Onderwijsachterstandenbeleid

Op deze pagina vindt u actuele informatie over het onderzoeksprogramma Onderwijsachterstandenbeleid.

Doel van het programma
Door zowel gemeenten als basisscholen wordt vol ingezet op de verkleining van achterstanden bij peuters, kleuters en leerlingen. Het kabinet heeft extra geld beschikbaar gesteld voor de voor- en vroegschoolse educatie en voor kennisontwikkeling ten behoeve van het onderwijs.
In dit onderzoeksprogramma wordt op verschillende manieren onderzocht hoe dat geld wordt besteed, tot welke effecten het beleid leidt, en hoe scholen evidence-informed kunnen handelen tegen achterstanden.

Achtergrond
Het kabinet heeft € 170 miljoen extra uitgetrokken om de kwaliteit en kwantiteit van de voorschoolse educatie te verhogen: het aanbod voor peuters met een risico op een onderwijsachterstand wordt uitgebreid van 10 naar 16 uur per week. En de kwaliteit van de voorschoolse educatie krijgt een impuls door de inzet van extra personeel op hbo-niveau vanaf 2022.
Hiernaast zijn er middelen voor het basisonderwijs beschikbaar voor het verminderen van onderwijsachterstanden. Scholen krijgen structureel € 260 miljoen. De middelen voor zowel scholen als gemeenten worden vanaf 2019 op basis van een nieuwe indicator verdeeld.

Onderzoek naar beleid en praktijk
Het ministerie van OCW heeft een breed monitorings- en beleidsevaluatieprogramma opgesteld, om zowel de implementatie van het beleid als de beoogde effecten te onderzoeken. Het programma loopt van 2018 tot 2025 en bestaat uit acht langlopende en complexe onderzoeken, die onderling aan elkaar raken – zie verderop op deze pagina. Voor vijf programmalijnen zet het NRO, in opdracht van het ministerie, de financiering uit.

Updates ontvangen?

Onder de naam ‘Onderwijskansen’ wordt nieuwe kennis over onderwijsachterstandenbestrijding in het primair onderwijs ontwikkeld en bestaande kennis gedeeld. Een eerste verzameling van kennis vindt u op de themapagina ‘Onderwijsachterstanden verkleinen’.
Via de speciale nieuwsbrief blijft u van alle ontwikkelingen op de hoogte.

Het totale programma kent de volgende onderzoekslijnen

Onderzoekers kunnen een subsidieaanvraag indienen voor een grootschalig onderzoek naar intelligentie in het primair onderwijs. In 2025 vindt een herijking plaats van de CBS-indicator voor onderwijsachterstanden, op basis waarvan sinds 2019 de middelen voor onderwijsachterstanden worden verdeeld onder basisscholen en gemeenten. In die herijking zal, net als bij de totstandkoming van de indicator, een maat voor intelligentie worden meegenomen. Deze test moet in het voorjaar van 2021 worden afgenomen bij ongeveer 20.000 leerlingen in groep 6 in het regulier basisonderwijs.

Budget
Het budget voor dit onderzoeksproject is  € 564.000 en is afkomstig van het ministerie van OCW.

Meer informatie

  • Call for proposals: Onderzoek intelligentie primair onderwijs
  • De deadline voor het indienen van intentieverklaringen was 15 september 2020, om 14:00 uur
  • De deadline voor het indienen van aanvragen is 29 september 2020, om 14:00 uur

Contactpersoon
Manisha Ramesar
opro@nro.nl
tel. 070 349 41 25

Dit R&D-programma richt zich op het vergroten van kennis op het gebied van effectieve bestrijding van onderwijsachterstanden. De kennis voortkomend uit het R&D-programma kan door scholen worden gebruikt bij het maken van onderwijskundige beslissingen om onderwijsachterstanden te verkleinen of te voorkomen. Het R&D-programma omvat een onderzoek dat inzicht moet geven in het integraal schoolbeleid dat scholen voeren om onderwijsachterstanden tegen te gaan en het ophalen van redeneerlijnen die hieraan ten grondslag liggen, vier werkplaatsen waarin praktijkgericht onderzoek naar het bestrijden van onderwijsachterstanden wordt uitgevoerd, en een flankerend onderzoek naar de resultaten uit en de processen binnen de werkplaatsen.

Daarnaast is een landelijke regiefunctie ingesteld. Deze zorgt dat er voldoende voortgang binnen het R&D-programma wordt geboekt, eventuele knelpunten worden opgelost en legt verbindingen tussen de verschillende onderzoeken uit het R&D-programma. Daarnaast zijn de regisseurs betrokken bij het contact met scholen binnen en buiten het programma.

