De rol van ouders bij keuze- en loopbaanbegeleiding

Samenwerkende partijen in de regio Utrecht zetten zich binnen dit project in om de overgang van leerlingen van het vmbo naar het mbo beter te laten verlopen en schooluitval terug te dringen. Een weloverwogen studie- en beroepskeuze van leerlingen, waaraan ouders een constructieve bijdrage leveren, is daarbij van essentieel belang.

Hiertoe wordt een interventie ontwikkeld, bestaande uit een programma voor ouders met een samenhangende reeks activiteiten gedurende een schooljaar, al dan niet in interactie met hun kind. De focus van het onderzoek ligt op de overgang van het vmbo naar het mbo (entree-opleiding en eerste jaar niveau 2).

De volgende stappen zijn uitgevoerd:

  • Literatuuronderzoek: Met literatuuronderzoek is in kaart gebracht wat bekend is over de rol van ouders bij keuze- en loopbaanbegeleiding. Het resultaat hiervan is gebruikt bij het ontwerp van de interventie, zoals de keuze voor de thema’s en de inrichting van het programma.
  • Groepsgesprekken met scholen: Groepsgesprekken vonden plaats met drie aan het onderzoek deelnemende vmbo scholen en drie mbo-colleges. Hiermee werd inzichtelijk wat de scholen doen aan loopbaanoriëntatie en –begeleiding (LOB), al dan niet met ouders. De respondenten erkennen unaniem het belang van LOB. Wel blijkt de vormgeving en inrichting van LOB nogal divers te zijn. Scholen zijn  zoekende wat voor hun situatie de beste aanpak is. Vragen zijn onder meer: wie moet LOB geven, wat moet het inhouden, hoe integreren in het curriculum, hoe is de opbouw door de leerjaren heen? Tijdgebrek bij docenten maakt dat er soms minder aandacht is voor LOB dan noodzakelijk is. Over de noodzaak tot betrokkenheid van ouders bij de studie- en beroepskeuze zijn niet alle respondenten overtuigd, zeker niet op het mbo waar het deels meerderjarige studenten betreft.
  • Ontwikkeling van een interventie: Er is een interventie ontwikkeld (in concept klaar) die ouders toerust hun kind op het vmbo en mbo te ondersteunen bij de studie- en beroepskeuze. Deze bestaat uit verschillende activiteiten gedurende schooljaar 2016/2017: een individueel gesprek met ouders voorafgaand aan het schooljaar, verschillende groepsbijeenkomsten met ouders en tussendoor thuisopdrachten waarbij de relatie wordt gelegd met schoolopdrachten die het kind uitvoert in het kader van loopbaanoriëntatie en-begeleiding. Vier thema’s staan centraal bij de interventie: 1: effectieve gesprekken voeren over de studie- en beroepskeuze; 2: oriëntatie op de schoolloopbaan; 3: oriëntatie op de arbeidsmarkt; 4: het belang van familie, vrienden en kennissen bij de studie- en beroepskeuze.
  • Productie van filmpjes: Een van de uitdagingen binnen het project zal zijn om ouders deel te laten nemen aan alle onderdelen van het programma. Het programma moet daarom niet alleen leerzaam zijn, maar ook aantrekkelijk. Gebruik van film tijdens de bijeenkomsten kan hieraan bijdragen. Hakim Traïda, bekend als onder meer mimespeler uit Sesamstraat, heeft met dit doel vier filmpjes gemaakt waarin situaties uit het dagelijks leven als ouder (of opvoeder) en jongere nagespeeld zijn. Een voorbeeld is Hakim, in de rol van vader, die een uitgesproken mening heeft over wat zijn zoon later moet worden en voorbij gaat aan de wensen en talenten van zijn zoon. Ook scholen die niet deelnemen aan dit onderzoek kunnen van deze filmpjes gebruik maken om de rol van ouders/volwassenen bij het keuzeproces van het kind aan de orde te stellen (bijvoorbeeld bij een ouderbijeenkomst of bij deskundigheidsbevordering van docenten). De filmpjes worden nu gemonteerd en zullen voor eind 2015 gereed zijn.

De volgende stappen zijn in uitvoering/zullen nog uitgevoerd worden:

  • Feedback op het conceptprogramma: Het concept-interventieprogramma wordt nu voorgelegd aan een groep ouders in het vo en in het mbo en opmerkingen die hieruit voortkomen worden verwerkt. In december 2015 zal het definitieve programma worden besproken met de consortiumpartners en gereed worden gemaakt voor gebruik, zodat dit begin 2016 gereed is.
  • Uitvoering van de interventie: In schooljaar 2016/2017 zal het interventieprogramma worden uitgevoerd. Voor, tijdens en na de interventie zullen metingen plaatsvinden waarmee de effectiviteit van de interventie wordt onderzocht.

Over het consortium

Het consortium bestaat uit ROC Midden Nederland, de CVO-Groep, waaronder het Christelijk College Zeist en het Seyster College vallen, het Globe College, regionaal samenwerkingsverband De
Overstap, het Kohnstamm Instituut, ecbo en Movisie.

Contactinformatie

Voor meer informatie is Régina Petit (projectleider) bereikbaar via rpetit@kohnstamm.uva.nl.