Leeromgeving als katalysator voor leren voor duurzame ontwikkeling

Projectnummer
405-14-585
Titel
Leeromgeving als katalysator voor leren voor duurzame ontwikkeling
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
1-10-2014 t/m 1-12-2015
Onderwijssector
mbo
Thema
Onderwijsontwerp en curriculumontwikkeling, Organisatie en management
Status
Afgerond

De welke wijze waarop binnen het Nederlandse onderwijsbestel ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’ kan worden geïmplementeerd is een actuele vraag. In een NRO onderzoek is tegen de achtergrond van kansen en bedreigingen een praktijkgerichte onderzoek naar de implementatie van ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’ samen met vmbo en mbo docenten uitgevoerd.

De internationale literatuur beschrijft onder andere waarde georiënteerdheid en kritisch denken, participatie en samenwerking en actie- en handelingsgerichtheid als belangrijke uitgangspunten van ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’. Ook spelen voor leerlingen passende complexiteit en samenhang binnen de leeractiviteit een belangrijke rol evenals de onderzoekende houding van leerlingen. Deze uitgangspunten maken dat het verschil tussen het ideale curriculum en de huidige praktijken groot is. In het NRO onderzoek “De Leeromgeving als katalysator voor leren voor duurzame ontwikkeling” leeractiviteiten ontwikkeld en uitgevoerd waarin de kernen van ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’ zoveel mogelijk geoperationaliseerd waren.  Kernvraag hoe zien dergelijke leeractiviteiten er in praktijk uit en wat wordt van de docenten aan competenties verwacht?

Met praktijkervaring en de gegevens uit een literatuurstudie heeft een team van onderzoekers en docenten samen een format ontwikkeld om onderwijs te ontwerpen. Tijdens bijeenkomsten zijn de ontwerpen bediscussieerd en bijgesteld. Hierdoor werden ontwerpcriteria voor ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’ steeds helderder. Zo kwam onderwijs tot stand dat voor de gegeven situatie per school zoveel mogelijk voldeed aan de uitgangspunten van ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’. Het gegeven onderwijs is onderzocht en op basis hiervan, interviews en een slotbijeenkomst met de docenten zijn concrete ontwerpciteria voor ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’ geformuleerd.

Duidelijk werd ook dat ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’ een beroep doet op andere docentcompetenties dan in het meest voorkomende onderwijs maar dat het onderwijs ook heel interessant maakt. “Je komt in een andere relatie tot je leerlingen te staan!”

Enkele gerealiseerde opbrengsten voor zowel vmbo als mbo zijn:

  • leerlingen kregen zeggenschap in (leerling nabije en authentieke) inhouden
  • waarde oriëntatie en kritisch denken kan expliciet een plek in de leeractiviteit hebben
  • de schoolomgeving kan zowel bij vmbo als mbo voor authentieke participatie gebruikt worden
  • leerlingen doen zelf (actie) onderzoek

Een belangrijke conclusie na een jaar samen ontwerpen is dat het mogelijk is om onderwijs te realiseren dat recht doet aan een belangrijk deel van de uitgangspunten van LvDO. In de onderzochte praktijken zijn geformuleerde ontwerpcriteria omgezet in leeractiviteiten.  Het werken met de cyclus van actieonderzoek bleek een goede methodiek voor onderwijs waarbinnen belangrijke uitgangspunten van LvDO zoals participatie, waarden oriëntatie en kritisch denken een functionele plek hebben.

In 2016 verschijnt een beknopte handleiding voor het ontwerpen van ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling ‘voor het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.

Stan Frijters
s.frijters@stoasvilentum.nl

Stoas Wageningen I Vilentum Hogeschool | Mansholtlaan 18, 6708 PA Wageningen | Postbus 80, 6700 AB Wageningen www.stoasvilentum.nl

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Drs. S.J.M. Frijters
Aeres Groep
Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.