Beter Bij de Les – schoolgaande kinderen met ADHD en leerproblemen – OnderwijsBewijs

Projectnummer
ODB10030
Titel
Beter Bij de Les: interventies ter verbetering van aandacht en werkgeheugen bij schoolgaande kinderen met ADHD en leerproblemen
Programma
Organisatie
Onderwijs Bewijs
Looptijd
1-4-2011 t/m 30-4-2016
Onderwijssector
basisonderwijs, so/vso, vo
Thema
Differentiatie en omgaan met verschillen, OnderwijsBewijs
Status
Afgerond

Het is mogelijk om kinderen met ADHD op school een cognitieve training te geven. De training Beter Bij de Les is goed toe te passen in de schoolpraktijk. Ook blijken de leerlingen vooruit te gaan op verschillende cognitieve vaardigheden.

Er is een toenemende vraag naar zogenoemde cognitieve trainingen voor kinderen met ADHD. De meeste trainingen worden buiten de school aangeboden, zoals de veelgebruikte Cogmed werkgeheugen training. De training Beter Bij de Les is ontwikkeld omdat er nog geen wetenschappelijk onderbouwde middelen waren die zowel de leerling met cognitieve problemen als de leraar konden ondersteunen.

Beter Bij de Les wordt op school gegeven. Het is een gecombineerde strategie- en vaardigheidstraining voor kinderen met zwakke executieve functies. Executieve functies zijn het vermogen om dingen te organiseren, te focussen en impulsen onder controle te houden. Het doel is om het inzicht in leergedrag te vergroten en waar mogelijk werkgeheugencapaciteit uit te breiden, om zo de leerprestaties te verbeteren.

De kinderen oefenen individueel buiten de klas, onder begeleiding van een trainer, met onder meer schoolse taken. Een ondersteuningskaart helpt hen hetgeen ze hebben geoefend daarna in de klas toe te passen. Omdat de leraar actief betrokken is, krijgt hij of zij meer inzicht in het leergedrag van de leerling dat ontstaat door executieve functieproblemen. Hierdoor kan de leerkracht eerder doelgericht ingrijpen en de juiste ondersteuning bieden.

De effecten van de Beter Bij de Les training en van de Cogmed werkgeheugen training werden onderzocht onder honderdvijf leerlingen tussen de acht en twaalf jaar met een ADHD-diagnose. Zij werden in twee groepen verdeeld, de Cogmed groep en de Beter Bij de Les groep. De kinderen gingen in beide groepen vooruit op aandachts-, werkgeheugen- en inhibitietaken direct na de training.

De leerlingen die de Beter Bij de Les training op school volgden, deden het dus even goed als de leerlingen die de Cogmed training buiten school aangeboden kregen.

Volgens de ouders en de leraren gingen de kinderen vooruit op ADHD-gerelateerd gedrag. Ouders zagen ook een vooruitgang in het executief functioneren.

De vooruitgang op zowel cognitieve vaardigheden als op ADHD-gerelateerd gedrag en executief functioneren beklijfde op lange termijn. Er werden geen effecten gevonden op leerprestaties. De Cogmed groep presteerde beter op een visueel werkgeheugen taak dan de kinderen die de Beter Bij Les training hadden gevolgd.

De onderzoekers merken op dat het effect van de trainingen beïnvloed wordt door individuele verschillen tussen leerlingen en door de manier waarop de omgeving de trainingen inzet. Cognitieve trainingen zijn daarom geen eenvoudige oplossing voor ADHD-problemen, maar moeten als aanvulling op een behandeling worden gebruikt, adviseren de onderzoekers.

Publicaties

  • Lindauer, R.J.L. (2016). Beter bij de les: interventies ter verbetering van aandacht en werkgeheugen bij schoolgaande kinderen met ADHD en leerproblemen. Eindrapportage Onderwijs Bewijs.
  • Van der Donk M., Hiemstra-Beernink, A-C., Tjeenk-Kalff, A., van der Leij, A., & Lindauer, R. (submitted, 2016). The influence of individual differences on treatment outcomes of cognitive training in children with ADHD. Child Neuropsychology.
  • Van der Donk M., van Viersen, S., Hiemstra-Beernink, A-C., Tjeenk-Kalff, A., van der Leij, A., & Lindauer, R. (submitted, 2016). Individual differences in training gains and transfer measures: an investigation of training curves in children with ADHD. Journal of Abnormal Child Psychology.
  • Van der Donk M., Hiemstra-Beernink, A-C., Tjeenk-Kalff, A., van der Leij, A., & Lindauer, R. (2016). Predictors and moderators of treatment outcome in cognitive training for children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Journal of Attention Disorders, doi: 10.1177/1087054716632876.
  • Van der Donk, M. (2016). Cognitive training for children with ADHD. Individual dif-ferences in training and transfer gains (Doctorale dissertatie). Universiteit van Amsterdam.
  • Van der Donk M., Hiemstra-Beernink, A-C., Tjeenk-Kalff, A., van der Leij, A., & Lindauer, R. (2015). Cognitive training for children with ADHD: a randomized controlled trial of cogmed working memory training and ‘paying attention in class’. Frontiers in Psychology, 6, doi: 10.3389/fpsyg.2015.01081
  • Van der Donk, M., Hiemstra-Beernink, A. & Tjeenk-Kalff, A. (2015). Beter Bij de Les: cognitieve training voor kinderen met executieve functie problemen. Kind en Adolescent Praktijk, 2, 30-32.
  • Van der Donk, M., Tjeenk-Kalff, A., & Hiemstra-Beernink, A. (2015). Beter Bij de Les: handleiding. Training in executieve functies. Houten: LannooCampus.
  • Van der Donk, M., Tjeenk-Kalff, A., & Hiemstra-Beernink, A. (2015). Beter Bij de Les: werkboek. Training in executieve functies. Houten: LannooCampus.
  • Van der Donk, M.L.A, Hiemstra-Beernink, A., Tjeenk-Kalff, A.C., van der Leij, A.V., & Lindauer, R.J.L. (2013). Interventions to improve executive functioning and working memory in school-aged children with AD(H)D: a randomised controlled trial and stepped-care approach. BMC Psychiatry, 13, doi: 10.1186/1471-244X-13-23

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Dr. R.J.L. Lindauer
AMC - De Bascule
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.