Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Leereffecten computerspel voor rekenen bij kleuters

Titel
It's all-in the game: Een educatief computerspel voor rekenen bij kleuters
Onderwijssectori
De sector waar het project zich op focust. Een project kan op meerdere sectoren betrekking hebben.
basisonderwijs
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - rekenen en wiskunde, ICT en onderwijs
Organisatiei
Door welke organisatie wordt het project uitgezet. NB: dit is niet per definitie hetzelfde als de instelling van uitvoering.
NRO
Instelling projectleider
Universiteit Utrecht
Naam projectleider
Dr. F.C. Kirschner
Statusi
Indicator of het project reeds afgerond, lopend, of nog aankomend is.
Afgerond
Looptijd
1-6-2014 t/m 30-4-2016
Programma
Projectnummer
405-14-513

Een effectief educatief computerspel voor de ontwikkeling van getalbegrip bij kleuters

Voor kleuters in groep 1 en 2 van de basisschool die zich spelenderwijs gaan voorbereiden op het rekenonderwijs in groep 3, is er nu een weinig docent intensieve methoden ontwikkeld om, wanneer nodig, het niveau van getalbegrip van de leerlingen extra te trainen: middels het educatieve computerspel ‘Tel je ZOO’. Uit onderzoek is gebleken dat het computerspel al na 15 keer spelen bij voornamelijk zwakke en gemiddelde rekenaars tot positieve leereffecten heeft geleid. Daarnaast geeft het computerspel met behulp van een visualisatietool de gemiddelde ontwikkeling van de leerling op het gebied van getalbegrip in één grafiek weer, zo krijg de leerkracht een goed en snel overzicht van de ontwikkeling per kind.

Getalbegrip, weten dat geschreven cijfersymbolen (‘4’) gelijk staan aan gesproken cijferwoorden (‘vier’) en dat beide weer gelijk staan aan een hoeveelheid objecten (‘∙∙∙∙’), ligt ten grondslag aan de voorbereidende rekenvaardigheden die belangrijk zijn voor een goede rekenstart in groep 3. Dit getalbegrip begint zich bij kinderen te ontwikkelen voordat ze naar school gaan. Dankzij informeel leren in de thuis- en (voor)schoolsituatie kunnen veel kinderen bijvoorbeeld al tot 10 tellen als zij in groep 1 beginnen. Dat dit voorschoolse getalbegrip niet voor alle kinderen op dezelfde manier ontwikkelt, merken leerkrachten in de kleutergroepen. Zij zien gedurende het jaar steeds grotere individuele niveauverschillen ontstaan, die er uiteindelijk toe leiden dat sommige kinderen met een achterstand in getalbegrip de overstap naar groep 3 maken. Vroege signalering en een geïndividualiseerde stimulering van getalbegrip zou dit kunnen voorkomen. Echter, de tijd ontbreekt vaak voor leerkrachten om elk kind apart te diagnosticeren. Bovendien zijn er meestal geen methoden voorhanden waarmee ze dit kunnen doen. Daarom dat er een onderzoek is uitgevoerd naar mogelijkheden van een educatief computerspel om leerkrachten te ondersteunen bij 1) het aanbieden van gepersonaliseerde leerinhoud – differentiatie – om getalbegrip ‘op maat’ te stimuleren en 2) vroegtijdige signalering van een achterstand -of voorsprong- in getalbegrip.

Het computerspel ‘Tel je ZOO’ bestaat uit een drietal spellen die leerlingen zelfstandig online kunnen spelen. De context waarin de spellen worden gespeeld is een dierentuin, waarin drie verschillende dieren, d.i., de spellen, de hoofdrol spelen: de kikker, de aap, en de olifant. In ieder spel wordt het koppelen van getallen aan hoeveelheden gestimuleerd, zowel van cijfer naar hoeveelheid als andersom. Het computerspel is ontwikkeld volgens de laatste wetenschappelijke inzichten op het gebied van onderwijskundige ontwerp- en leerprincipes. Zo wordt er zo veel mogelijk aangesloten bij het kennis niveau van de individuele leerling door leerinhoud en taken automatisch aan de behoeften en mogelijkheden van de individuele leerling aan te passen. Daarnaast geeft het computerspel onmiddellijk feedback over de juistheid van een actie, wordt de vijfstructuur gehanteerd in de presentatie van hoeveelheden en is het programma interactief en multimodaal. Voor het onderzoek hebben in totaal  275 leerlingen verdeeld over groep 1 en 2 het spel gemiddeld 15 weken een keer per week gespeeld en middels een voor en nameting is gekeken of het niveau van getalbegrip vooruit is gegaan.

Om leerkrachten te ondersteunen bij identificeren van kleuters met een rekenstoornis of –talent is een visualisatietool ontwikkeld die inzicht geeft in de ontwikkeling van een leerling in het computerspel. De tool verstrekt informatie aan de leerkracht, die deze vervolgens kan gebruiken om een diagnose te stellen over het niveau van getalbegrip van de leerling.

Voor leerkrachten die ondersteuning zoeken bij het stimuleren en diagnosticeren van het niveau van getalbegrip van hun leerlingen kan dit computerspel een rol spelen; weinig intensief voor de leerkracht en toch gaan leerlingen in hun getalbegrip vooruit en wordt hiervan een duidelijk overzicht gegeven.

In samenwerking met: Basisschool De Klumpert, Nijmegen; KBS De Korenbloem, Raalte; OBS De Casembroot, Sint-Annaland; OBS De Pijler, Rotterdam; KBS Willibrordus, Oud-Beijerland; Basisschool ’t Scathe, Pannerden; OBS Roets, Almelo; Koepelschool Vereniging hervormde scholen Ede; KBS De Howiblo, Montfoort; CBS Sjaloom, Voorst.

Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.