Ouderbetrokkenheid thuis is effectiever dan ouderbetrokkenheid op school

Van alle vormen van betrokkenheid van ouders bij de school, levert dat wat ouders thuis doen en laten rond school de grootste bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen. Aanzienlijk minder groot is het effect van ouderbetrokkenheid op school en het contact tussen ouders en leraren. Leraren kunnen wel meer doen om de ouderbetrokkenheid te verhogen. Dit blijkt uit een NWO-studie van onderwijsonderzoeker Eddie Denessen (Radboud Universiteit Nijmegen) en zijn team.

De onderzoekers bestudeerden 165 onderzoekspublicaties op het gebied van ouderbetrokkenheid. De onderzoeken gingen in op de effecten van deze betrokkenheid op prestaties, motivatie, het welbevinden en de zelfwaardering van leerlingen van verschillende leeftijden.

Thuis niet doorschieten
‘Als ouders betrokken zijn bij de school heeft dat een positief effect op al deze zaken,’ zegt Denessen. ‘Daarbij geldt voor alle leeftijdgroepen dat vooral de betrokkenheid van ouders bij het leren thuis effect heeft. Een kanttekening daarbij is dat die betrokkenheid ook te ver kan doorschieten. Ouders die te sterk controleren op huiswerk of een grote prestatiedruk uitoefenen op hun kind, tasten de autonomie van hun kind aan. Dat geeft juist een negatief effect op hun ontwikkeling.’

Thuiscultuur begrijpen
Een belangrijke bevinding uit het onderzoek is dat ouderbetrokkenheid vooral ook werkt als leraren een positieve houding jegens betrokkenheid van alle ouders hebben, ook die van de allochtone ouders. Denessen: ‘Het contact tussen leraren en ouders verbetert als leraren zich inspannen om de thuiscultuur van leerlingen te begrijpen. Vooroordelen en groepsstereotypering staan dat contact juist in de weg.’

Rol van verwachtingen
Ook is het van belang dat leraren open en transparant communiceren met ouders. Zo moeten ze hun verwachtingen over ouderbetrokkenheid helder maken. ‘Als leraren zich bovendien realiseren dat opvattingen over ouderbetrokkenheid per ouder kunnen verschillen en het niet direct veroordelen wanneer ouders niet aan hun verwachtingen tegemoet komen, draagt dit bij aan een positieve relatie,’ aldus Denessen.

Ouderbetrokkenheid bevorderen
Leraren kunnen op verschillende manieren de betrokkenheid van ouders thuis en op school bevorderen. Denessen: ‘Leraren kunnen bijvoorbeeld gerichte vragen stellen en verzoeken doen aan ouders – en hen ook praktische tips geven – om hun kind te helpen. Ook wordt de betrokkenheid vergroot wanneer leraren veel informatie over het onderwijs en de voortgang van de leerling aan de ouders verschaffen. Zowel informeel contact als de inzet van ICT kan hierbij helpen.’

Responsiviteit leraren vergroten
Denessen: ‘Voor dit alles is het goed om de responsiviteit van leraren te vergroten. Dit kan bijvoorbeeld door trainingen interculturele communicatie of het afleggen van huisbezoeken. Daarnaast is het reflecteren op praktijkervaringen met ouders een effectief gebleken aanpak om leraren zich bewust te laten worden van hun attitude jegens ouders en om het contact met hen te verbeteren.’

Achtergrondinformatie
Het onderzoek ‘Leraren en ouderbetrokkenheid, een reviewstudie naar de effectiviteit van ouderbetrokkenheid en de rol van leraren daarbij ’ is uitgevoerd door Joep Bakker, Eddie Denessen, Marjolein Dennissen en Helma Oolbekkink. De studie is gefinancierd door de Programmaraad voor het Onderwijsonderzoek (PROO), een onderdeel van NWO. De PROO laat regelmatig reviewstudies uitvoeren, zodat er meer inzicht komt in voor de praktijk bruikbare kennis uit recente wetenschappelijke literatuur. De PROO maakt deel uit van het nieuwe Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

Meer informatie: e.denessen@pwo.ru.nl

Bekijk het volledige eindrapport van deze PROO reviewstudie Leraren en ouderbetrokkenheid (online pdf).