Keuzewijzer helpt het speciaal (basis)onderwijs leerlingen in leerroutes te plaatsen

Zes scholen voor speciaal (basis)onderwijs wilden weten hoe zij de ontwikkelingsperspectieven van hun leerlingen beter kunnen vormgeven. Daartoe is een hulpmiddel, de keuzewijzer ontwikkeld. Daarmee kunnen scholen hun advies voor de leerroute van leerlingen op meer gegevens baseren. De keuzewijzer kijkt naar toetsgegevens, IQ en naar stimulerende of belemmerende factoren als executieve functies en werkhouding. Er is echter nog geen positief effect gevonden op de prestaties van de leerlingen.

Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) heeft drie leerroutes opgesteld voor het speciaal (basis)onderwijs. Leerroute 1 is voor kinderen die met hulp referentieniveau 1F kunnen halen en naar vmbo-t, havo of vwo kunnen. Leerroute 2 is voor kinderen die het niveau 1F aan het eind van de basisschool niet halen, maar de mogelijkheid hebben dat later in het vervolgonderwijs wel te kunnen. En leerlingen die 1F niet kunnen halen, volgen leerroute 3.

Stroomschema

Het Kohnstamm instituut heeft samen met Cito en de scholen een zogenoemde keuzewijzer ontworpen. Dit is een soort stroomschema waarop gegevens van de leerling worden ingevuld. Er zijn drie meetmomenten waarop gekeken wordt hoe de leerling presteert bij rekenen. Vervolgens wordt er ook gekeken naar het IQ van de leerling en naar andere factoren die een stimulerende of belemmerende rol kunnen spelen, zoals executieve functies, werkhouding en omgeving. Uit al deze gegevens samen volgt een advies voor de te volgen leerroute, voor de leerdoelen en de evaluatie van de leerprestaties. En op basis van de keuzewijzer kan het leerstofaanbod voor rekenen worden aangepast aan de individuele leerling.

Game

Daarnaast speelde een deel van de leerlingen in dit onderzoek drie spelletjes op een tablet om een indicatie te krijgen van hun werkgeheugen, aandachtsvermogen, nauwkeurigheid en reactie- en verwerkingssnelheid. Dit werd teruggekoppeld aan de scholen, waardoor zij meer inzicht kregen in de sterke en zwakke punten van de individuele leerlingen.

Advies

De keuzewijzer geeft in dit onderzoek bij het grootste deel van de leerlingen hetzelfde advies als de leraar zelf al zou hebben gegeven. De keuzewijzer blijkt echter geen positief effect te hebben op de leerprestaties van leerlingen tussen 9 en 11 jaar. Er waren geen verschillen tussen scholen die de keuzewijzer wel gebruikten en scholen die deze niet gebruikten. Mogelijk speelt de korte looptijd van het onderzoek een rol in deze uitkomst. Daarnaast deden de leerlingen het in de controlegroep beter op de voortoets en waren de scholen heel divers.

Hollenberg, J., Keuning, J. & Meijer, J. (2016). Gebruik van toetsen bij het plannen van leerroutes. Kohnstamm Instituut, Amsterdam & Cito, Arnhem.

Dit onderzoek (Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten) werd gefinancierd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek binnen het programma Kortlopend Praktijkgericht Onderwijsonderzoek.