Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Aspecten van geletterdheid van adolescente risico leerlingen

Projectnummer
411-06-503
Titel
Literacy-related attributes of at-risk risk students in grades 7-9
Programma
Samenhangende onderzoeksprojecten
Organisatie
NRO
Looptijd
1-9-2007 t/m 1-6-2012
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - lezen en schrijven
Status
Afgerond

Op het vmbo is zeker winst te halen wat betreft de lees- en schrijfvaardigheid van de leerlingen. Vooral meertalige kinderen boeken vooruitgang in begrijpend lezen en begrijpelijk schrijven. Dit blijkt uit een onderzoek van Mirjam Trapman die op woensdag 13 januari 2016 promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam.

Vmbo-leerlingen gaan nog steeds vooruit in lezen en schrijven

Vaak wordt gedacht dat het niveau van vmbo-leerlingen blijft steken, maar “het is belangrijk dat leraren zich realiseren dat vmbo-leerlingen zich nog steeds ontwikkelen in het lezen en schrijven”, betoogt Trapman. “Docenten moeten die verwachting dan ook blijven uitspreken.”

Inhaalslag

Trapman onderzocht zestig leerlingen uit de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg in de Randstad, waarvan een groot deel een migrantenachtergrond had. Daarom heeft Trapman ook gekeken naar de verschillen tussen eentalige leerlingen en meertalige leerlingen, kinderen met een andere thuistaal dan of naast het Nederlands.
De meertalige leerlingen hadden in het eerste leerjaar nog een achterstand in begrijpend lezen en schrijven ten opzichte van de eentalige leerlingen, maar deze haalden zij in drie jaar in. De ontwikkeling in woordenschat die deze meertalige leerlingen doormaakten, bleek samen te gaan met hun vooruitgang in begrijpend lezen. Hoewel deze leerlingen het dus goed deden, hadden zij nog wel een achterstand in woordenschat en grammaticakennis.

Kennis van taal

Trapman onderzocht hoe verschillen in lezen en schrijven tussen vmbo-leerlingen, samenhangen met verschillende soorten kennis en vloeiendheid. Vooral kennis van taal – kennis van grammatica en woordenschat – hangt samen met succes in lees- en schrijfvaardigheid. Daarnaast spelen metacognitieve vaardigheden, zoals inzicht in de structuur van een tekst en effectieve strategieën om een tekst te benaderen, een essentiële rol. Hoewel minder belangrijk dan kennis is vloeiendheid, de snelheid waarmee een tekst kan worden verwerkt, relevant.

Geen belemmering

Ook hier is er een verschil tussen eentalige en meertalige leerlingen gevonden. In het eerste leerjaar was bij de eentaligen vloeiendheid wel van invloed op tekstbegrip, bij meertaligen niet. De hoeveelheid kennis bleek voor de laatsten van veel groter belang.
Dit verschil verdween overigens: vloeiendheid vertoonde in leerjaar drie ook voor de eentalige leerlingen geen samenhang meer met tekstbegrip. Mogelijk zorgde de vooruitgang in vloeiendheid bij de leerlingen ervoor dat processen geautomatiseerder verlopen, waardoor beperkte vloeiendheid geen belemmering meer vormde voor tekstbegrip.

Het Engelstalige proefschrift Reading and writing development of low-achieving adolescents van Mirjam Trapman is opgenomen onder de Publicaties.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Prof. dr. J.H. Hulstijn
Universiteit van Amsterdam
Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.