Verbetering van schrijven op de basisschool

Projectnummer
411-11-859
Titel
Improving writing skills of students in primary education
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
1-4-2012 t/m 30-4-2016
Onderwijssector
po
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - lezen en schrijven, Toetsen en beoordelen
Status
Afgerond

Aan het eind van de basisschool is slechts 30% van de leerlingen in staat om een boodschap schriftelijk goed over te brengen. Om dit te verbeteren hebben Monica Koster en Renske Bouwer (Universiteit Utrecht, Institute of Linguistics OTS) de lesmethode Tekster ontwikkeld, in het kader van hun gezamenlijke promotieonderzoek. Al na 4 maanden onderwijs met Tekster gaan leerlingen maar liefst 1,5 leerjaar vooruit. Dat blijkt uit het onderzoek dat Bouwer en Koster de afgelopen vier jaar uitvoerden met 144 leerkrachten en bijna 3000 leerlingen, en dat ze op 2 september 2016 verdedigen in een dubbelpromotie bij de faculteit Geesteswetenschappen.

Tekster leert basisscholieren beter schrijven

Om goed te kunnen functioneren in de maatschappij is het cruciaal dat kinderen al op jonge leeftijd leren om zich schriftelijk duidelijk uit te drukken. Toch richt het taalonderwijs op de basisschool zich voornamelijk op lezen, woordenschat en spelling, en minder op schrijven. Docenten zijn vaak ook minder goed toegerust om schrijfonderwijs te geven. Bouwer en Koster willen hier met Tekster verandering in brengen. De methode omvat functionele en motiverende schrijflessen, instrumenten voor het toetsen en beoordelen en scholing voor docenten. Dit blijkt goed aan te slaan in de praktijk: zowel leerlingen als docenten vinden het plezierig om met Tekster te werken.

Schrijven met dieren

De kern van Tekster is een schrijfstrategie waarmee leerlingen op een speelse manier een stapsgewijze aanpak leren. Dat gebeurt aan de hand van drie dieren: de VOS voor groep 6, de DODO voor groep 7 en de EKSTER voor groep 8. De dierennamen zijn acroniemen: de letters staan voor de stapjes in het schrijfproces. VOS staat bijvoorbeeld voor Verzinnen – Ordenen – Schrijven. Met VOS leren leerlingen dus dat ze niet zomaar moeten beginnen met schrijven, maar dat ze eerst ideeën moeten verzinnen en deze logisch moeten ordenen. In groep 7 en 8 is er ook aandacht voor het teruglezen, evalueren en zonodig reviseren van teksten.

Effectieve methode ontwikkeld en getest

Om een effectieve lesmethode te ontwikkelen, verrichtten Bouwer en Koster literatuuronderzoek naar wat schrijfonderwijs succesvol maakt. Ze concludeerden uit hun analyse van eerdere studies dat doelen stellen, instructie over schrijfstrategieën en tekststructuur, feedback en interactie tussen leerlingen tijdens het schrijven de schrijfvaardigheid bevorderen. Al deze elementen zijn verwerkt in Tekster.
De methode is getest in twee grootschalige experimenten, waarbij in totaal 144 leerkrachten en bijna 3000 leerlingen van 52 basisscholen met Tekster werkten. Na 4 maanden waren de schrijfprestaties van de leerlingen met 1,5 leerjaar vooruitgegaan. De toevoeging van scholing voor docenten zorgde ervoor dat zij zich beter toegerust voelden om schrijfonderwijs te geven.

Voordelen voor leerlingen en docenten

De stapsgewijze aanpak van Tekster blijkt leerlingen veel houvast te bieden bij het schrijven van verschillende soorten teksten, uiteenlopend van een uitnodiging en een spannend verhaal tot spelregels voor een zelfbedacht spel. Verder vinden leerlingen het leuk dat ze veel mogen samenwerken tijdens het schrijven. Door hun teksten te bespreken met klasgenoten ervaren ze dat schrijven een functie heeft: “Met mijn spelregels kunnen mijn vriendjes een nieuw spel spelen!”
Docenten zijn erg te spreken over de variatie in schrijfopdrachten en de gestructureerde aanpak van Tekster. De lessen vergen niet veel voorbereidingstijd: met het stappenplan kunnen ze hun leerlingen al in 10 minuten aan het werk zetten.

Meer informatie

Lees hier het Engelstalige proefschrift van Monica Koster en Renske Bouwer, de Nederlandstalige samenvatting en een video en website over de lesmethode Tekster.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Prof. dr. H.H. van den Bergh
Universiteit Utrecht
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.