Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2015

Projectnummer
411-20-322
Titel
Nederland in TIMSS-2015, groep 6, basisonderwijs
Programma
Organisatie
NRO
Looptijd
8-2-2013 t/m 31-12-2016
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - natuuronderwijs, Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - rekenen en wiskunde, Kwaliteitszorg
Status
Afgerond

TIMSS staat voor Trends in International Mathematics and Science Study en is een internationaal vergelijkend trendonderzoek naar het onderwijswijsniveau in de exacte vakken (rekenen-wiskunde en natuuronderwijs) in groep 6 van het basisonderwijs. In de afgelopen twintig jaar is TIMSS vijf keer uitgevoerd. Door telkens een deel van de toetsopgaven mee te nemen naar de volgende meting, biedt TIMSS niet alleen de mogelijkheid om het Nederlandse onderwijsniveau te vergelijken met het onderwijsniveau in andere landen, maar ook met voorgaande metingen. Daarnaast biedt TIMSS inzicht in ontwikkelingen in de onderwijscontext. De informatie over deze onderwijscontext wordt verzameld met leerling-, leerkracht-, school- en curriculumvragenlijsten.
Het voornaamste doel van TIMSS is het monitoren van het onderwijsniveau van landen in de exacte vakken. TIMSS kan worden omschreven als een snapshot-studie, het meet op één moment, één keer in de vier jaar het kennisniveau van leerlingen onder een representatieve steekproef van scholen en leerlingen. De contextinformatie die in TIMSS verzameld wordt, kan gebruikt worden om de mogelijke samenhang tussen leerling,- leerkracht- en schoolkenmerken en prestaties te onderzoeken. Op basis van TIMSS-data kunnen echter geen verklaringen worden gegeven voor verschillen in prestaties tussen leerlingen, jaren of landen.

In 2011 leek de licht dalende trend in toetsprestaties in TIMSS tot stilstand te zijn gekomen. Voor natuuronderwijs zaten de toetsscores zelfs weer op het niveau van 1995. Deze ontwikkeling heeft zich in 2015 niet doorgezet; het prestatieniveau van Nederlandse leerlingen in groep 6 laat weer een daling zien in beide vakgebieden. De schommelingen die Nederland in de afgelopen twintig jaar in TIMSS heeft laten zien zijn gering van omvang. Tegelijkertijd treft een kleine daling in het prestatieniveau veel leerlingen. Daarnaast is de internationale positie van Nederland in TIMSS aanmerkelijk slechter geworden, mede omdat andere landen er op vooruit zijn gegaan.
Uit TIMSS-2015 blijkt dat er behoorlijke prestatieverschillen zijn tussen leerlingen die thuis overwegend Nederlands spreken en leerlingen die thuis meestal een andere taal spreken. Het blijkt dat deze verschillen het grootst zijn voor natuuronderwijs. In de natuuronderwijstoets zitten meer talige opgaven dan in de rekentoets. Mogelijk kan dit de prestatieverschillen voor een deel verklaren.

Evenals in voorgaande TIMSS studies wijkt de vormgeving van natuuronderwijs in het Nederlandse onderwijs af van die in de meeste andere landen. Als gekeken wordt naar de tijdsbesteding, de aandacht voor experimenten en proefjes, het zelfvertrouwen en toerusting van leerkrachten, de deelname aan scholing en knelpunten die het onderwijs belemmeren, blijkt dat Nederland hierin lager scoort dan de meeste andere landen.

Nederlandse leerkrachten ervaren ten opzichte van leerkrachten in veel andere landen een hoge werkdruk. De grootste knelpunten zijn te veel administratieve taken en gebrek aan tijd om het onderwijs af stemmen op de behoeften van individuele leerlingen. Over andere werkcondities en over hun beroep zijn Nederlandse leerkrachten aanmerkelijk positiever dan over hun werkdruk. Helaas is werkdruk in TIMSS-2015 voor de eerste keer gemeten en kan deze niet vergeleken worden met eerdere metingen. We weten niet of de hoge werkdruk een rol heeft gespeeld in de tegenvallende prestaties van Nederland in TIMSS-2015.​


Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. M.R.M. Meelissen
Universiteit Twente
Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.