Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van professionele identiteit van leraren

Projectnummer
411-07-361
Titel
Development of teacher professional identity throughout the professional career: an interpersonal perspective
Programma
Samenhangende onderzoeksprojecten
Organisatie
NRO
Looptijd
1-9-2009 t/m 30-11-2014
Onderwijssector
vo
Thema
Opleiden en professionalisering van leraren
Status
Afgerond

Goede relaties tussen docenten en leerlingen werken positief uit op de prestaties en motivaties van leerlingen. En docenten die in het algemeen een leidende en vriendelijke relatie met hun leerlingen hebben, ondervinden minder stress. Wanneer leraren een zelfde relatie ervaren in specifieke situaties zoals het begin van de les, heeft dat een gunstige invloed op hun welbevinden. Dat blijkt uit onderzoek in het voortgezet onderwijs van Anna van der Want, onderzoeker bij het ICLON van de Technische Universiteit Eindhoven.

Interpersoonlijke identiteitsstandaard en interpersoonlijke rolidentiteit

Het beeld dat docenten in het algemeen hebben van de relatie met hun leerlingen vormt hun interpersoonlijke identiteitsstandaard. Daarnaast waarderen zij specifieke situaties in de klas op een bepaalde manier. De interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van klassensituaties vormen samen de zogenoemde interpersoonlijke rolidentiteit.
interpersoonlijke cirkel

Lagere stress

Er zijn gewenste en ongewenste interpersoonlijke identiteitsstandaarden. Gewenste zijn bijvoorbeeld leidend, helpend/vriendelijk, begrijpend. Ongewenste standaarden zijn onzeker, ontevreden, corrigerend. Gewenste interpersoonlijke identiteitsstandaarden zorgen voor een lagere stress. De meeste docenten in het voortgezet onderwijs zien zichzelf als leidend en vriendelijk in relatie tot hun leerlingen.

Gewenste match

Onderzoeker Anna van der Want keek of en wanneer de interpersoonlijke identiteitsstandaard correspondeert met hoe leraren bepaalde klassensituaties ervaren. Er zijn drie groepen docenten te onderscheiden. De grootste groep heeft een gewenste match tussen hun interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van lessituaties (beide rechtsboven in de cirkel). Een tweede groep heeft een gewenste mismatch, dat zijn docenten met een gewenste interpersoonlijke identiteitsstandaard zonder een overeenkomende waardering. Tot slot zijn er docenten met een ongewenste interpersoonlijke identiteitsstandaard met of zonder overeenkomende waardering, de ongewenste (mis)matchers. Een gewenste match is belangrijk voor het welzijn van docenten. Van der Want: ‘Mensen die in balans zijn, hebben meer geloof in eigen kunnen, hebben mogelijk een positievere werkbeleving en minder kans op een burn-out.’

Interpersoonlijke rolidentiteit beïnvloedbaar

Of er een match is tussen de interpersoonlijke identiteitsstandaard en de waardering van klassensituaties is overigens geen statisch gegeven. Docenten kunnen hierin veranderen, ook de meer ervaren. Uit Van der Wants onderzoek blijkt dat leraren die gewenste matchers waren, dat bleven. Maar een aantal gewenste mismatchers waren na twee jaar veranderd in gewenste matchers. Dat betekent dat de interpersoonlijke rolidentiteit beïnvloedbaar is. Beginnende en ervaren leraren kunnen deze dus nog verder ontwikkelen en veranderen.

Onderdeel onderzoek Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van expertise van leraren

Dit is één van de drie deelstudies waarin de ontwikkeling van kennis, identiteit en het gedrag van docenten gedurende de loopbaan werden onderzocht. Drie jaar lang zijn docenten uit verschillende ervaringsniveaus (1-3 jaar, 8-10 jaar, en meer dan 20 jaar) gevolgd worden. Aan de hand van de dynamische systeem theorie zijn de kennis, identiteit, en het gedrag onderzocht worden. Daarbij zijn telkens de ontwikkeling op twee aan elkaar gerelateerde tijdsniveaus gemeten worden: de ontwikkeling op een moment-tot-moment (dagelijks) niveau en ontwikkeling op een lange termijn (jaarlijks)niveau. De insteek van het aandachtsgebied was een koppeling tussen de drie deelprojecten om zo de ontwikkeling van expertise op alle drie de gebieden tijdens de loopbaan van de docent weer te kunnen geven. Tevens werd de ontwikkeling van de expertise (kennis, identiteit en gedrag) van docenten op interpersoonlijk vlak gekoppeld aan persoonlijke kenmerken, arbeidssatisfactie en eventuele burn-out van docenten.

Proefschrift

Anna van der Want is op dit onderzoek op 17 november 2016 gepromoveerd aan de Technische Universiteit Eindhoven. Het proefschrift is online beschikbaar in het repository van de TU Eindhoven, zie onder Publicaties

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Prof. dr. P.J. den Brok
Technische Universiteit Eindhoven
Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.