Onder het R&D-programma valt ook een kennisdelingscomponent, om bestaande en nieuwe kennis over onderwijsachterstandenbestrijding te verspreiden richting het onderwijsveld.

Meer informatie

Toegekende projecten
Er zijn vier werkplaatsen onderwijsachterstandenbestrijding gehonoreerd. Meer informatie over deze werkplaatsen vindt u in de projectendatabase onderwijsonderzoek:

Begeleidingscommissie
Voor het R&D-programma is een begeleidingscommissie ingesteld:

  • Eddie Denessen (Radboud Universiteit Nijmegen)
  • Maddy Jobse (CBS De Fontein, Breda)
  • Thea Meijer (SPO Utrecht)
  • Karin Striekwold (De Haagse Scholen)
  • Hanke Korpershoek (Rijksuniversiteit Groningen)
  • Anneke de Wolff (Ministerie van OCW)

Contactpersoon
Bart ten Bosch
opro@nro.nl
tel. 070 349 42 24

In dit project worden twee programmalijnen gecombineerd:

  • Het implementatieonderzoek moet een landelijk dekkend beeld opleveren van de implementatie van de maatregelen (urenuitbreiding en inzet hbo’er) door gemeenten en houders/kindercentra.
  • Het bestedingsonderzoek is een kwantitatief onderzoek naar de besteding van de middelen aan onderwijsachterstandenbeleid.

Budget
Het budget voor dit onderzoeksproject is  € 211.500 en is afkomstig van het ministerie van OCW.

Meer informatie

Toegekend project

Contactpersonen
Manisha Ramesar
opro@nro.nl
tel. 070 349 4125

In deze programmalijn wordt met quasi-experimenteel onderzoek bepaald of en in hoeverre de urenuitbreiding gevolgen heeft gehad voor leerprestaties en sociale ongelijkheden, en waarom wel of niet.

Budget
Het budget voor dit onderzoek bedraagt € 940.000,- en is afkomstig van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Meer informatie

Toegekende projecten

Contactpersonen
Manisha Ramesar
opro@nro.nl
tel. 070 349 4125

1. De kwaliteit van de voorschoolse educatie (Inspectie van het Onderwijs);
2. De kwaliteit van de vroegschoolse educatie (Inspectie van het Onderwijs i.s.m. CPB);
3. Evaluatie van de nieuwe CBS-indicator (CBS i.s.m. OCW);
4. Evaluatie uitkeringsvorm gemeenten (nog niet gestart) (financiering via het NRO).

De sluiting van scholen om de verspreiding van COVID-19 te beperken, leidt naar verwachting tot een leerachterstand en/of studievertraging. Het ministerie van OCW heeft daarom een subsidieregeling ingesteld waarmee scholen en instellingen inhaal- en ondersteuningsprogramma’s kunnen organiseren.

In dit onderzoeksproject wordt (inter)nationale literatuur in kaart gebracht naar de effectiviteit van programma’s waarvoor subsidie is aangevraagd. Daarnaast wordt in beeld gebracht hoe dergelijke programma’s doorgaans worden onderzocht (onderzoeksdesigns) en welke beschikbare instrumenten en data er ingezet kunnen worden om de effectiviteit verder te onderzoeken (najaar 2020). De eerste en meest urgente resultaten van dit project zijn uiterlijk 14 augustus 2020 beschikbaar.

Bijeenkomsten

Op vrijdag 14 en 21 augustus organiseerden deskundigen verschillende webinars over inhaal- en ondersteuningsprogramma’s. De opnames van de webinars en de handouts kunt op op deze pagina terugvinden. Voor meer achtergrondinformatie over de effectiviteit van de verschillende typen programma’s, kunt u het literatuuroverzicht raadplegen.

Contact

Voor inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met de projectleider van het onderzoek: dr. Anne Fleur Kortekaas-Rijlaarsdam, A.F.Kortekaas-Rijlaarsdam@vu.nl.

Kamerbrieven
Minister Slob informeert de Tweede Kamer regelmatig over het onderwijsachterstandenbeleid, met gebruikmaking van de onderzoeken die in dit programma lopen. Bekijk ze hier:

Programmacommissie Onderwijsachterstandenbeleid (OAB)
Deze programmacommissie is sinds 1 september 2019 actief.

  • Jaap Scheerens (Utwente)
  • Mathilde Reitsma (OCW)
  • Rutger Meijer (Inspectie)
  • Mireille Aarts (KION)
  • Maarten Catney (BSA Zaanstad)
  • Alfons ten Brummelhuis (Kennisnet)
  • Josine Meurs (gemeente Rotterdam)
  • Dorien Nelisse (ASKO)

Algemene contactpersoon bij het NRO voor dit programma
Renée Middelburg
opro@nro.nl
tel. 070 344 0510