De effectiviteit van het PDKS-onderwijsconcept

Projectnummer
405-15-546
Titel
TALENTontwikkeling
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
1-9-2015 t/m 31-8-2018
Onderwijssector
po
Thema
Succesfactoren van onderwijsvernieuwing
Status
Afgerond

Met sprongen vooruit: resultaten van twee longitudinale onderzoeken naar toekomstbestendig basisonderwijs 

Scholen moeten leerlingen voorbereiden op de samenleving van de toekomst. Door simpelweg ruimte te bieden om 21e-eeuwse vaardigheden te oefenen, worden leerlingen elk jaar een beetje beter in kritisch denken, digitale geletterdheid en samenwerken. En om scholen zelf voor te bereiden op de toekomst, kunnen leerkrachten volgens het ‘Meesterschap’ model worden begeleid bij het leren onderzoeken van hun eigen onderwijs. 

Dit langlopend praktijkgericht NRO-project is uitgevoerd op een integrale ontwikkelschool die werkt vanuit een Pedagogische Didactische Kernstructuur (PDKS). De schoolleiding en leerkrachten waren benieuwd of hun aanpak ‘werkt’ en hoe zij zichzelf en het PDKS-onderwijsconcept kunnen blijven ontwikkelen om in te spelen op toekomstige maatschappelijke veranderingen. Om deze vragen te beantwoorden zijn 180 bovenbouwleerlingen twee jaar lang gevolgd om hun ontwikkeling van 21e - eeuwse vaardigheden in kaart te brengen en te vergelijken met de ontwikkeling van de basisvaardigheden taal en rekenen. Hun leerkrachten werkten in dezelfde periode in professionele leergemeenschappen aan de verbetering van de eigen onderzoekscompetenties. 

De leerlingen: met sprongen vooruit 

Bovenbouwleerlingen worden elk jaar een beetje beter in de 21e -eeuwse vaardigheden kritisch denken, digitale geletterdheid en samenwerken. Hun taal- en rekenvaardigheid, die bij de onderzochte leerlingen overigens bovengemiddeld is, verbetert net zo veel én in hetzelfde tempo als bij leerlingen van reguliere basisscholen. Alleen… al deze vaardigheden ontwikkelen zich onafhankelijk van elkaar en met ‘sprongetjes’: leerlingen die het ene jaar veel beter zijn geworden in bijvoorbeeld kritisch denken, gaan het jaar daarop minder vooruit dan de meeste van hun medeleerlingen. Hoe dit komt? Dat blijft nog even de vraag want alle resultaten zijn onafhankelijk van algemene leerlingkenmerken zoals geslacht, leeftijd en achtergrond. 

De leerkrachten: op w​eg naar Meesterschap 

Als leerkrachten worden begeleid bij het doen van onderzoek, verbeteren zij hun onderzoeksvaardigheden en ontwikkelen ze een onderzoekende houding. Het Meesterschapmodel dat in dit project is ontwikkeld, beschrijft hoe die begeleiding vorm kan krijgen. Bijvoorbeeld door iets voor te doen, te coachen, of moeilijke taken zelf uit te voeren. Belangrijk is dat leerkrachten steeds een volledige onderzoekscyclus doorlopen en dat de begeleiders (ervaren onderzoekers) zich geleidelijk aan terugtrekken. Het is minstens zo belangrijk dat leerkrachten zelf bepalen wát ze gaan onderzoeken en dat ze, ook wanneer ze zelf de regie in handen hebben, kunnen terugvallen op hun begeleiders. En als dat gebeurt, durven ze het aan om na drie keer begeleid oefenen zelfstandig onderzoek te doen. Het liefst wel met een begeleider op de achtergrond die ze af en toe om advies kunnen vragen. 

Over dit project 

Het project TALENTontwikkeling is van 2015 tot 2018 uitgevoerd op en met basisschool Het Talent door onderzoekers van de Radboud Universiteit en de Universiteit Twente. Het project werd gefinancierd door het NRO binnen het thema ‘leren voor de toekomst’ uit de eerste subsidieronde langlopend praktijkgericht onderwijsonderzoek.

​Publicaties

Relevante links

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Prof. dr. A.W. Lazonder
Universiteit Twente

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.