Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Docenten die kennis creëren en benutten voor onderzoek en praktijk

Titel
Docenten creëren en benutten kennis voor onderzoek en praktijk
Onderwijssectori
De sector waar het project zich op focust. Een project kan op meerdere sectoren betrekking hebben.
vo
Thema
Leren en onderwijzen, Pedagogische functie van het onderwijs
Organisatiei
Door welke organisatie wordt het project uitgezet. NB: dit is niet per definitie hetzelfde als de instelling van uitvoering.
NRO
Instelling projectleider
Universiteit van Amsterdam
Naam projectleider
Prof. dr. M.L.L. Volman
Statusi
Indicator of het project reeds afgerond, lopend, of nog aankomend is.
Afgerond
Looptijd
1-9-2015 t/m 31-8-2018
Programma
Projectnummer
405-15-541

Beter benutten van kennis uit onderzoek en praktijk. Kansrijke aanpakken voor docentgroepen

Van docenten wordt verwacht dat hun kennis up-to-date is en blijft. Daarom is er toenemende aandacht voor kennisbenutting in de onderwijspraktijk: het gebruiken van bestaande kennis en verwerken daarvan tot nieuwe kennis. Kennisbenutting vindt plaats in docentgroepen, onder noemers als kenniskringen, professionele leergemeenschappen en onderzoekswerkplaatsen. Er is echter weinig bekend over welke vormen van kennisbenutting er bestaan, over hun bijdrage aan kennis en inzicht van docenten, en de betekenis daarvan voor hun onderwijspraktijk. Ook is er nog weinig bekend over welke condities kennisbenutting stimuleren.

Een andere vraag is wat effectieve vormen van kennisverspreiding zijn vanuit docentgroepen, opdat nieuwe kennis en inzichten ook andere docenten in de school bereiken. In het NRO-onderzoeksproject 'Docenten creëren en benutten kennis voor onderzoek en praktijk' is een consortium van zeven scholen(koepels) en drie onderzoeksinstellingen nagegaan hoe kennisbenutting en -verspreiding vorm kunnen krijgen in scholen voor voortgezet onderwijs.

Strategieën en interventies voor kennisbenutting

In de eerste fase van het project zijn ervaringen van docenten met allerlei vormen van kennisbenutting geïnventariseerd. Er werden drie strategieën voor kennisbenutting in docentgroepen onderscheiden:

  1. practice-based werken (onderling uitwisselen van praktijkexpertise en onderwijsideeën),
  2. research-informed werken (op basis van kennis uit onderzoek wordt onderwijs ontwikkeld), en
  3. research-based werken (docenten voeren onderzoek uit binnen de schoolcontext).

Op basis van de ervaringen in de docentgroepen zijn kansrijke interventies geformuleerd voor kennisbenutting en kennisverspreiding, bijvoorbeeld:

  • maak gebruik van begeleiding door een externe onderzoeker;
  • betrek collega's tijdig;
  • en ga na welke collega ́s behoefte hebben aan informatie over de opbrengsten uit de docentgroep.

In de tweede fase zijn zeven ontwerpgroepen en vier onderzoeksgroepen in de consortiumscholen gemonitord. Deze docentgroepen hebben interventies ingezet die uit de inventarisatiefase naar voren kwamen. Geschikte interventies voor ontwerpgroepen, waarin docenten practice-based of research-informed te werk gaan, bleken:

  • zorgen dat deelnemers in een veilige sfeer met elkaar werken;
  • het eigenaarschap vergroten door docenten zelf een onderwerp laten kiezen dat hen motiveert;
  • facilitering van ontmoetingen;
  • externe begeleiding.

Collega's hebben behoefte aan relevante kennis

Het bleek lastig om voldoende aandacht en tijd te besteden aan het toepassen van de nieuwe kennis in de lespraktijk. Ook waren de docenten niet altijd tevreden over de betrokkenheid van hun leidinggevende bij de groep. Voor docenten in onderzoeksgroepen (die research-based werken) bleken vergelijkbare interventies geschikt als voor ontwerpgroepen. Opvallend was dat docenten uit de onderzoeksgroepen minder externe bronnen gebruikten dan vooraf gedacht, naar eigen zeggen doordat zij te weinig tijd hebben om literatuuronderzoek te doen.

Kennisverspreiding uit ontwerp- en onderzoeksgroepen blijft een lastige zaak. Collega's vinden de nieuwe kennis en inzichten niet altijd relevant voor hun eigen lespraktijk. Echter, als een docentgroep kennis vergaart over een thema dat schoolbreed de aandacht heeft, dan kunnen de deelnemers hun kennis en inzichten gemakkelijker delen met collega's. Ook de aanwezigheid van een structuur voor kennisdeling draagt daaraan bij.

Schoolleiding heeft een sleutelrol bij kennisverspreiding

In de derde fase is, naar aanleiding van de resultaten van de vorige fase, in het bijzonder aandacht besteed aan het vergroten van het commitment van de schoolleiding. De schoolleiding bleek een sleutelrol te kunnen spelen in het ondersteunen en faciliteren van kennisverspreiding, bijvoorbeeld door te stimuleren dat deelnemers aan een docentgroep het gesprek aangaan met collega's over wat de nieuwe inzichten betekenen voor hun eigen onderwijspraktijk. Het onderzoek heeft bijgedragen aan diepere inzichten in vormen van kennisbenutting, zoals de drie strategieën van kennisbenutting, en in interventies die kennisbenutting en kennisverspreiding in de praktijk kunnen versterken.

Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.