Evaluatie Comeniusprogramma: naar impact op grotere schaal

Beeld Comeniusprogramma

Het Comeniusprogramma draagt bij aan de vernieuwing en verbetering van het hoger onderwijs in Nederland. De resultaten van projecten komen direct ten goede aan studenten, en biedt docenten de mogelijkheid zich verder te professionaliseren. Dit blijkt uit een evaluatie van het Center for Higher Education Policy Studies van de Universiteit Twente, op verzoek van het NRO, dat het programma beheert.

Het Comeniusprogramma is een subsidieprogramma van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) dat beurzen verstrekt aan docenten van hogescholen en universiteiten om onderwijsvernieuwing te initiëren en hun loopbaanmogelijkheden te verbeteren. Het NRO is sinds 2017 verantwoordelijk voor de uitvoering en het beheer van het Comeniusprogramma. Sinds 2017 heeft het NRO 279 beurzen verstrekt aan docenten in verschillende stadia van hun loopbaan. Het NRO heeft gevraagd om te evalueren in hoeverre de doelstellingen van het Comeniusprogramma worden bereikt en hoe doelmatig aanvraag- en beoordelingsprocedures zijn. Het onderzoeksteam van CHEPS ziet het Comeniusprogramma als een belangrijk instrument voor verbetering van het hoger onderwijs, dat vraagt om verdere doorontwikkeling

Professionele ontwikkeling en netwerkvorming

Laureaten zijn zeer te spreken over de professionele ontwikkeling, netwerkvorming en zichtbaarheid die ze dankzij een Comeniusbeurs ervaren, net als de mogelijkheid om tijd vrij te maken voor de ontwikkeling voor onderwijs en onderzoek. Zij krijgen binnen de instelling al snel de status van onderwijsexpert, maar dit vertaalt zich niet direct in een functieverbetering. Om loopbaanontwikkeling op basis van onderwijsvernieuwing en -prestaties te realiseren zal niet alleen het programma zich verder moeten ontwikkelen, maar zouden ook instellingen naar hun HRM beleid moeten kijken, aldus het rapport. Daarbij is ook de manier waarop het NRO de (ervaring van de) aanvrager beoordeelt een aandachtspunt om als Comeniusprogramma onderwijscarrières te stimuleren.

Impact op instellingsniveau

De onderzoekers geven aan dat het Comeniusprogramma past in een internationale ontwikkeling van financieringsprogramma’s voor onderwijsvernieuwing. Het programma voldoet aan de behoefte van docenten die gemotiveerd zijn om het eigen onderwijs te verbeteren. Volgens de onderzoekers is het waarschijnlijk dat er ook impact is op het niveau van de instelling, omdat de Comenius fellows binnen de instelling als onderwijsexpert bij besluitvorming worden betrokken. Of dat daadwerkelijk impact heeft op (de verduurzaming van) innovatie is niet zeker. Hiervoor is de verspreiding van kennis uit innovatieprojecten van belang, maar dit blijkt zowel binnen als buiten de instelling nog moeilijk te realiseren.

Evaluatie

De onderzoekers hebben in de evaluatiestudie gekeken naar vergelijkbare programma’s in het buitenland, interviews gehouden met onder meer docenten die een beurs hebben gekregen en een vragenlijst gestuurd naar aanvragers. Daarnaast hebben de onderzoekers aanvraagdocumenten, voortgangs- en eindverslagen en andere documentatie geanalyseerd. De evaluatie is uitgevoerd door onderzoekers Andrea Kottmann, Renze Kolster en hoogleraar Barend van der Meulen van het Center for Higher Education Policy Studies (CHEPS) van de Universiteit Twente.

Het evaluatierapport van CHEPS, Leren hoger onderwijs te stimuleren, is hier te downloaden: