Lerarenagenda

Op deze pagina vindt u actuele informatie over het onderzoeksprogramma Lerarenagenda.

Doel van het programma
Het ministerie van OCW heeft in 2013 de ‘Lerarenagenda 2013-2020: de leraar maakt het verschil’ uitgebracht om zo de toekomstige uitdagingen voor leraren en lerarenopleidingen in beeld te brengen. Met de Lerarenagenda heeft de overheid aangegeven hoe leraren verder ondersteund kunnen worden in hun professionalisering. Het ministerie van OCW heeft budget beschikbaar gesteld om via het NRO meerjarig onderzoek naar agendapunten uit de Lerarenagenda uit te zetten en te financieren.

Thema’s
De Lerarenagenda bestaat uit zeven belangrijke thema’s gebaseerd op de chronologische loopbaan van leraren:

  1. Kwaliteit van aankomende studenten van lerarenopleidingen;
  2. Kwaliteit lerarenopleidingen;
  3. De routes naar het leraarschap;
  4. De beginnende leraar;
  5. De school als lerende organisatie;
  6. Bekwame en bevoegde leraren;
  7. Een sterk beroep.

Het onderzoek dat het NRO financiert vanuit de Lerarenagenda moet zowel een fundamenteel-wetenschappelijk, beleidsgericht als praktijkgericht perspectief hebben. Hieronder vindt u de verschillende subsidierondes voor het onderzoek dat het NRO gefinancierd heeft vanuit de Lerarenagenda.

Lerarenagenda 2013-2020 (ronde 2014)

In de eerste ronde binnen de Lerarenagenda zijn voorstellen ingediend over de onderstaande onderzoeksthema’s. Voor elk van de thema’s is een voorstel gehonoreerd (het onderzoek naar aanleiding van TALIS 2013 werd later gehonoreerd):

  1. De rol van docenten met onderzoekservaring in de praktijk;
  2. Professionalisering vanuit het perspectief van docenten en van de school;
  3. Status en imago van leraren;
  4. Onderzoek naar aanleiding van TALIS 2013 over de leer- en werkomstandigheden van leraren.

Het onderzoek naar Status en Imago van leraren, van prof. dr. Frank Cörvers, liet zien dat het maatschappelijk aanzien van de leraar in het basis- en het voortgezet onderwijs achteruit is gegaan.

Budget
Het totale budget voor de eerste subsidieronde was  € 1.050.000.

Call for proposals
Lerarenagenda 2013-2020 (gesloten)

Toegekende projecten

In de eerste ronde ontvingen drie projecten subsidie (zomer 2015).

Het onderzoek naar aanleiding van TALIS 2013 werd later gehonoreerd;

  • Nog vóór de eerste call in het kader van de Lerarenagenda financierde het NRO een onderzoek naar e-didactiek, waarvan de rapporten via de projectendatabase beschikbaar zijn.

Samenstelling beoordelingscommissie

Voorzitter
Prof. dr. G.W. (Wim) Meijnen em.

Leden
Mr. J. (Jolanda) Berendrecht
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

dr. J. (Jeroen) Bergamin
Het 4e Gymnasium

dr. B.A.M. (Ineke) van den Berg
Universiteit Utrecht

dr. M. (Michelle) Helms-Lorenz
Rijksuniversiteit Groningen

dr. I. (Ilona) Mathijsen
Fontys Hogeschool

dr. H.W. (Helma) Oolbekkink-Marchand
Radboud Universiteit Nijmegen, Radboud Docenten Academie

dr. M. (Mirjam) Snel
Hogeschool Utrecht

A.R. (Anne) van der Lingen MSc
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

dr. H.G (Hans) Ruesink
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Prof. dr. E. (Eric) Verbiest
Zelfstandig adviseur ‘Samen Wijs’

dr. A.C.J. (Anneke) de Wolff
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Lerarenagenda 2013-2020: Selectie en intake in lerarenopleidingen (ronde 2015)

Enkele lerarenopleidingen, verenigd in de ‘Voorlopersgroep Verhogen kwaliteit instroom lerarenopleidingen’, zijn gestart met de selectie van aankomende studenten en maken daarbij gebruik van verschillende selectiecriteria en –instrumenten. Zij vroegen zich af in hoeverre  deze maatregelen valide en betrouwbare uitkomsten geven? Om hier inzicht in te verkrijgen, heeft het NRO één onderzoeksproject over dit onderwerp gehonoreerd.

Budget
Het totale budget voor de tweede subsidieronde bedroeg € 600.000 euro.

Call for proposals
Lerarenagenda 2013-2020: Selectie en intake in lerarenopleidingen (gesloten)

Toegekende projecten
In de tweede ronde werd het onderzoeksproject Voorspellende waarde, effecten en onderliggende mechanismen van selectieprocedures in de lerarenopleidingen gehonoreerd (december 2015).

Samenstelling beoordelingscommissie

Voorzitter
Prof. dr. J. (Jaap) Scheerens em.

Leden
Drs. J.A. (Jan-Auwke) Diepenhorst
Saxion Hogescholen

J. (Judith) Kivits MSc
Vereniging Hogescholen

J. (Jeanette) Van Ommen-Veldhuizen MBA
Alfa College

Prof. dr. K. (Katrien) Struyven
Vrije Universiteit Brussel

Prof. dr. E.B.P. (Eric) Verbiest
Universiteit Antwerpen

Drs. R. (Robert) Viëtor
Hogeschool Leiden

Drs. J. (Jules) Warps
ResearchNed

Drs. V. (Veronique) Van ’t Westeinde
Ministerie van OCW

Dr. M.T. (Martijn) Willemse
Hogeschool Windesheim

Lerarenagenda 2013-2020: 2016-2017 (ronde 2016)

In de derde ronde binnen de Lerarenagenda kon op drie thema’s worden ingediend:

  • Onderzoek naar de competenties van schoolleiders en het ontwikkelen ervan;
  • Onderzoek naar het valideren en waarderen van formeel en informeel leren van docenten;
  • Onderzoek naar de effectiviteit van de aanpak van Stichting LeerKRACHT.

Er kon per thema maximaal één aanvraag gehonoreerd worden.

Budget
Het totale budget voor de derde subsidieronde bedroeg € 1.200.000 euro.

Call for proposals
Lerarenagenda 2013-2020: 2016-2017 (ronde 2016, gesloten)

Toegekende projecten
In de derde ronde van de Lerarenagenda (2016) werden drie projecten gehonoreerd:

Samenstelling beoordelingscommissie

Voorzitter
Prof. dr. J.K. (Jan Karel) Lenstra
Centrum voor Wiskunde en Informatica

Wetenschappelijke leden
Prof. dr. D. (Douwe) Beijaard
Technische Universiteit Eindhoven

Dr. P.G.C. (Piet) van den Bossche
Universiteit van Antwerpen

Dr. P. (Patricia) Brouwer
ecbo

Prof. dr. (A.) André Mottart
Universiteit Gent

Prof. dr. K. (Katrien) Struyven
Vrije Universiteit Brussel

Prof. dr. Th. (Theo) Wubbels
Universiteit Utrecht

Prof. dr. E. (Eric) Verbiest
Samen Wijs

Beleid- en praktijkleden
Dr. P. (Peter) Lorist
Hogeschool Utrecht

Dr. H. (Hartger) Wassink
De Professionele Dialoog

Drs. M. (Marit) Weggemans
VO-academie

Drs. S. (Suzanne Beek)
Gemeente Den Haag

Drs. R. (Riemer) Kemper
CAOP

Drs. H. (Hans) Ruesink
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Het NRO financiert ook overzichtsstudies in het kader van de Lerarenagenda.:

Verkenning potentie en wenselijkheid van een database van (startende) leraren en lerarenopleidingen
In het kader van de Lerarenagenda heeft het NRO de mogelijkheden laten verkennen voor systematischer gegevensverzameling bij de lerarenopleidingen, waarmee onderzoek met verschillende doelstellingen zou kunnen worden uitgevoerd. Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) heeft deze verkenning in 2017 uitgevoerd in opdracht van het NRO.

De onderzoekers stelden vast dat door diverse organisaties al heel veel informatie verzameld wordt. Verschillende opleidingen zijn sceptisch over de uitvoerbaarheid en de toegevoegde waarde van een centrale database. Verder is privacy een belangrijk punt van zorg. Om al deze redenen raden de onderzoekers aan om eerst op kleine schaal, met een aantal geïnteresseerde lerarenopleidingen, te bekijken welke data gemakkelijk samen te brengen zijn en welke mogelijkheden dat biedt om te voorzien in de verschillende wensen. Ze bepleiten een stapsgewijze opbouw, in nauwe samenwerking met de lerarenopleidingen.

Lerarenopleidingen zijn regelmatig onderwerp van onderwijsonderzoek. Dat is niet verwonderlijk, de afgelopen jaren zijn de lerarenopleidingen volop in beweging geweest. Naast de traditionele routes naar het leraarschap zijn er steeds meer alternatieve wegen opgetuigd, er zijn kennisbases en –toetsen ingevoerd, samenwerking met specifieke opleidingsscholen is geïntensifieerd en er is veel aandacht geschonken aan de kwaliteit van lerarenopleiders. Vragen of en hoe lerarenopleidingen en alle vernieuwingen bijdragen aan de kwaliteit van onze (beginnende) leraren, liggen voor de hand.

