Effecten van motiverende teksten en begrijpend leesinstructie op tekstbegrip in het vmbo – OnderwijsBewijs

Projectnummer
ODB10070
Titel
Effecten van motiverende teksten en begrijpend leesinstructie op tekstbegrip in het vmbo
Programma
Organisatie
Onderwijs Bewijs
Looptijd
1-5-2011 t/m 31-5-2015
Onderwijssector
vo
Thema
OnderwijsBewijs, Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - lezen en schrijven, Domeinspecifieke aspecten van onderwijs en vakdidactiek - beroepsonderwijs
Status
Afgerond

Bevordert het gebruik van de methode Nieuwsbegrip het begrijpend lezen van leerlingen in vmbo-kader en vmbo-basis? Dat werd onderzocht onder twintig vmbo-klassen van tien scholen. De docenten werden binnen de school aselect verdeeld in een experimentele groep die Nieuwsbegrip gebruikte en een controlegroep die met de reguliere methode werkte. Na twee jaar bleken de leerlingen van beide groepen vooruit te zijn gegaan op begrijpend lezen, maar de experimentele groep niet meer dan de controlegroep. Nieuwsbegrip bevordert begrijpend lezen dus niet meer dan de reguliere methode.

In het onderzoek werd ook gekeken of leerlinggebonden factoren van invloed waren op de ontwikkeling van het niveau begrijpend lezen. De onderzoekers keken onder meer naar de invloed van leesattitude, geslacht, IQ, metacognitieve kennis en woordenschat. Ze vonden alleen een effect van woordenschat. Leerlingen met een lage woordenschat bleken met de reguliere methode meer vooruit te gaan op begrijpend lezen dan leerlingen met een lage woordenschat die Nieuwsbegrip gebruikten. Leerlingen met een hoge woordenschat gingen in beide groepen evenveel vooruit.

Aan de hand van klasobservaties is tevens onderzocht of de kwaliteit van de implementatie van de methode Nieuwsbegrip door de docent van invloed is op het effect van de methode. Er werd gekeken naar strategie-instructie, modeling (hardop denkend voordoen hoe de verschillende leesstrategieën ingezet kunnen worden) en groepswerk (leerlingen gaan in groepjes aan de slag met de tekst waarbij zij hardop denkend de leesstrategieën inzetten, ondersteund door hun docent). Na één schooljaar bleken de docenten Nieuwsbegrip nog niet optimaal in te voeren. De kwaliteit van strategie-instructie had een klein positief effect op begrijpend lezen voor de Nieuwsbegrip-leerlingen: zij scoorden hoger op begrijpend lezen dan de controle-leerlingen.

Na twee schooljaren Nieuwsbegrip is weer gekeken naar de implementatiekwaliteit door docenten. Nu beïnvloedde alleen de kwaliteit van modelen het effect van Nieuwsbegrip. Als Nieuwsbegripdocenten niet optimaal modelen, leidt dit tot een lagere groei op begrijpend lezen in vergelijking met de controleklassen. Alleen als docenten optimaal modelen in de Nieuwsbegripklassen gaan beide groepen evenveel vooruit.

Dat de docenten Nieuwsbegrip niet optimaal wisten te implementeren, zou volgens de onderzoekers een reden kunnen zijn waarom Nieuwsbegrip geen positief effect had op begrijpend lezen. Het blijkt lastig om in een klas van 20 tot 30 leerlingen, die voor Nieuwsbegrip in groepjes moeten werken, iedereen goed van feedback te voorzien.

Publicaties

  • Okkinga, M., Steensel, R. van, Gelderen, A.J.S. van, & Sleegers, P.J.C. (2016). Effects of reciprocal teaching on reading comprehension in low achieving adolescents. The importance of specific teacher skills. Journal of Research in Reading.
  • Okkinga, M., Schooten, E. van, Van Gelderen, A.J.S. van, Steensel, R. van, & Sleegers, P.J.C. (submitted). Effectiveness of reciprocal teaching for reading comprehension: A two-year study in a whole-classroom setting with low-achieving adolescents.
  • Okkinga, M., Schooten, E. van, Gelderen, A.J.S. van, Steensel, R. van, & Sleegers, P.J.C. (in progress). Does prior vocabulary knowledge matter in the effectiveness of instructing reading strategies? An aptitude*treatment study on reading comprehension of low-achieving adolescents.
  • Nihayra, L. (2014). Application of the Theory of Planned Behavior to low achieving adolescents’ reading behaviour in different reading contexts. Master Thesis, University of Amsterdam.
  • Teepe, R., & Okkinga, M. (2013). Leesstrategieën van eentalige en meertalige zwakke adolescente lezers: een oriënterende studie. In Schram, D. (Eds). De aarzelende lezer over de streep (p.123-150). Delft: Eburon.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. A.J.S. van Gelderen
Hogeschool Rotterdam

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.