Projectendatabase onderwijsonderzoek

Welkom in de projectendatabase onderwijsonderzoek van het NRO. In deze database vindt u alle onderzoeksprojecten van het NRO, aangevuld met onderzoeksprojecten van andere organisaties. Meer informatie over deze database.

Human Resource Management (HRM) en schoolprestaties

Projectnummer
413-09-102
Titel
HRM, HRM-uitkomsten en schoolprestaties
Programma
Beleidsgericht onderzoek primair onderwijs (BOPO)
Organisatie
NRO
Looptijd
1-11-2009 t/m 28-2-2013
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Beleid en bestel, Onderwijs en arbeidsmarkt, Organisatie en management
Status
Afgerond

Dit onderzoek heeft aangetoond dat schoolleiders redelijk tot veel HRM praktijken toepassen op hun scholen. Ze richten zich sterk op training, scholing, ontwikkeling en loopbaan van leerkrachten. Dit wordt ook vanuit de overheid aangemoedigd. Verder is aangetoond dat HRM in het primair onderwijs ingezet kan worden om een positieve werkhouding van leerkrachten te bewerkstelligen, de afstemming tussen leerkrachten en hun (werk)omgeving (person-environment fit) te vergroten en de onderwijsopbrengsten te verbeteren.

De afstemming tussen schoolleiders en leerkrachten is belangrijk. Als er bijvoorbeeld sprake is van een goede afstemming of fit tussen schoolleiders en hun leerkrachten, dan zijn leerkrachten minder geneigd de organisatie te verlaten. De afstemming tussen schoolbesturen en schoolleiders staat wellicht te ver van de onderwijsopbrengsten af om hier effect op te hebben.

Ervaren beleid

Dit onderzoek toont tevens aan dat het vooral belangrijk is wat leerkrachten ervaren aan HRM beleid en niet wat schoolleiders zeggen dat zij toepassen. Dit ervaren beleid hangt positief samen met tevredenheid, motivatie, betrokkenheid en een verminderde verloopintentie van leerkrachten. Er is wel een discrepantie tussen wat schoolleiders zeggen dat ze doen aan HRM beleid en wat leerkrachten ervaren.

Communicatie naar de leerkracht is daarom een belangrijke factor om het HRM beleid duidelijk(er) over te brengen. Er is gebleken dat hoe beter het HRM beleid wordt ervaren door leerkrachten, hoe beter zij zich thuis voelen in hun (werk)omgeving.

Het belang van een autonomie ondersteunende leiderschapsstijl

De schoolleider vervult een cruciale rol. De manier van leidinggeven (leiderschapsstijl) bepaalt veel in de schoolorganisatie.Allereerst is gebleken dat schoolleiders die een autonomie ondersteunende leiderschapsstijl hanteren, meer HRM toepassen. Dit heeft een positief effect op HRM uitkomsten en onderwijsopbrengsten gemeten als de ervaren prestaties (de ervaren prestaties is een extra prestatie indicator die is meegenomen in dit onderzoek. Schoolleiders geven zelf hierbij aan hoe zij de prestaties van de school inschatten, waarbij wordt gekeken naar behaalde doelen, kwaliteit van werk en onderwijsopbrengsten). Het loont daarom voor scholen om te zorgen dat hun schoolleiders een autonomie ondersteunende leiderschapsstijl hanteren. Verder blijkt ook dat op een school met een autonomie ondersteunende schoolleider, de leerkrachten zich beter op hun plaats voelen in hun (werk)omgeving (PE-fit). Het belang van de schoolleider wordt nog extra duidelijk doordat in sommige analyses het negatieve effect van een (hoog) gemiddeld leerlinggewicht op bijvoorbeeld de tevredenheid van leerkrachten wordt weggenomen door de leiderschapsstijl van de schoolleider. Overigens is juist de combinatie van leiderschapsstijl en HRM cruciaal voor de tevredenheid en binding van leerkrachten; beiden zijn dus belangrijk.

Omgeving van de school

Dit onderzoek onderstreept dat de omgeving waarin een school verkeert niet over het hoofd mag worden gezien, zowel bij het onderzoeken van de relatie tussen HRM en prestaties, als ook voor de person-environment fit van leerkrachten. De relatie tussen HRM en prestaties heeft op verschillende scholen een andere uitwerking en dit hangt samen met het leerlinggewicht. Dit wijst erop dat er geen uniform HRM beleid voor alle organisaties kan worden gebruikt. Verder is gebleken dat op éénpitters (dat wil zeggen schoolbesturen met één school) het HRM beleid anders wordt ingevuld, schoolleiders vaker een autonomie ondersteunende leiderschapsstijl hanteren en leerkrachten tevredener zijn en een betere persoon-organisatie fit hebben.

Deze resultaten over éénpitters kunnen erop duiden dat kleinschaligheid van een school en een ondersteunende schoolleider, belangrijk zijn voor het welbevinden van leerkrachten in hun werk. In dit verband is relevant dat de onderzoeksresultaten tevens suggereren dat er in de relatie HRM beleid en onderwijsopbrengsten sprake is van een omgekeerde causaliteit: scholen met lagere onderwijsopbrengsten gaan meer aan HRM doen. Om na te gaan of dit inderdaad effectief is, is (longitudinaal) vervolgonderzoek noodzakelijk.

Deze tekst is gedeeltelijk overgenomen uit de samenvatting van het eindrapport; zie bij Publicatie(s) hieronder.​


Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Prof. dr. B.S. Steijn
Erasmus Universiteit Rotterdam, Faculteit der Sociale Wetenschappen
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.