Ontwikkeling van een toolkit voor Wetenschap en Technologie

Projectnummer
405.16830.010
Titel
Ontwikkeling van een toolkit voor Wetenschap en technologie
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
1-6-2018 t/m 31-5-2019
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - techniek
Status
Afgerond
Vanaf 2020 is iedere basisschool in Nederland verplicht om Wetenschap & Technologie (W&T) aan te bieden (Techniekpact 2013-2016). Het MiBo-(Midden-Bovenbouw)netwerk is een samenwerking tussen leerkrachten, nascholers en onderzoekers. De leerkrachten van het MiBo-netwerk hebben lesplannen voor W&T gemaakt, waardoor leerlingen nieuwsgierig worden en zelf onderzoeksactiviteiten uitvoeren. Leerkrachten professionaliseren als ontwerper door deelname aan het netwerk, onderwijs te ontwerpen en uitvoeren en de toolkit verder te ontwikkelen.

Met deze toolkit bieden we leerkrachten handvatten om W&T onderwijs praktisch uit te voeren en te verbinden aan bestaande onderwijspraktijken rondom onderzoekend leren. Het gaat om gesprekken voeren met leerlingen om tot technologisch inzicht te komen. Maar ook om ideeën over het inrichten van een ‘hands-on’ onderzoeksomgeving. De toolkit biedt materialen die leerkr​​achten kunnen gebruiken bij het zelf ontwerpen en uitvoeren van lesplannen om het denken en redeneren in W&T te bevorderen.

De toolkit past bij een brede, spelgeoriënteerde benadering van W&T, waarin betekenisvolle onderzoeksactiviteiten centraal staan en sociaal-culturele praktijken samen met kinderen worden opgebouwd (zie ook Dobber & van Kruistum, 2018). Zoals in groep 8, waarin een echt naaiatelier wordt ingericht. Een naaiatelier met een missie. Alle producten worden ​gemaakt met bestaande materialen. En natuurlijk voor echte klanten. De groep gaat tassen maken voor een klant. Al snel gaat het over smaak, stevigheid en functies van tassen. “Hoe gaan we testen welke tas we het best kunnen verkopen?”

Activiteiten binnen een betekenisvolle praktijk zoals het naaiatelier hebben juist door hun spelkarakter een ongekende potentie om betekenisvol leren van leerlingen mogelijk te maken. Spel is bij uitstek een medium om culturele kennis en vaardigheden op een betekenisvolle manier te leren, omdat het de mogelijkheid opent voor kinderen om mee te doen in praktijken die eigenlijk nog te complex voor hen zijn en kennis en vaardigheden veronderstellen die ze nog niet hebben (Van Oers, 2018). Hierin ontstaat het motief voor leren en ontwikkelen, kinderen onderzoeken de mogelijkheden binnen de praktijk en hun eigen mogelijkheden. Ze stellen zich de vraag: “Wat moet ik weten en kunnen om een stevige tas te maken?” Spel maakt deelname aan een praktijk laagdrempelig, biedt vrijheid en een betekenisvolle context, en nodigt zo uit om nieuwe, complexe vaardigheden en kennis te ontwikkelen. 

In deze spelgeoriënteerde aanpak gaat het om brede persoonsvorming: kinderen leren door onderzoek te doen hoe ze gevormd worden door de wereld om hen heen, daar tegelijkertijd kritisch op kunnen reflecteren en invloed op kunnen uitoefenen en ontdekken wat het belang is van leren met elkaar. Wetenschap en techniek leveren daar een mooie bijdrage aan.

De toolkit biedt handvatten om W&T onderwijs praktisch uit te voeren en het te verbinden aan bestaande onderwijspraktijken rondom onderzoekend leren:
  1. Het gaat om gesprekken voeren met leerlingen om tot technologisch inzicht te komen.
  2. Ideeën over het inrichten van de leeromgeving. Hoe stimuleren we leerlingen om te gaan experimenteren en tot onderzoek te komen? Hoe komen we tot een ‘hands-on’ onderzoeksomgeving?
  3. Materialen voor het zelf ontwerpen en uitvoeren van lesplannen om het denken en redeneren in W&T te bevorderen.
  4. Een uitwerking van 3 typen begeleiding (zie Dobber, Zwart, Tanis, & Van Oers, 2017) door de leerkracht. 
  5. Voorbeeld van het opnemen van W&T in sociaal-culturele praktijken.

De toolkit W&T is interessant voor leerkrachten in het basisonderwijs die werk willen maken van W&T, maar ook voor Pabo-docenten en nascholers bij het begeleiden van (startende) leerkrachten. Wij verwachten dat de toolkit kan inspireren en voldoende handvatten biedt om zelf W&T onderwijs te ontwerpen, uit te voeren en te zoeken naar verbinding met andere vakgebieden.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. M. Dobber
Vrije Universiteit Amsterdam
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.