Wees alert op pesten

Weet jij als leraar hoeveel er in je klas gepest wordt? Het blijkt dat er veel meer gepest wordt dan leraren denken. Daarnaast wijzen Leraren daders en slachtoffers vaak niet goed aan. Vooral minder ervaren leraren, en leraren die vroeger zelf niet gepest zijn, herkennen pestgedrag niet altijd goed.

Het is dus zaak om extra alert te zijn op pesten. Als er wel gepest wordt, heeft dat namelijk ernstige gevolgen voor leerlingen. Het kan onder meer leiden tot mindere schoolprestaties, thuiszitten, eenzaamheid, gebrek aan zelfvertrouwen en depressiviteit. Kinderen houden soms jarenlang last van de gevolgen van pesten.

Leer pesten te herkennen

Om pesten te stoppen en te voorkomen, moet je het eerst goed in beeld hebben. Dat kan onder meer door kinderen er regelmatig naar te vragen, bijvoorbeeld met de online tool PestPlotter. Normaal gesproken delen kinderen hun pestervaringen weinig met leraren. In PestPlotter geven kinderen anoniem aan wat er speelt, bij henzelf en bij anderen.

Het is ook goed om scherp te zijn op sociaal en verbaal pesten. Deze vormen van pesten worden vaak minder goed herkend dan lichamelijk pesten, terwijl de gevolgen ervan ook ernstig zijn. Een training voor de leraar kan helpen om sociaal en verbaal pesten beter te herkennen.

Houd toezicht op hotspots

Veel leraren vinden het moeilijk om grip te krijgen op pestgedrag dat buiten de klas plaatsvindt, bijvoorbeeld in gangen en op het schoolplein. Extra toezicht op dit soort ‘hotspots’ vermindert pestgedrag.

Stel een duidelijke norm

Als je als leraar actief opstaat tegen pesten, wordt er minder gepest. Je moet een duidelijke norm stellen: pesten kan niet en is ernstig. Als je pesten ‘normaliseert’, werkt dat juist averechts. Dat doe je bijvoorbeeld als je zegt dat je begrijpt waarom er gepest wordt, of als je zegt dat het slachtoffer iets moet veranderen.

Kies een effectief antipestprogramma

Op de basisschool kan ook een antipestprogramma worden ingezet. Het is daarbij wel belangrijk welk programma je kiest. Van de meeste antipestprogramma is namelijk niet bewezen of ze werken, of ze hebben maar een beperkt effect.

Programma’s die wel bewezen werken zijn Taakspel (richt zich op veiligheid en structuur voor jonge kinderen), Prima (traint zowel leraar als leerlingen) en KiVa (benadert pesten als groepsproces). Volgens leraren vermindert ook het individuele programma Alles Kidzzz gedragsproblemen die samenhangen met pesten. De Kanjertraining lijkt alleen te werken als er al veel conflicten zijn in een klas.

Het is verstandig om het hele antipestprogramma te doorlopen, het schoolbreed op te zetten en te zorgen dat de betrokkenen er genoeg tijd voor hebben. Dan zijn de effecten van het programma het grootst. In de praktijk gebeurt dit vaak niet, bijvoorbeeld vanwege de hoge werkdruk voor leraren.

Leren van Gedrag