Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Identificatie en ontwikkeling van excellente leerlingen

Titel
Gifted pupils: who are they, what do they do?
Onderwijssectori
De sector waar het project zich op focust. Een project kan op meerdere sectoren betrekking hebben.
basisonderwijs, vo
Thema
Differentiatie en omgaan met verschillen
Organisatiei
Door welke organisatie wordt het project uitgezet. NB: dit is niet per definitie hetzelfde als de instelling van uitvoering.
NRO
Instelling projectleider
Maastricht University
Statusi
Indicator of het project reeds afgerond, lopend, of nog aankomend is.
Afgerond
Looptijd
1-2-2013 t/m 31-12-2015
Programma
Projectnummer
411-12-614

Het doel van deze studie is om te onderzoeken (1) in welke mate scholen groepen excellente leerlingen kunnen identificeren in een vroeg stadium van hun onderwijs, door gebruik te maken van de informatie zoals die beschikbaar is in het schoolvolgsysteem of het oordeel van de leerkracht, (2) in welke mate hun ontwikkeling verschilt naar sociale achtergrond, geslacht en andere achtergrondkenmerken, en (3) wat de kenmerken van het studiegedrag en motivatie van deze groepen leerlingen zijn.

Voor de analyses wordt gebruik gemaakt van de Onderwijsmonitor Limburg waarin uitgebreide informatie beschikbaar is van verschillende cohorten leerlingen in groep 8 tussen 2009-2014. De data omvatten de toetsen uit het leerlingvolgsysteem van groep1 tot en met groep 8, scores op eindtoets basisonderwijs, en aanvullende leerling-, ouder- en leerkracht vragenlijsten.

De belangrijkste bevindingen van deze studie zijn de volgende. Er is beperkte overlap tussen excellentie gedefinieerd op basis van het oordeel van de leraar, een topscore op de eindtoets basisonderwijs of op een intelligentietoets. Van de leerlingen die door de leraar als excellent worden aangemerkt, presteert meer dan de helft niet in de top 5 op de eindtoets of een intelligentietoets.

Excellentie komt vaker voor onder leerlingen van hoogopgeleide ouders dan onder kinderen met laagopgeleide ouders, maar het verschil varieert tussen de gehanteerde instrumenten voor excellentie. Jongens krijgen vaker het predicaat excellent dan meisjes. Beide verschillen zijn het grootst bij gebruik van de het oordeel van de leerkracht. Er zijn regionale verschillen in de mate van excellentie onder leerlingen. Opvallend is echter dat als toetsen als instrument worden gebruikt deze verschillen kleiner zijn dan als het oordeel van de leerkracht wordt gehanteerd.

Het hebben van topscores op lvs-toetsen in de jaren voor groep 8 is een significante voorspeller voor excellentie in groep 8. Dit geldt het meest voor excellentie volgens de eindtoets basisonderwijs. De relatie wordt gevonden voor zowel reken- als taaltoetsen, maar de voorspellende waarde van rekentoetsen is hoger dan die van taaltoetsen. Met name de (reken)toetsen in groep 5 zijn goede voorspellers. Als gekeken wordt naar de gemiddelde score op de eerdere lvs-toetsen in plaats van naar de topscore, is er ook een significant voorspellende waarde, maar deze blijft constant voor toetsen in de groepen 5-7.

Over excellente leerlingen zeggen leerkrachten vaker dat de leerling hard werkt, zich goed gedraagt en een ondersteunende thuisomgeving heeft dan voor niet-excellente leerlingen. Dit geldt voor alle definities van excellentie. Excellente leerlingen zelf zeggen vaker dat ze denken dat de leerkracht hen slim of aardig vindt, en hen helpt in de klas in vergelijking met niet-excellente leerlingen. Ze zeggen zich ook minder te vervelen op school, en vinden school leuker dan de andere leerlingen. Kinderen die aangeven heel veel vriendjes te hebben en zeggen door anderen heel aardig gevonden worden (de extraverte leerling) krijgen minder snel het predicaat excellent. Ze geven echter ook aan anderen minder snel anderen te troosten, maar geven ook aan zich minder sterk te voelen. Er is weinig verschil tussen excellente en niet-excellente leerlingen als het gaat om ruzie maken of gepest worden.​


Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.