Passend onderwijs voor nieuwkomers in het voortgezet onderwijs

Projectnummer
405-16-507
Titel
Passend onderwijs voor nieuwkomers in het voortgezet onderwijs
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
1-6-2016 t/m 31-12-2017
Onderwijssector
vo
Thema
Differentiatie en omgaan met verschillen, Maatschappelijke context van het onderwijs
Status
Afgerond

Nieuwkomers in de leeftijd vanaf 12 jaar krijgen onderwijs in de Internationale Schakelklas (ISK) voordat zij doorstromen naar het regulier onderwijs. Op basis van aanmeldingsgegevens wordt bepaald in welk onderwijstraject een leerling terechtkomt en welk doorstroomniveau wordt nagestreefd. Een ISK hanteert hiervoor eigen intakeprocedures. Over het algemeen wordt gebruikgemaakt van gegevens over de (schoolse) voorgeschiedenis van een leerling en worden er intaketoetsen afgenomen. Op basis van de gegevens wordt bepaald in welk onderwijstraject de leerling past. Met deze intakeprocedure wordt echter geen rekening gehouden met de instructiegevoeligheid van de leerlingen.

Verlengde intake

Om een beter beeld van de leerling te vormen is in dit project is met vijf ISK’s een verlengde intakeprocedure ontwikkeld en toegepast. In plaats van een korte intake beoordeelden docenten gedurende zes weken het leergedrag en de instructiegevoeligheid van leerlingen aan de hand van systematische observaties. Bestaande lijsten uit eerder onderzoek zijn aangepast voor deze doelgroep. Docenten registreerden of een leerling voldoende had aan ‘basisinstructie’ of een beetje of veel extra instructie en ondersteuning nodig had. Bovendien keken docenten naar aspecten als concentratie, geheugen, zelfregulatie, zelfvertrouwen, motivatie en schoolse vaardigheden. In het onderzoek vulden ze de formulieren veelvuldig in. Op basis van deze informatie en het intakegesprek werd een inschatting gemaakt van het onderwijsaanbod dat een leerling nodig had.

Goed uitvoerbaar

Docenten oordeelden over het algemeen dat de procedure goed uitvoerbaar is. Het gebruik van observatieformulieren dwingt docenten om systematisch naar het leergedrag van leerlingen te kijken. Docenten merkten op zij dit dikwijls onbewust doen, maar dat zij zich nu meer bewust op deze aspecten van leergedrag en instructie richtten. De verschillende aspecten zijn over het algemeen goed te scoren, al zijn er ook aspecten die pas na een aantal weken duidelijk zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor aspecten van motivatie, zelfregulatie en schoolse vaardigheden.

Docenten observeren verschillen tussen leerlingen en zien ook verschillend gedrag in diverse lessituaties. De observaties kunnen in het team besproken worden bij leerlingbesprekingen. Zo kan een goed beeld worden gevormd van de leerlingen. De verschillen in geobserveerd leergedrag en instructiegevoeligheid aan het begin van het schooljaar hangen samen met verschillen in toetsscores lezen en luisteren aan het einde van het schooljaar.

Behoefte leerling beter in beeld

De inschatting van het onderwijstraject waarin een leerling past kan gedurende het jaar en ook later in de ISK nog veranderen. Docenten kunnen op basis van systematische observaties een beter beeld krijgen van wat een leerling nodig heeft aan ondersteuning, instructie en onderwijsaanbod, maar het onderwijsniveau is na de verlengde intake niet een vaststaand gegeven.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Drs. E.M. Alons
Universiteit van Amsterdam
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.