Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten

Projectnummer
411-10-910
Titel
Test-enhanced learning of texts
Programma
Samenhangende onderzoeksprojecten
Organisatie
NRO
Looptijd
1-8-2011 t/m 31-8-2016
Onderwijssector
vo
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - lezen en schrijven, Toetsen en beoordelen
Status
Afgerond

Krachtig leren van teksten door het gebruik van toetsen?

Leerlingen leren een tekst vaak door de tekst herhaaldelijk door te lezen en daarbij belangrijke informatie te onderstrepen. Uit onderzoek blijkt echter dat deze strategie nauwelijks bijdraagt aan het onthouden en begrijpen van de informatie uit de tekst. Recent onderzoek laat zien dat het ophalen van eerder geleerde informatie uit je geheugen er wel toe leidt dat de stof beter beklijft.

Oefentoetsen

Het maken van tussentijdse oefentoetsen lijkt dan ook een veelbelovende strategie voor het leren van teksten. De vraag is of dit inderdaad het geval is bij het leren van informatieve teksten door leerlingen in het voortgezet onderwijs. Om onze vraag te onderzoeken hebben we een groot aantal experimenten uitgevoerd, waarvan een deel ook met de beoogde doelgroep.

Aandacht

Wat kwam er uit ons onderzoek? Ten eerste bleek dat het tussentijds toetsen van de informatie uit een tekst op zichzelf niet leidde tot betere prestaties dan het herlezen van dezelfde tekst. Daarbij maakte het niet uit of je nu oefenvragen maakte of dat je alles moest opschrijven wat je je nog kon herinneren van de tekst. Ook was de strategie niet effectiever dan een tekstbegripsstrategie zoals hardop aan jezelf uitleggen. De oefentoets-strategie bleek wél te werken als je tijdens het maken van een oefenvraag de tekst kon bestuderen, of als je directe feedback kreeg op je antwoorden. Het maken van een oefentoets zorgt er dus vooral voor dat je aandacht hebt voor de informatie die je opnieuw bestudeert.

Randvoorwaarden

Ten tweede bleek er dat er onder bepaalde voorwaarden wel positieve effecten op leren te vinden zijn. Zo hadden de oefenvragen positieve invloed op het onthouden van de inhoud van een tekst, maar alleen als de tekst weinig samenhangend was. Verder vonden we op de lange termijn alleen positieve effecten van oefenvragen als de vragen op de eindtoets naar dezelfde informatie vroegen. Tot slot bleek dat er ook op korte termijn een voordeel van toetsen te vinden was, maar alleen als de vragen op de eindtoets een compleet ander format hadden dan de oefenvragen.

Ten derde had de oefentoets-strategie nog een tweetal indirecte effecten. Zo leidt het maken van een oefentoets ertoe dat je dezelfde informatie sneller herleert, wanneer je de meeste informatie vergeten bent. Ook zorgt een oefentoets ervoor dat leerlingen net iets beter doorhebben hoe goed ze een tekst kennen en beter kunnen besluiten welke tekst ze nogmaals willen bestuderen.

De praktijk

Het maken van oefentoetsen bij het leren van teksten lijkt beperkt bruikbaar voor de praktijk. Zodra een tekst samenhangend is, er geen feedback wordt gegeven, en de vragen op de eindtoets naar andere informatie vragen (gebruikelijk in het VO), zien we immers nauwelijks voordeel van de strategie. Aan de andere kant vinden we ook geen nadelen van de strategie. Maar er lijken wel voordelen te zijn voor later herleren en voor een betere zelfregulatie tijdens het leren. Dit biedt interessante nieuwe perspectieven voor zowel vervolgonderzoek als toepassing in de praktijk.​

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. H.K. Tabbers
Erasmus Universiteit Rotterdam
Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

    Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.