Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Leraren leren omgaan met taal in de rekenles

Titel
Professionalisering binnen leergemeenschappen om talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen te realiseren
Onderwijssectori
De sector waar het project zich op focust. Een project kan op meerdere sectoren betrekking hebben.
basisonderwijs
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - rekenen en wiskunde, Opleiden en professionalisering van leraren
Organisatiei
Door welke organisatie wordt het project uitgezet. NB: dit is niet per definitie hetzelfde als de instelling van uitvoering.
NRO
Instelling projectleider
Hogeschool iPabo
Naam projectleider
Dr. R. Keijzer
Statusi
Indicator of het project reeds afgerond, lopend, of nog aankomend is.
Afgerond
Looptijd
1-6-2014 t/m 30-9-2015
Programma
Projectnummer
405-14-501

Vraag uit het onderwijsveld

Het verhogen van onderwijsopbrengsten staat hoog op de agenda van scholen. Om die bij rekenen te realiseren is het nodig de interactie in de reken-wiskundeles te verbeteren. Deze interactie kan verbeterd worden als er aandacht is voor de rekentaal, de taal die leerlingen in staat stelt te communiceren over rekenenwiskunde. In het project ‘Professionalisering binnen leergemeenschappen om talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen te realiseren’ kortweg het TRaPproject (Taal en Rekenen als Professie) gingen onderzoekers en leraren na hoe zij de aandacht voor de taal in de reken-wiskundeles gezamenlijk kunnen verbeteren.

In dit onderzoek is gewerkt met netwerken van leraren. Het werken met dergelijk netwerk lijkt een professionaliseringsaanpak die op grotere schaal kan worden
ingezet.

Netwerken van expertleraren

Dit project richt zich op twee gerelateerde onderwerpen die cruciaal zijn voor goed rekenonderwijs: interactief onderwijs en ondersteuning van de taal die nodig is om te leren rekenen.Daarom is het nodig dat leraren leerlingen goed ondersteunen bij het leren van de taal die nodig is om goed te leren rekenen. Het project
‘Professionalisering binnen leergemeenschappen om talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen te realiseren’ (kortweg het TRaP-project) leerde
dat netwerken van expertleraren, als rekencoördinatoren en taalcoördinatoren, kunnen bijdragen aan het realiseren van taalondersteunend rekenonderwijs binnen hun scholen. Een samen met de expertleraren ontwikkeld stappenplan stelt hen in staat om andere leraren in hun team te helpen bij het realiseren van
taalondersteunend rekenonderwijs. Dit stappenplan kan door iedere leraar worden gebruikt.

Opbrengsten

Het project leverde een werkwijze voor leraren op die zij kunnen inzetten om lessen uit de rekenmethode talig te doordenken. Deze werkwijze is vertaald naar een
handelingsgericht stappenplan en op kaart gezet (een zgn. rekentaalkaart). Het stappenplan beoogt de leraar in vier stappen te ondersteunen in de voorbereiding op een opgave. De leraar die gebruikmaakt van het stappenplan doordenkt op die manier zowel de rekeninhoud of het rekendoel van de activiteit als ook de taal die leerlingen nodig hebben om over de inhoud van gedachten te kunnen wisselen.


De Rekentaalkaart (klik voor groter formaat)
.

Het werken met de rekentaalkaart combineert het nagaan hoe het gestelde rekendoel gehaald kan worden, waarbij gedegen aandacht is voor de benodigde taal. In navolging van het onderzoek van Jantien Smit (2013) duiden we dit ondersteunen aan als scaffolding, wat letterlijk betekent ‘in de steigers zetten’. Deze ondersteuning bouwt de leraar af als die niet langer nodig is.

Reken- en taalcoördinatoren blijken goed in staat zijn om taalsteun in de eigen klas tot stand te brengen. Zij maakten een ontwikkeling door van bewustwording van het belang van taal in de reken-wiskundeles naar het systematisch aandacht besteden aan hoe leerlingen rekentaal ontwikkelen. Een van de leraren zei bijvoorbeeld na drie scholingsbijeenkomsten: ‘Ik probeer meer uit de leerlingen zelf te laten komen. Ik laat leerlingen elkaar meer helpen en aanvullen, waar door ik tijdens de les kan verwijzen naar uitspraken van de leerlingen.’ En na zes bijeenkomsten: ‘Ik denk vooraf meer bewust na over hoe ik de rekentaal kan verduidelijken.’

Ook zagen de betrokken leraren kans de geboden ondersteuning te vertalen naar activiteiten binnen en met het eigen team, waarmee niet alleen zij deze kennis en vaardigheden hebben opgedaan, maar ook een aantal collega’s binnen de scholen. Dit proces zal het komende jaar worden voortgezet zodat alle leerlingen binnen de school er van kunnen profiteren.

De Rekentaalkaart is een opbrengst van het TRaP-project, uitgevoerd in opdracht van de NRO door Hogeschool iPabo, Hogeschool Saxion, Universiteit Utrecht, Stichting Sarkon en Stichting OPO.

Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.