Een bijkomstigheid van de grote belangstelling van onderzoekers in lerarenopleidingen, hun studenten en hun curricula, is dat de opleidingen en hun studenten dikwijls gevraagd worden in verschillende onderzoeken vaak dezelfde soort data aan te leveren. Deze manier van dataverzameling is fragmentarisch, inefficiënt en kan bij de opleidingen leiden tot overvraging, onderzoeksmoeheid en een afname van de bereidwilligheid om in de toekomst nog deel te nemen aan onderwijsonderzoek. Voor zowel onderzoekers als opleidingen is dat geen gewenste situatie.

NRO en het ministerie van OCW vroegen zich daarom af of het mogelijk zou zijn om, in samenwerking met de lerarenopleidingen, minder gefragmenteerd onderzoek naar de opleidingen uit te zetten dan nu gebeurt en dit onderzoek, na een voorbereidende fase, periodiek plaats te laten vinden. Op die manier zouden instellingen door middel van een gestandaardiseerde “foto” zicht kunnen krijgen op de kenmerken van hun studenten hun opleiding en de kwaliteit van hun alumni die als leraren aan de slag zijn gegaan, in de context van het nationale veld van lerarenopleidingen. Ook zou er systematisch gezocht kunnen worden naar factoren die een rol spelen in de totstandkoming van de kwaliteit van de beginnende docent, waar de gevolgde lerarenopleiding en het daar ingerichte curriculum een onderdeel is.

Om meer zicht te krijgen op de mogelijkheden van een dergelijke systematische dataverzameling vroeg het NRO het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) een verkenning uit te voeren. Het ROA onderzocht de beschikbaarheid van (al bestaande) data bij lerarenopleidingen en de wenselijkheid van een centrale database voor lerarenopleidingen, hun studenten en beginnende docenten. Er blijkt al heel veel informatie verzameld te worden, door onder meer DUO, het CBS, de opleidingen zelf, in onderzoeksprojecten, maar onder de opleidingen zelf is er scepsis over de uitvoerbaarheid en de toegevoegde waarde van zo’n database. Privacy, van zowel studenten, docenten, als de opleidingen, is ook een belangrijk punt van zorg.

De onderzoekers raden dan ook aan om eerst op kleine schaal met een aantal geïnteresseerde lerarenopleidingen te bekijken welke data gemakkelijk samen te brengen zijn en welke mogelijkheden dat biedt om te voorzien in de verschillende Ze bepleiten vooral een stapsgewijze opbouw in nauwe samenwerking met de praktijk van de lerarenopleidingen.

Bijeenkomsten
Regelmatig vinden er besloten en vrij toegankelijke bijeenkomsten plaats in het kader van de Lerarenagenda. Houd hiervoor deze pagina in de gaten.

Externe links
Het nieuwe online platform leraar.nl is een interactieve vernieuwing en uitbreiding van delerarenagenda.nl. Het wordt voor een groot deel gemaakt door leraren. De website delerarenagenda.nl blijft wel bestaan, maar wordt niet meer geactualiseerd. De nieuwsberichten worden geplaatst op leraar.nl.

Contactpersoon
Gitta Snijders (secretaris van de programmacommissie Lerarenagenda)
opro@nro.nl
tel. 070 344 0512

Programmacommissie
Sinds 2017 kent het NRO de vaste programmacommissie voor de Lerarenagenda. De leden zijn aangesteld tot en met 2020. Hieronder vindt u de leden van de programmacommissie.

Dr. Quinta Kools (voorzitter)
Lector ‘Professionalisering van de beroepsgroep leraren en lerarenopleiders’ (Fontys Lerarenopleidingen Tilburg)

Prof. dr. Rob Martens
Vakgroepvoorzitter Welten Instituut (Open Universiteit)
Wetenschappelijk directeur (ecbo)

Prof. dr. Perry den Brok
Leerstoelhouder van de groep ‘Education and Learning Sciences’ (Wageningen University & Research)

Dr. Marc van der Steeg
Senior beleidsadviseur (ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, directie Kennis)

Dr. Bas de Wit
Senior beleidsadviseur bestuurs- en werkgeverszaken (VO-raad)

Drs. Robert Viëtor
Faculteitsdirecteur Lerarenopleidingen (Hogeschool Leiden)

Robert-Jan Gruijthuijzen MA
Docent filosofie en onderzoekscoördinator (Udens College)

Hannah Bijlsma MSc
Voorzitter Beroepsvereniging Academici Basisonderwijs (BAB)
Basisschooldocent, onderwijsonderzoeker (Universiteit Twente)