaten opleveren wanneer zij vooraf expliciete instructie krijgen over wat ze moeten doen. Spellingwerk direct na de opdracht door leerlingen zelf laten nakijken, leidt eveneens tot positieve resultaten.

Formele instructie verbetert de spellingprestaties meer dan geen of informele instructie. Informele spellinginstructie is bijvoorbeeld de juiste spelling voordoen tijdens een schrijfopdracht of leerlingen schrijfwerk met anderen laten delen.

Hoe meer formele spellinginstructie hoe beter. De behaalde resultaten zijn blijvend en leerlingen passen geleerde spellingregels toe tijdens andere schrijfopdrachten (er is dus sprake van ‘transfer’). Daarnaast zorgt spellinginstructie voor betere leesvaardigheid en beter fonologisch bewustzijn (het besef dat woorden gevormd worden door individuele klanken, en deze kunnen benoemen). Deze positieve uitkomsten gelden voor iedere klas en ieder spellingniveau. Het is belangrijk regelmatigheden in spelling expliciet te maken, spellingregels uit te leggen en de toepassing van spellingregels in te oefenen tot leerlingen deze echt beheersen.

Verbetering spellingbewustzijn en spellingresultaten

Wanneer leerlingen een bepaalde spellingstrategie leren toepassen voordat ze een woord opschrijven, verbetert dat hun spellingbewustzijn (inschatten of je een woord wel of niet correct hebt gespeld) en hun spellingresultaten. Om er voor te zorgen dat ze spellingregels ook bij andere vakken toepassen, dient spelling niet alleen als los vak gezien te worden. Spelling moet worden gecombineerd met andere schrijfactiviteiten.

De manier waarop formele spellinginstructie wordt gegeven, heeft invloed op de leerresultaten. Op maandag een lijst met woorden aanbieden, deze gedurende de week oefenen en op vrijdag toetsen blijkt geen zinvolle instructiemethodiek. Dit geldt ook voor het mondelinge dictee waarbij leerlingen uitsluitend oefenen door een woord te spellen, al dan niet met hints van de leraar.

Tips voor goede spellingsinstructie:

  • motorische activiteiten (zoals schrijven) dragen bij aan een beter geheugen voor de spelling van woorden
  • het hele woord oefenen is beter dan delen van het woord oefenen.
  • een oefening waarbij een woord uit het hoofd geproduceerd wordt, is beter dan een oefening waar het te spellen woord nog te zien is
  • het is belangrijk om tijdens de spellinginstructie directe en adequate feedback te geven
  • het is effectief om door te oefenen tot een rij met woorden 100% correct is geschreven

Effectieve instructiemethoden zijn: de kinesthetische methode, kopieer-bedek-vergelijk methode, connecties methode, simultaan mondeling spellen, visueel verbeelden, schrijf-zeg methode en multi-sensorische methoden. Ook het zogenoemde directe instructiemodel heeft een positief effect op spellingresultaten.

Zelfstandig nakijken

Er is weinig onderzoek gedaan naar de relatie tussen leraargestuurd en leerlinggestuurd spellingonderwijs en behaalde spellingresultaten. Onderzoek laat wel zien dat bij leerlinggestuurde instructie het belangrijk is dat leerlingen vooraf instructie krijgen over de procedure die zij (zelfstandig) moeten doorlopen.

Wanneer echter niet naar de spellinginstructie wordt gekeken, maar naar het nakijken van spellingopdrachten, blijkt meer zelfstandigheid van leerlingen een positief effect te hebben. Als leerlingen direct na het maken van een opdracht zelf hun spellingwerk nakijken aan de hand van een nakijkblad geeft dat betere spellingresultaten dan wanneer de leraar het werk nakijkt.

Versterken van het spellingonderwijs

Om spellingonderwijs te verbeteren zouden leraren hun kennis moeten vergroten over: (a) de taalstructuur, (b) de praktische implementatie van spellinginstructie en van het toetsen van spelling en (c) de verbanden tussen spelling en andere vakgebieden.

Meer weten?

Antwoorden van de Kennisrotonde over spelling:

 Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Lisette Uiterwijk (Kennismakelaar Kennisrotonde).

Onderwijssector
PO

Vraagsteller
po-instelling - leraar

Niet gevonden waar je naar op zoek bent?

Stel direct jouw vraag