Naar onderwijs voor en door hoogbegaafde leerlingen – OnderwijsBewijs

Projectnummer
ODB08093
Titel
Naar onderwijs voor en door hoogbegaafde leerlingen
Programma
Organisatie
Onderwijs Bewijs
Looptijd
1-5-2009 t/m 30-6-2015
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Differentiatie en omgaan met verschillen, OnderwijsBewijs
Status
Afgerond

Doel van dit project was ‘optimaliserend onderwijs’ aan cognitief hoogbegaafde leerlingen op Leonardoscholen te bieden. Leonardoscholen waren basisscholen speciaal bedoeld voor hoogbegaafde leerlingen. De Leonardostichting is inmiddels opgehouden te bestaan. Er zijn nog wel andere scholen met onderwijs alleen voor hoogbegaafden. Eén daarvan deed ook mee aan dit onderzoek.

Of de interventie effectief was, kan niet worden gezegd. Een aantal scholen is al tijdens het onderzoek afgehaakt. In het eerste deel van het onderzoek deden vier scholen mee, twee experimentele en twee controlescholen. In het tweede deel van het onderzoek deden nog twee scholen mee. Zij hebben slechts een aantal elementen van de interventie ingevoerd.

De interventie beoogde vijf kenmerken van optimaal onderwijs in te voeren: screening van de beginkenmerken van elke nieuwe leerling, continuïteit in leerstofopbouw, zelfstandig werken, evaluatie van leervorderingen en gebruik van ICT. De scholen bleken hier moeite mee te hebben. Ze waren gewend aan een eigen manier van werken en een van bovenop opgelegde interventie werd niet op prijs gesteld. De interventie zoals die eigenlijk was bedoeld, is op geen van de scholen ingevoerd.

De scholen die (een deel van) het project wel hebben uitgevoerd, waren positief over de ideeën erachter, zoals het onderwijs op eigen niveau, doorlopende ontwikkeling en de dubbele diagnostiek op basis van toetsen en de kenmerken van de leerling. Deze scholen bleken de gehele aanpak uiteindelijk niet te willen gebruiken, maar wel delen ervan te willen invoeren. Vooral continuïteit in leerstofopbouw en het stimuleren van zelfstandig werken, sprak hen aan.

In het tweede deel is het onderzoek voortgezet als case-studies. Daarin bleek, zij het beperkt, dat praten over een dergelijke interventie, vragen stellen over onderwijs en met de onderzoekers samen aanpassingen doen in de school, positief ervaren wordt. De reacties van de leraren en leerlingen waren positief. Leerlingen verveelden zich minder en vonden hun werk uitdagender.

Publicaties

  • Mooij, T. (2013). Onderwijs en cognitief hoogbegaafde leerlingen: Tussenbalans van interventie in Leonardoscholen. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 52(9), 426-441
  • Mooij, T. (2013). Modellen voor zelfregulerend werken aan onderwijsprojecten en thema’s door cognitief (hoog)begaafde leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs. Nijmegen / Heerlen: Radboud Universiteit, ITS / Open Universiteit, CELTEC, Nederland.
  • Mooij, T. (2011). Verschil tussen hoogbegaafd en excellent. Naar optimaal onderwijs. Didaktief, 41(9), 13.
  • Mooij, T. (2010). Schoolontwikkeling en optimalisering van leerprocessen. In J.R.M. Gerris, J.W. Veerman & A. Tellings (Ed.), Jeugd en gezinsbeleid vanuit pedagogisch perspectief. Deel 2: Uitgewerkte beleidsthema’s (pp. 249-269). Antwerpen / Apeldoorn: Garant.
  • Mooij, T. (2009). Beginkenmerken en Pedagogisch-Didactische Kern Structuur®: Handleiding voor scholen en leerkrachten in het Primair Onderwijs. Nijmegen: Radboud Universiteit, ITS.
  • Mooij, T. (2009). Education and ICT-based self-regulation in learning: Theory, design and implementation. Education and Information Technologies, 14(1), 3-27.
  • Mooij, T. & Smeets, E. (2009). Towards systematic support of pupils with emotional and behavorial disorders. International Journal of Inclusive Education, (13)6, 597-616.


Presentaties

  • Mooij, T. (2013, 6 juni). Optimaliseren van ontwikkelen en leren van kinderen: thuis en in school. Gastcollege ‘Jeugd-, Gezins- en Onderwijsbeleid’, Studenten (ortho)pedagogiek, Radboud Universiteit, Faculteit Sociale Wetenschappen, Afdeling Orthopedagogiek, Gezin en Gedrag, Nijmegen, Nederland.
  • Walraven, A. (2013, 10 april). Recht doen aan verschillen: theorie en praktijk. Lezing tijdens Ixpiratiemiddag, Ixperium, Arnhem.
  • Mooij, T. (2013, 20 februari). Hoogbegaafdheid, excellentie en onderpresteren: inrichting van ‘optimaliserend onderwijs’. Voordracht en discussie tijdens een vakconferentie van onderwijsgroep ‘Breinbaas’, Restaurant Ruimzicht, Zeddam, Nederland.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. J. Winkels
ITS Radboud Universiteit Nijmegen

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.