Excellent onderwijs en effecten op cognitief excellente leerlingen – OnderwijsBewijs

Projectnummer
ODB10029
Titel
Excellent onderwijs en effecten op cognitief excellente leerlingen
Programma
Organisatie
Onderwijs Bewijs
Looptijd
1-3-2011 t/m 4-8-2015
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Differentiatie en omgaan met verschillen, OnderwijsBewijs
Status
Afgerond

Excel Kwadraat is een onderwijsaanpak die beoogt excellente leerlingen in de onderbouw van het primair onderwijs beter te laten presteren. Deze interventie blijkt succesvol. De aanpak heeft een positief effect op de rekenprestaties van zowel reguliere als excellente leerlingen. De excellente leerlingen gaan met Excel Kwadraat het meest vooruit. De methode heeft geen effect op taalprestaties en op het sociaal-emotioneel functioneren van leerlingen.

Excel Kwadraat heeft tot doel excellente leerlingen zo vroeg mogelijk onderwijs te bieden op hun eigen niveau. De methode moet leraren helpen in de klas zodanig te differentiëren dat het onderwijs de excellente leerlingen ten goede komt. Onder differentiëren verstaan we het doelgericht aanbrengen van verschillen in instructie, leertijd of leerstof binnen een heterogene groep leerlingen.
Excel Kwadraat bestaat uit drie onderdelen. Het eerste onderdeel is de screening van leerlingen als ze de school binnenkomen. Dit gebeurt aan de hand van vragenlijsten voor leraren en ouders. Vervolgens deelt de leerkracht de speel- en leermaterialen voor de leerlingen in naar niveau. Hiervoor wordt een zogenoemde kenniskast gebruikt. In de derde fase maakt de school een differentiatie- en excellentieprotocol. Hierin wordt het beleid voor het onderwijs aan excellente leerlingen uitgewerkt. De aanpak ondersteunt scholen bij deze drie onderdelen.
In het onderzoek werden 37 scholen gevolgd in het gebruik van Excel Kwadraat. Uit het onderzoek bleek dat de scholen de screening van leerlingen het beste hadden ingevoerd volgens de methode. In het maken van het beleidsprotocol waren ze het minst in geslaagd om de methode uit te voeren zoals deze is bedoeld.

Succesfactoren voor een succesvolle invoering van de methode waren een gevoelde noodzaak voor verandering, druk van ouders, een betrokken schoolleiding, beschikbare tijd van leerkrachten en motivatie van leerkrachten. Factoren die de invoering bemoeilijkten, waren de complexiteit van Exel Kwadraat, te weinig ondersteuning vanuit de leiding en weinig motivatie en draagvlak onder leraren.

Publicaties

  • Dijkstra, E.M. (2015). Teaching High-Ability Pupils in Early Primary School. Proefschrift Open Universiteit Nederland

Vakpublicaties

  • Barneveld, S.H.C. (2015). Optimaal onderwijs voor excellente leerlingen. NRO-brochure Hier leren we van.
  • Dijkstra, E.M. (2014a). Een goede start op de basisschool. Juist ook voor de hoogbegaafde leerling. Gifted@248. Magazine over (hoog)begaafde kinderen, 3, pag. 38-40.
  • Dijkstra, E.M. (2014b). Elke leerling verdient het om elke dag iets nieuws te leren. Gifted@248. Magazine over (hoog)begaafde kinderen, 2, pag. 38-40.
  • Dijkstra, E.M. & Walraven, A. (2014a). Leren in het kwadraat. Didactief, 44(5), 46-47.
  • Dijkstra, E.M. & Walraven, A. (2014b). You’ll see it, when you do it. Weblog Didactief gepubliceerd 14 maart 2014 op https://didactiefonline.nl/blog/blonz/you-ll-see-it-when-you-do-it
  • Mooij, T., Fettelaar, D. & Dijkstra, E.M. (2013). Optimaal onderwijs voor elke leerling: implementatie en leerlingeffecten. Nijmegen: ITS, Radboud Universiteit.
  • Dijkstra, E, & Mooij, T. (2012) Screening ‘Beginkenmerken vierjarigen’ door ouders en leerkrachten. Nijmegen/Heerlen: ITS, Radboud Universiteit / CELSTEC, Open Universiteit.
  • Mooij, T., Dijkstra, E.M., Walraven, A. & Paas, T. (2012). Pedagogisch-didactische systematiek ter ondersteuning van voor- en vroegschoolse ontwikkeling en schoolse leerprocessen. Diagnosticerend handelen van leerkrachten in optimaal onderwijs. Nijmegen: ITS, Radboud Universiteit.

Wetenschappelijke publicaties

  • Dijkstra, E. M., Walraven, A., Mooij, T., & Kirschner, P. A. (2016). Improving Kindergarten Teachers’ Differentiation Practices to Better Anticipate Student Differences. Educational Studies, DOI: 10.1080/03055698.2016.1195719
  • Dijkstra, E. M., Walraven, A., Mooij, T., & Kirschner, P. A. (2016). Factors Affecting Intervention Fidelity of Differentiated Instruction in Kindergarten. Research Papers in Education. DOI: 10.1080/02671522.2016.1158856
  • Mooij, T., Dijkstra, E.M., Walraven, A. & Kirschner, P.A. (2014). Towards Optimal Education Including Self-regulated Learning in Technology-enhanced Preschools and Primary Schools. European Educational Research Journal, 13, 529-552.
  • Mooij, T. (2013a). Regulier onderwijs en cognitief hoogbegaafde leerlingen: Van te late ad-hoc reactie naar systematische optimalisering. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 52(10), 497-520.
  • Mooij, T. (2013b). Designing instruction and learning for cognitively gifted pupils in preschool and primary school. International Journal of Inclusive Education, 17, 597-613. doi: 10.1080/13603116.2012.696727
  • Dijkstra, E. M., Walraven, A., Mooij, T., & Kirschner, P. A. (ingediend). Effects of a Teacher Intervention for Differentiation on Academic Achievement of Kindergarten Children.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. J. Winkels ITS
Radboud Universiteit Nijmegen
Relevante link(s)
Gerelateerde projecten

    Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.