Open access voor leraren

Het streven van het Nationaal Plan Open Science is dat in 2020 alle wetenschappelijke literatuur vrij bereikbaar is. Het NRO vindt het belangrijk om ook in de tussenliggende periode tot aan 2020 te bezien wat er aan mogelijkheden zijn om zoveel mogelijk open access voor leraren bereikbaar te maken.

Alweer een jaar geleden bood Frank Cornelissen aan staatssecretaris Sander Dekker een petitie aan waarin een door velen onderschreven verlangen werd geformuleerd om leraren vrije toegang te geven tot onderzoeksliteratuur. Schotland werd hierbij als voorbeeld gegeven: geregistreerde leraren hebben daar toegang tot een grote hoeveelheid onderzoeksliteratuur over onderwijs via EBSCO.

Streven naar open science en open access

Paradoxaal genoeg wordt deze toegang voor leraren nu overschaduwd door een hoger streven: open access for all. Het Nationaal Plan Open Science dat is gelanceerd op 9 februari laat de ambities hierover goed zien. Niet alleen vrije toegang tot publicaties, maar ook een beter gebruik van door wetenschap verworven data staan hierin centraal. In 2020 zou alle wetenschappelijke literatuur vrij bereikbaar moeten zijn, terwijl er nu nog sprake is van stevige betaalmuren.

Dit plan is ambitieus en in 2020 zal blijken of alle tegenkrachten overwonnen zijn. Het NRO vindt het belangrijk om ook in de tussenliggende periode tot aan 2020 te bezien wat er aan mogelijkheden zijn om zoveel mogelijk open access voor leraren bereikbaar te maken.

Het NRO vindt dit van belang, omdat er wel steeds meer samenvattingen van relevante wetenschappelijk onderzoek verschijnen

(zie de Kennisportal Onderwijs en daarbinnen Leraar24 en de resultaten van de Kennisrotonde), maar de artikelen waarnaar verwezen wordt, niet altijd toegankelijk zijn.

KB-lidmaatschap en de Open Access Button

Niet alleen voor leraren is open access van belang, ook voor leerlingen en studenten is dit behulpzaam bij allerlei activiteiten. In dit verband kan het lidmaatschap van de Koninklijke Bibliotheek als interessante mogelijkheid genoemd worden. Dit is voor 5 havo- en 5- en 6-vwo-leerlingen gratis en ook voor andere leerlingen zijn er mogelijkheden. Als particulier betaal je er € 15,- per jaar voor en dan kan je bij alle digitale diensten van de KB, inclusief toegang tot zeer veel tijdschriften op het gebied van humaniora en geesteswetenschappen.

In afwachting van algehele open access kan ook gebruikgemaakt worden van de Open Access Button. Met behulp van deze button kan gezocht worden naar een open-access-variant van het gewenste artikel of de auteur kan rechtstreeks benaderd worden.

De komende tijd gaan we bezien wat er nog meer aan tussentijdse oplossingen mogelijk is.  Zodra hierover ontwikkelingen te melden zijn, komen we hier op terug.

Jelle Kaldewaij, directeur NRO