Boekenmaatjes: het effect van tutor-lezen op de sociaal-emotionele competentie en pestgedrag van leerlingen van groep 7 van het basisonderwijs

Projectnummer
ODB10051
Titel
Boekenmaatjes: het effect van tutor-lezen op de sociaal-emotionele competentie en pestgedrag van leerlingen van groep 7 van het basisonderwijs
Programma
Organisatie
Onderwijs Bewijs
Looptijd
1-1-2011 t/m 30-9-2013
Onderwijssector
basisonderwijs
Thema
Leren en onderwijzen, Onderwijsaanbod, OnderwijsBewijs, Pedagogische functie van het onderwijs
Status
Afgerond

Voorlezen aan kleuters

In het project Boekenmaatjes lezen leerlingen van groep 7 voor aan kleuters, in de hoop dat dit een positief effect heeft op hun sociaal-emotionele ontwikkeling en hun pestgedrag vermindert. Een ander doel van het project was het leesplezier van kleuters en de oudere leerlingen te bevorderen. Uit de resultaten van dit onderzoek blijkt Boekenmaatjes geen duidelijk effect te hebben op sociaal-emotionele competenties, pestgedrag of leesattitude.

Aan het onderzoek naar Boekenmaatjes deden 87 scholen mee, waarbij de helft (44) de interventie onderging en de andere helft (43) niet. Scholen die al aan tutorlezen deden, werden gelijk verdeeld over de interventie- en de controlegroep. De groep 7-leerlingen lazen gedurende een jaar elke week een half uur voor uit boeken met sociaal-emotionele thema’s (jaloezie, blijdschap et cetera) en bespraken deze met de kleuters. Voorafgaand, tijdens, en na afloop van de interventie zijn de sociaal-emotionele competentie, het pestgedrag, de taalvaardigheid en het leesplezier van de leerlingen in groep 7 gemeten middels vragenlijsten en digitale toetsen.

Positief effect op schoolklimaat

Hoewel Boekenmaatjes niet het gewenste effect heeft, lijkt het project het algemene klimaat van de school positief te beïnvloeden. Zo geven leerkrachten in de evaluatie aan dat de interventie positieve effecten heeft gehad op de interactie tussen de kleuters en de oudere leerlingen. De laatsten vonden het voorlezen aan kleuters leuk en het leesplezier van de kleuters nam toe.
Ook was het schoolwelbevinden tijdens het project verbeterd in zowel de controle- als de interventiegroep, maar omdat dat effect in beide groepen optrad, was het dus niet toe te schrijven aan Boekenmaatjes. Bovendien veranderde het pestgedrag: leerlingen in beide groepen pestten zelf minder vaak en werden ook minder gepest. Maar ook dat was geen effect van Boekenmaatjes.

Daarnaast is er geen effect gevonden op de (voor)leesattitude. Leerlingen zijn niet meer gaan voorlezen, worden (thuis) niet meer voorgelezen en staan ook niet positiever tegenover voorlezen. Sterker nog, tussen de pre-test begin groep 7 en de retentiemeting begin groep 8 werden de kinderen thuis juist minder vaak voorgelezen, lazen ze zelf minder voor en waren ze minder positief over het voorlezen.

Deze resultaten sluiten aan bij ander longitudinaal onderzoek naar (voor)lezen waaruit blijkt dat leerlingen naarmate ze ouder worden minder positief zijn over lezen. De leerlingen gingen zelf ook minder lezen. Opvallend daarbij is dat de leerlingen vonden dat ze wel beter gingen lezen. Maar dit geldt zowel voor de controle- als interventiegroep, dus deze resultaten zijn niet toe te wijzen aan Boekenmaatjes.

Projectleider

Naam projectleider
Instelling projectleider
Drs. T.R. Linthorst en Dr. A.E. Duursma
Rijksuniversiteit Groningen
Relevante link(s)

Deze projectendatabase onderwijsonderzoek is in ontwikkeling en zal stap voor stap worden verbeterd. We horen graag uw reactie. Stuurt u deze alstublieft naar: webbeheer@nro.nl.