Bewegen en leerprestaties

Op deze pagina vindt u actuele informatie over het onderzoeksprogramma Bewegen en leerprestaties.

Bewegen en Leerprestaties

Doel van het programma
Er zijn aanwijzingen dat bewegen invloed heeft op cognitieve onderwijsprestaties (bijvoorbeeld op het terrein van taal en rekenen) en op verzuim en schooluitval. Uit eerder onderzoek is bekend dat sport en bewegen op school positieve effecten hebben op onder meer de hersenstructuur van kinderen, en op hun executieve functies zoals werkgeheugen en planningsvaardigheden.

Een overzicht van dit onderzoek in het primair onderwijs is te vinden in de publicatie van het Mulier Instituut “Effecten van sport en bewegen op de basisschool”. Maar hoe de relatie tussen bewegen en leerprestaties nu precies in elkaar steekt, vereist nog nader onderzoek. Dat gebeurt in dit NRO-onderzoeksprogramma.

Tweede subsidieronde in 2016: voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs
Het NRO stelt in 2016, in samenwerking met het ministerie van OCW en de Hersenstichting, subsidie beschikbaar voor onderzoek naar de causale relatie tussen bewegen en leerprestaties in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

  • de sluitingsdatum voor het indienen van intentieverklaringen was dinsdag 24 mei 2016, 14:00 uur
  • de sluitingsdatum voor het indienen van uitgewerkte aanvragen was 7 juni 2016, om 14:00 uur
  • meer over deze ronde

Onderzoek in de eerste subsidieronde: primair onderwijs
Het onderzoek dat in de eerste ronde in 2015 subsidie kreeg toegekend door het NRO, richt zich primair op de vraag: Is er een causale relatie tussen bewegen op school en cognitieve onderwijsprestaties, verzuim en schooluitval in het primair onderwijs? Maar hoe beïnvloedt sport en bewegen precies de schoolprestaties? En áls er een causaal verband is, wat zijn dan de werkzame factoren? In het onderzoek worden beschikbare relevante data voor het eerst aan elkaar gekoppeld om beter conclusies te kunnen trekken. De inzichten uit dit onderzoeksproject moeten leiden tot aanbevelingen voor beleid en tot handreikingen voor de onderwijspraktijk.

Budget

Het budget voor ronde 2 bedraagt 575.000 euro en is afkomstig van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van de Hersenstichting.
Het budget voor ronde 1 (2015) bedroeg € 425.000 en was afkomstig van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Toegekende projecten
Het toegekende project van de eerste ronde voor het po vindt u in de NRO-onderzoeksprojecten database. In de tweede ronde voor het vo en mbo zijn twee projecten gehonoreerd.

Bekijk van project 405.15.410 ‘Learning by Moving’ de factsheet, waarin onderzoek naar de relatie tussen bewegen en cognitie wordt samengevat.

Bijeenkomsten
Op 2 november 2015 organiseerde het NRO samen met OCW en de PO-raad een bijeenkomst waar de eerste inzichten werden gedeeld met onder andere gemeentelijk ambtenaren en wethouders voor sportbeleid. Voor deze gelegenheid werd ook dit filmpje (bekijk op YouTube) gemaakt. NRO-directeur Jelle Kaldewaij schreef er een blogpost over.

Andere initiatieven
Naast het NRO zijn er in Nederland nog andere initiatieven die zich bezighouden met het thema bewegen en leerprestaties.
Het ZonMw-programma Sport en Bewegen 2017 geeft onderzoekers van kennisinstellingen de kans om onderzoek te doen naar (top)sport en bewegen. Het ZonMw-programma Opvoeding en onderwijs legt voornamelijk de focus op gezondheidsbevordering in het onderwijs. Ook wordt via ZonMw onderzoek gedaan naar aspecten van de Gezonde School, zoals aandacht voor een gezonde leefstijl. Gezonde School is een overheidsprogramma dat zich richt op het stimuleren van een gezonde schoolaanpak (inclusief Bewegen en sport; Fysieke veiligheid; Relaties en seksualiteit; Roken en alcohol; Milieu en natuur; Voeding; en Welbevinden en sociale veiligheid). De vraag naar de relatie tussen sport en bewegen enerzijds en (cognitieve) onderwijsresultaten anderzijds, zoals die wordt onderzocht in het NRO-programma, is hierop een noodzakelijke aanvulling.

De Kennisagenda Sport en Bewegen benoemt de ontwikkelingen in de sport- en beweegonderzoek voor de komende twaalf jaar en legt de nadruk op een brede multidisciplinaire benadering: van individuele psychologische processen tot fysiologische metingen, slimme materialen en virtual reality.

Om een succesvol beleid op het gebied van sport, bewegen en gezondheid mogelijk te maken, bundelt de NWA-route Sport en Bewegen onderzoek en innovatie op nationaal niveau.

Het ministerie van OCW en de PO-Raad hebben een Plan van aanpak bewegingsonderwijs opgesteld waarin de doelstellingen voor 2017 gericht op het basisonderwijs worden beschreven. Op de website van de PO-Raad kunt u nog meer lezen over Bewegen in het basisonderwijs in het algemeen.

Op de website Alles over Sport van het Kenniscentrum Sport staat onder meer een overzichtsartikel over de onderzoeken binnen dit NRO-programma, en nog veel meer informatie.

In het factbook vindt u een verkenning van lectoren in Nederland die zich bezig houden met het thema sport (en bewegen).

Ook interessant, zijn de artikelen over bewegen en leerprestaties op Leraar24.

Contactpersoon
Renée Middelburg
probo@nro.nl
tel. 070 344 0510

Beoordelingscommissie 2016

Leden
Prof. dr. P.D. (Phillip) Tomporowski – University of Georgia (inhoudelijk voorzitter)
Prof. dr. J.M.E. (Jim) Boyle – University of Strathclyde
Dr. L. (Laura) Guidetti – University of Rome
Dr. M. (Mirko) Wegner – University of Bern

Beoordelingscommissie 2015

Leden
Prof. dr. M. de Rooij – Leiden University (inhoudelijk voorzitter)
Prof. dr. L.B. Andersen – University of Southern Denmark
Prof. dr. J.M.E. Boyle – University of Strathclyde
Prof. dr. N. Schott – Stuttgart University
Prof. dr. C. Voelcker-Rehage – Jacobs University Bremen