Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van professionele kennis van leraren

Projectnummer
411-07-362
Titel
Development of teacher knowledge throughout the professional career: an interpersonal perspective
Programma
Samenhangende onderzoeksprojecten
Organisatie
NRO
Looptijd
1-9-2009 t/m 7-9-2015
Onderwijssector
vo
Thema
Opleiden en professionalisering van leraren
Status
Afgerond

Docent-leerlingrelaties beïnvloeden het welbevinden van docenten. Luce Claessens van de Universiteit Utrecht onderzocht deze relaties vanuit het perspectief van de docent met als centrale vraag: hoe percipiëren docenten in het voortgezet onderwijs positieve, neutrale en problematische relaties met individuele leerlingen?

Vergelijking beschrijvingen van docent-leerlingrelaties

Claessens vergeleek de beschrijvingen van positieve relaties met die van problematische relaties. “Dan blijkt dat het beeld dat docenten van zichzelf hebben in deze relaties redelijk stabiel is, terwijl het beeld van de diverse leerlingen verschilt.” Docenten beschreven leerlingen met wie zij positieve relaties hebben als assertief, vriendelijk, gemotiveerd en geïnteresseerd in de stof en in de docent zelf. Dit in tegenstelling tot leerlingen met wie ze een problematische relatie hebben. Hiernaast verschillen deze leerlingen volgens de docenten ook in de mate van vriendelijkheid, niet zozeer in de mate van volgzaamheid.

Verschil beginnende en ervaren docenten

Naast beschrijvingen van leerlingen, verschilden ook de beschrijvingen van de relaties zelf en wel op drie gebieden: kwaliteit (positief of problematisch), focus (op de docent of de leerling) en formaliteit (persoonlijk of professioneel). Opvallend hierbij was dat beginnende docenten in hun beschrijvingen meer de nadruk op henzelf legden en ervaren docenten meer op de leerling. Uit de beschrijvingen van beide groepen blijkt dat hun gedragingen ten aanzien van individuele leerlingen werden beïnvloed door de kwaliteit van de relatie met desbetreffende leerling. Aandacht voor de kwaliteit van docent-leerlingrelaties is dus van belang, zowel voor onderzoek als voor docentopleidingen.

Onderdeel onderzoek Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van expertise van leraren

Dit is één van de drie deelstudies waarin de ontwikkeling van kennis, identiteit en het gedrag van docenten gedurende de loopbaan werden onderzocht. Drie jaar lang zijn docenten uit verschillende ervaringsniveaus (1-3 jaar, 8-10 jaar, en meer dan 20 jaar) gevolgd worden. Aan de hand van de dynamische systeem theorie zijn de kennis, identiteit, en het gedrag onderzocht worden. Daarbij zijn telkens de ontwikkeling op twee aan elkaar gerelateerde tijdsniveaus gemeten worden: de ontwikkeling op een moment-tot-moment (dagelijks) niveau en ontwikkeling op een lange termijn (jaarlijks)niveau. De insteek van het aandachtsgebied was een koppeling tussen de drie deelprojecten om zo de ontwikkeling van expertise op alle drie de gebieden tijdens de loopbaan van de docent weer te kunnen geven. Tevens werd de ontwikkeling van de expertise (kennis, identiteit en gedrag) van docenten op interpersoonlijk vlak gekoppeld aan persoonlijke kenmerken, arbeidssatisfactie en eventuele burn-out van docenten.

Meer informatie

Luce Claessens verrichte haar promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht. Dit promotieonderzoek is onderdeel van het samenhangende onderzoeksproject ‘Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van expertise van leraren‘ uit het voormalige MaGW/PROO-programma.
Haar proefschrift is niet beschikbaar.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Prof. dr. J.W.F. van Tartwijk
Universiteit Utrecht
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.