Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Formatief toetsen van vaardigheden middels ‘rubrics’ met videovoorbeelden in het Voortgezet Onderwijs

Projectnummer
405-15-550
Titel
Formatief toetsen van vaardigheden middels 'rubrics' met videovoorbeelden in het Voortgezet Onderwijs
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
1-9-2015 t/m 30-11-2019
Onderwijssector
vo
Thema
Onderwijsontwerp en curriculumontwikkeling, Toetsen en beoordelen
Status
Afgerond

Viewbrics, 'spiegel' je vaardig via een online formatieve evaluatiemethodiek

Samenwerken, presenteren en informatievaardigheden zijn vaardigheden die we in het onderwijs vaak gebruiken. We gaan er binnen het onderwijs, vaak onterecht, van uit dat onze leerlingen deze complexe vaardigheden wel beheersen of al doende zullen leren. Nu is het aanleren van deze vaardigheden niet eenvoudig en het evalueren of beoordelen van deze vaardigheden misschien nog wel moeilijker. Het is dus belangrijk om dit zowel voor de leraar als leerling gemakkelijker te maken.

Een (online) formatieve evaluatiemethodiek, met daarin beoordelingsrubrieken als instrument om vaardigheden te beoordelen, kan helpen. Dat blijkt uit dit onderzoek. De ontwikkelde Viewbrics (online) formatieve evaluatiemethodiek kent een vijftal stappen, ondersteund door een online feedback- en reflectie-instrument:
(1) bekijken van de rubriek,
(2) oefenen van de vaardigheid,
(3) beoordelen van de eigen prestatie,
(4) bekijken en analyseren van de verkregen feedback (door leraar en medeleerlingen) op deze prestatie, en
(5) bepalen van leer- en ontwikkelingsdoelen voor het volgende oefenmoment.

Een rubriek beschrijft vaardigheidsniveaus, meestal met tekst, via een set kwaliteitscriteria voor de deelvaardigheden van een vaardigheid. Zo wordt bepaald op welk niveau een leerling zich voor elk van deze deelvaardigheden bevindt en waar zij naartoe kunnen werken. Rubrieken bestaan tot nu toe alleen uit tekst, soms aangevuld met een afbeelding (tekening). In dit onderzoek bekeken we of deze beschrijvingen leerlingen en leraren wel de gewenste informatie oplevert, met andere woorden: werd het een leerling duidelijk waar zij op moeten letten om een vaardigheid te ontwikkelen? Wat nu, als aan deze teksten videovoorbeelden worden gekoppeld? Wordt dan het gewenste en zichtbare gedrag bij een vaardigheid concreter? De verwachting was dat videovoorbeelden bij de beoordelingsrubrieken bij leerlingen tot een beter beeld van de vaardigheid zou leiden en zij vaardiger zouden worden. Daarnaast dachten we dat het tot verbeterde onderlinge feedback-kwaliteit zou leiden. Er werd daarom binnen de methode een variant met een tekstuele en een video-verrijkte beoordelingsrubriek aangeboden.

Leerlingen worden vaardiger met Viewbrics

Uit dit onderzoek blijkt dat het beeld dat leerlingen in het voortgezet onderwijs van een vaardigheid ontwikkelen rijker wordt als ze de Viewbrics-(online) formatieve evaluatiemethodiek met beoordelingsrubrieken gedurende 24 weken gebruiken. Daarnaast wordt een leerling ook vaardiger ten opzicht van de 'oude' manier van de vaardigheden aanleren (controlegroep).

De beoordelingsrubrieken hielpen om het gewenste gedrag bij een vaardigheid duidelijk te maken, waardoor leerlingen en leraren een rijker beeld kregen van deze vaardigheden. Dit hielp hen waarschijnlijk ook om de vaardigheid beter te (leren) beheersen. De methodiek had geen effect op de feedback-kwaliteit die leerlingen en leerlingen elkaar gaven. Leerlingen die de video-verrijkte rubrieken beschikbaar hadden kregen een rijker beeld van de vaardigheden samenwerken en informatie verwerken ten opzichte van de 'oude' situatie (controlegroep). Voor presenteren werd dit niet gevonden, waarschijnlijk omdat het startniveau van leerlingen voor deze vaardigheid aan het begin al hoger was, waardoor er minder 'groei' te behalen was. De effecten op de beheersing van een vaardigheid waren onafhankelijk van of er een video-verrijkte of een tekstuele rubriek werd aangeboden. De meerwaarde van de video-verrijkte rubrieken binnen de methodiek werd hiervoor (nog) niet aangetoond.

Viewbrics geeft leerlingen meer overzicht

Rubrieken worden momenteel in de onderwijspraktijk vaak incidenteel en op een ongestructureerde manier gebruikt. Daarnaast kost het gebruik veel papier en blijkt het voor leerlingen lastig om overzicht te krijgen van de feedback van docenten en medeleerlingen én de eigen beheersing van een vaardigheid. De ontwikkelde Viewbrics-(online)formatieve evaluatiemethodiek helpt leerlingen om zelf gestructureerd en systematisch terug te kijken op een oefenmoment en zich te spiegelen met behulp van de gevisualiseerde feedback via het zogenoemde reflectiewiel, om zo vaardiger te worden. Leerlingen zien elke keer gemakkelijk hoe ze gegroeid zijn ten opzichte van het vorige oefenmoment én waar ze nog aan kunnen werken.

Met de Viewbrics (online) formatieve evaluatiemethodiek heeft Ellen Rusman, als projectleider, in 2019 de NRO verbindingsprijs voor onderzoekers gewonnen. Daarnaast werd het project in 2017 genomineerd voor de Best Research and Practice Award van de EAPRIL conferentie.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. E. Rusman PhD
Open Universiteit
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.