Meer samenwerking tussen voortgezet speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs

Scholen voor voortgezet speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs zoeken steeds vaker naar samenwerkingsvormen. Het vaakst wordt gekozen voor scholen die expertise delen. Het samenwerkingsproces wordt gekenmerkt door kleine stappen, vormgeving van onderop en maatwerk. Opheffing van een vso-locatie en integratie van vso en vo komt (nog) weinig voor.

Bij de samenwerking worden passend-onderwijsaanbod voor elke leerling en specialistische onderwijszorg als motieven genoemd. De aanleiding van samenwerking tussen voortgezet speciaal onderwijs (vso) en voortgezet onderwijs (vo) is onder meer van financiële aard, bijvoorbeeld bij teruglopende leerlingaantallen, of komt bijvoorbeeld tot stand vanwege ruimtegebrek op een locatie.

Intensieve samenwerking en integratie

Bij intensieve samenwerking en integratie voeren vso en vo samen onderwijstrajecten uit. Een kwart van de vso-scholen en minder dan de helft van de samenwerkingsverbanden zijn betrokken, of verwachten betrokken te worden, bij deze vorm van samenwerking. De belangrijkste motieven voor intensieve samenwerking en integratie tussen vso en vo zijn vooral inhoudelijk van aard. Het gaat om het delen van kennis en expertise, een betere bediening van groepen leerlingen met speciale ondersteuningsbehoeften en verbetering van individuele maatwerktrajecten. Scholen ervaren knelpunten op het gebied van wet- en regelgeving en bekostiging. Daarnaast signaleren scholen organisatorische problemen, huisvestingsproblemen, gebrek aan thuisnabijheid van voorzieningen en beperkte medewerking van jeugdhulp- en andere zorginstellingen.

Een meerderheid van de vso-scholen werkt samen met het voortgezet onderwijs bij maatwerkarrangementen voor individuele leerlingen, autismeklassen en speciale klassen of arrangementen voor specifieke doelgroepen. Ook werken vso en praktijkonderwijs vaak samen met een onderwijsaanbod voor het uitstroomprofiel arbeidsmarkt. Daarnaast verlenen vso-scholen in beperkte mate ondersteuning in het vo bij (tussen)voorzieningen van het samenwerkingsverband.

De invoering van passend onderwijs heeft de samenwerking met het vo bij diagnostiek, preventie en lichte ondersteuning geïnitieerd of versneld. Dat stellen de helft van de vso-scholen, een derde van de praktijkonderwijsscholen en twee derde van de samenwerkingsverbanden. Bij de intensieve samenwerkingsinitiatieven en integratie wordt in het vso voor moeilijk lerende kinderen vooral samengewerkt met het vmbo en het praktijkonderwijs. Bij het vso voor leerlingen met gedragsproblemen betreft het in bijna alle gevallen het vmbo. Daarnaast werken vso-scholen ook samen met havo en vwo, al gebeurt dat in beperkte mate. Scholen voor praktijkonderwijs werken het meest samen met zmlk- en zmok-scholen.

Verwachting

Over twee tot vijf jaar verwacht tachtig procent van de vso-scholen een toename van verschillende vormen van samenwerking, al dan niet met behoud van de eigen locatie. Slechts een klein deel verwacht opheffing van de vso-locatie dan wel integratie van het vso in het voortgezet onderwijs. De samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs voorzien voor de komende jaren vooral uitbreiding van vso-activiteiten in het vo vanuit een zelfstandig blijvend vso. Scholen voor praktijkonderwijs verwachten overwegend dat de scheiding tussen vso en vo grotendeels blijft bestaan.

Het onderzoek is op 25 juni 2018 door de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media aangeboden aan de Tweede Kamer bij de Kamerbrief en twaalfde voortgangsrapportage.

Veen, D. van, Rietdijk, S., Hoeven, J. van der, Ganesh, S., Huizenga, P. en Steenhoven, P. van der (2018). Samenwerking tussen vso en vo en geïntegreerde voorzieningen voor specialistische onderwijszorg. Praktijkgericht onderzoek naar samenwerking tussen scholen voor voortgezet speciaal onderwijs en scholen voor voortgezet onderwijs. Zwolle/Amsterdam/Rotterdam: Hogeschool Windesheim/NCOJ/CED Groep.
Dit is publicatie nr. 32 in de reeks Evaluatie Passend Onderwijs

Meer informatie